Tổng quan về xử trí cai thuốc lá ở người lớn

TÓM TẮT

Khung tiếp cận Hỏi – Khuyên – Đề xuất điều trị – Chúng tôi thường áp dụng mô hình 3 bước “hỏi, khuyên, đề xuất và chuyển gửi điều trị” để hỗ trợ cai thuốc lá cho tất cả bệnh nhân hút thuốc. Tại mỗi lần thăm khám, bác lâm sàng nên đánh giá tình trạng sử dụng thuốc lá của bệnh nhân, khuyên họ cai thuốc, đồng thời đề xuất các phương pháp điều trị cai thuốc và chuyển gửi đến các đơn vị hỗ trợ thay đổi hành vi. (Xem ‘Mô hình 3 bước’ và ‘Can thiệp cho tất cả bệnh nhân’ ở dưới.)

Tiếp cận theo hướng “Tự nguyện từ chối” (Opt-out) – Chúng tôi đề xuất điều trị cai thuốc lá cho tất cả bệnh nhân theo hướng “opt-out”, thay vì chỉ tư vấn và điều trị cho những người bày tỏ sự sẵn sàng cai thuốc. Phương pháp này có thể cải thiện tỷ lệ cai thuốc thành công so với cách tiếp cận chỉ can thiệp khi bệnh nhân đã sẵn sàng. (Xem ‘Mô hình 3 bước’ và ‘Đề xuất điều trị’ ở dưới.)

Đối với những bệnh nhân chấp nhận điều trị cai thuốc, chúng tôi sẽ tập trung giải quyết các rào cản; xây dựng kế hoạch điều trị cá thể hóa; và cùng bệnh nhân ấn định ngày cai thuốc nếu họ sẵn lòng thực hiện. (Xem ‘Các bước khởi đầu’ ở dưới.)

Bệnh nhân đã sẵn sàng cai thuốc

• Ưu tiên điều trị phối hợp – Đối với những bệnh nhân sẵn lòng thay đổi thói quen hút thuốc, chúng tôi khuyến nghị điều trị phối hợp giữa thuốc và hỗ trợ hành vi thay vì chỉ sử dụng một phương pháp đơn lẻ (Khuyến cáo 2B). Bằng chứng từ các thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy can thiệp phối hợp (ví dụ: điều trị dược lý kết hợp tư vấn hành vi) mang lại hiệu quả vượt trội hơn so với chăm sóc thông thường hoặc tư vấn ngắn, đồng thời có thể cải thiện nhẹ tỷ lệ cai thuốc thành công so với việc chỉ dùng thuốc hoặc chỉ can thiệp hành vi. (Xem ‘Ưu tiên phối hợp điều trị hành vi và dược lý’ ở dưới.)

  Việc lựa chọn loại thuốc cụ thể để cai thuốc lá được thảo luận trong một phần riêng. (Xem “Điều trị dược lý để cai thuốc lá ở người trưởng thành”, phần ‘Lựa chọn liệu pháp khởi đầu’.)

• Can thiệp hành vi – Chúng tôi khuyến khích bệnh nhân áp dụng các can thiệp hành vi ở mức độ tối đa mà họ có thể chấp nhận được. Các can thiệp hành vi bao gồm tư vấn ngắn từ bác lâm sàng và chuyển gửi đến các phòng khám cai thuốc, đường dây nóng hỗ trợ cai thuốc hoặc các nguồn tài liệu trực tuyến. (Xem ‘Kết nối với các nguồn hỗ trợ’, ‘Tư vấn hành vi’ ở dưới và “Các tiếp cận hành vi trong cai thuốc lá”.)

• Theo dõi liên tục – Chúng tôi theo dõi bệnh nhân trong vòng 4 tuần kể từ ngày cai thuốc hoặc kể từ khi bắt đầu dùng thuốc để đánh giá mức độ tuân thủ, tác dụng phụ và đáp ứng điều trị; củng cố những thay đổi hành vi tích cực; dự báo các khó khăn và theo dõi việc chuyển gửi hỗ trợ hành vi (bảng 6). (Xem ‘Theo dõi liên tục’ ở dưới.)

Bệnh nhân chưa sẵn sàng cai thuốc

• Chiến lược “Giảm dần để cai” (Reduce-to-quit) – Với những người sẵn lòng thay đổi một phần nhưng chưa sẵn sàng cai hoàn toàn, chúng tôi khuyến nghị chiến lược “giảm dần để cai” thay vì chờ đợi cho đến khi bệnh nhân sẵn sàng ấn định ngày cai thuốc mới bắt đầu dùng thuốc (Khuyến cáo 1B). Chiến lược này mang lại tỷ lệ cai thuốc cao hơn, đồng thời có thể tăng động lực cai thuốc và giảm các triệu chứng cai thuốc. Varenicline hoặc liệu pháp thay thế nicotine đều có thể được sử dụng trong chiến lược “giảm dần để cai” này. (Xem “Điều trị dược lý để cai thuốc lá ở người trưởng thành”, phần ‘Bệnh nhân sẵn lòng cắt giảm hoặc thay đổi’.)

• Phỏng vấn tạo động lực – Đối với những bệnh nhân chưa sẵn sàng thay đổi hành vi hút thuốc, chúng tôi áp dụng kỹ thuật phỏng vấn tạo động lực để hiểu quan điểm của bệnh nhân, từ đó xây dựng các thông điệp phù hợp nhằm khuyến khích họ hành động, kết hợp với việc theo dõi và đánh giá lại thường xuyên. (Xem ‘Bệnh nhân chưa sẵn sàng hành động’ ở dưới và “Các tiếp cận hành vi trong cai thuốc lá”, phần ‘Bệnh nhân không sẵn sàng cai thuốc’.)

• Giảm hại – Đối với những bệnh nhân không thể cai thuốc dù đã dùng các liệu pháp dược lý tiêu chuẩn hoặc không sẵn lòng sử dụng thuốc, chiến lược giảm hại bằng thuốc lá điện tử là một lựa chọn có thể chấp nhận được. (Xem ‘Giảm hại bằng thuốc lá điện tử’ ở dưới và “Vaping và thuốc lá điện tử”, phần ‘Vai trò trong cai thuốc lá’.)

• Bệnh nhân gặp khó khăn khi cai thuốc – Những bệnh nhân tái hút thuốc hoặc cai thuốc không thành công có thể được hỗ trợ thông qua việc định hình lại tích cực các nỗ lực cai thuốc, đánh giá lại các rào cản, điều chỉnh phác đồ dược lý và/hoặc tăng cường hỗ trợ hành vi. Những bệnh nhân không thể cai thuốc dù đã nỗ lực nhiều lần bằng các phương pháp điều trị dựa trên bằng chứng nên được xem xét áp dụng chiến lược giảm hại. (Xem ‘Bệnh nhân tái hút hoặc gặp khó khăn khi cai thuốc’ ở dưới và “Điều trị dược lý để cai thuốc lá ở người trưởng thành”, phần ‘Hút thuốc dai dẳng’.)