Áp xe phần phụ (vòi trứng – buồng trứng): Xử trí và biến chứng

TÓM TẮT

Ý nghĩa lâm sàng – Áp xe vòi trứng – buồng trứng (TOA) là một khối viêm bao gồm vòi trứng, buồng trứng và đôi khi ảnh hưởng đến các cơ quan vùng chậu lân cận (ví dụ: ruột, bàng quang). Các ổ áp xe này thường gặp nhất ở bệnh nhân trong độ tuổi sinh sản và thường là hệ quả của nhiễm trùng đường sinh dục trên. TOA là một tình trạng nghiêm trọng, có thể đe dọa tính mạng; đòi hỏi phải điều trị nội khoa và/hoặc ngoại khoa tích cực. (Xem thêm ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Bệnh nhân vỡ áp xe – Vỡ TOA xảy ra trong khoảng 15% trường hợp. Những bệnh nhân nghi ngờ vỡ TOA hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng huyết cần được phẫu thuật thăm dò khẩn cấp. Phẫu thuật mở bụng được xem là lựa chọn tối ưu trong các trường hợp cấp cứu này. (Xem thêm ‘Bệnh nhân nhiễm trùng huyết và/hoặc vỡ áp xe’ và ‘Dẫn lưu và phẫu thuật’ ở dưới.)

Bệnh nhân tiền mãn kinh – Đối với những bệnh nhân tiền mãn kinh đáp ứng đầy đủ các tiêu chí sau: huyết động ổn định, không có dấu hiệu vỡ TOA, đường kính ổ áp xe <7 cm và đáp ứng tốt với liệu pháp kháng sinh, chúng tôi đề nghị điều trị đơn thuần bằng kháng sinh (bảng 1) thay vì dẫn lưu dưới hướng dẫn của chẩn đoán hình ảnh hoặc phẫu thuật (Khuyến cáo 2C). Việc điều trị đơn thuần bằng kháng sinh cũng là lựa chọn hợp lý cho những bệnh nhân có ổ áp xe ≥7 cm nếu đáp ứng các tiêu chí trên và đã được tư vấn về việc giảm hiệu quả của phương pháp này trong tình huống lâm sàng cụ thể. (Xem thêm ‘Bệnh nhân tiền mãn kinh ổn định’ ở dưới.)

Bệnh nhân sau mãn kinh – Đối với bệnh nhân sau mãn kinh nghi ngờ TOA, chúng tôi đề nghị chẩn đoán và/hoặc điều trị bằng phẫu thuật thay vì chỉ điều trị bằng kháng sinh hoặc thủ thuật dẫn lưu xâm lấn tối thiểu (Khuyến cáo 2C). Nguy cơ ung thư phụ khoa đồng thời thường cao hơn nhiều ở bệnh nhân sau mãn kinh mắc TOA. Đối với những bệnh nhân ít nghi ngờ ung thư và đã được tư vấn kỹ về khả năng này, quản lý không phẫu thuật là một lựa chọn hợp lý, tuy nhiên cần theo dõi sát bằng chẩn đoán hình ảnh định kỳ để đảm bảo khối vùng chậu biến mất hoàn toàn. (Xem thêm ‘Bệnh nhân sau mãn kinh ổn định’ ở dưới.)

Bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp kháng sinh – Đối với bệnh nhân điều trị đơn thuần bằng kháng sinh nhưng không cải thiện (tuy không xấu đi), chúng tôi đề nghị thực hiện thủ thuật dẫn lưu áp xe xâm lấn tối thiểu (Khuyến cáo 2C). Đối với những bệnh nhân đang điều trị kháng sinh nhưng tình trạng lâm sàng xấu đi, chúng tôi đề nghị điều trị phẫu thuật (Khuyến cáo 2C). Liệu pháp kháng sinh nên được duy trì kết hợp với các can thiệp bổ sung này. (Xem thêm ‘Bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp kháng sinh’ ở dưới.)

Phẫu thuật – Việc lựa chọn phẫu thuật mở hay phẫu thuật nội soi đối với TOA chưa vỡ chủ yếu dựa trên kỹ năng, kinh nghiệm của phẫu thuật viên và khả năng thực hiện các thao tác phẫu thuật cần thiết trong bối cảnh giải phẫu bị biến dạng. (Xem thêm ‘Phẫu thuật’ ở dưới.)