TÓM TẮT
-
Chỉ định điều trị – Việc điều trị bằng thuốc cho các vấn đề về giấc ngủ ở trẻ em có chỉ định rất hạn chế. Nguyên nhân là do đại đa số các rối loạn giấc ngủ ở trẻ em và trẻ vị thành niên có thể được kiểm soát hiệu quả chỉ bằng liệu pháp hành vi. Hơn nữa, hiện có rất ít dữ liệu thực chứng về tính an toàn và hiệu quả của dược lý trị liệu đối với các vấn đề giấc ngủ ở đối tượng này. (Xem thêm phần ‘Tiếp cận chung’ ở dưới.)
Theo kinh nghiệm lâm sàng, việc dùng thuốc hiếm khi cần thiết hoặc phù hợp đối với những trẻ khỏe mạnh gặp vấn đề về giấc ngủ. Thuốc có khả năng mang lại lợi ích nhiều hơn cho trẻ có các bệnh lý phối hợp phức tạp về nội khoa, tâm thần và/hoặc phát triển thần kinh.
-
Đánh giá trước điều trị – Quyết định khởi đầu điều trị bằng thuốc cần được cân nhắc cho từng trường hợp cụ thể sau khi đánh giá kỹ lưỡng vấn đề giấc ngủ, bao gồm các yếu tố hành vi, y khoa và tâm lý xã hội. Trong hầu hết các trường hợp, cần ưu tiên thử nghiệm các can thiệp hành vi, bao gồm các chiến lược giáo dục cha mẹ và vệ sinh giấc ngủ, trước khi cân nhắc dùng thuốc; đồng thời các biện pháp này nên được duy trì xuyên suốt trong và sau quá trình điều trị bằng thuốc. (Xem thêm phần ‘Đánh giá trước điều trị’ ở dưới.)
-
Lựa chọn thuốc – Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào sự tương thích giữa tình trạng lâm sàng (loại rối loạn giấc ngủ, đặc điểm bệnh nhân và thời gian điều trị dự kiến), đặc tính riêng của thuốc (thời gian khởi phát tác dụng, tính an toàn và khả năng dung nạp) và các bệnh lý phối hợp (ví dụ: rối loạn tăng động giảm chú ý [ADHD], lo âu hoặc trầm cảm) (bảng 1).
-
Thuốc kháng histamine – Thuốc kháng histamine có thể được cân nhắc sử dụng ngắn hạn trong các tình huống cụ thể hoặc không thường xuyên ở trẻ nhỏ, đặc biệt là những trẻ có bệnh lý dị ứng phối hợp (bảng 2). (Xem thêm phần ‘Thuốc kháng histamine’ ở dưới.)
-
Melatonin – Melatonin được chỉ định phù hợp nhất cho bệnh nhân có hội chứng chậm pha nhịp sinh học (bảng 3). Thuốc có thể hiệu quả với trẻ mất ngủ khởi phát cần điều trị dài hạn, bao gồm trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ (ASD) hoặc ADHD. Mặc dù được sử dụng rộng rãi, nhưng hiện có rất ít dữ liệu về hiệu quả và an toàn của melatonin trên trẻ phát triển bình thường. Không nên dùng melatonin cho trẻ khỏe mạnh không gặp vấn đề về giấc ngủ chỉ để “giúp ngủ ngon hơn”.
Tại Hoa Kỳ, melatonin không được quản lý như một loại thuốc, và các chế phẩm không kê đơn có hàm lượng thay đổi; các sản phẩm có dấu xác nhận của bên thứ ba (ví dụ: Dấu xác nhận của Dược điển Hoa Kỳ [USP]) có thể cung cấp chế phẩm đáng tin cậy hơn. Cần thận trọng khi dùng các chế phẩm dạng kẹo dẻo và tuyệt đối không giới thiệu với trẻ là kẹo hay đồ ăn vặt. Tất cả các chế phẩm phải được bảo quản trong hộp đựng an toàn cho trẻ em. (Xem thêm phần ‘Melatonin’ ở dưới.)
-
Benzodiazepines (BZDs) – BZDs có giá trị hạn chế trong điều trị giấc ngủ ở trẻ em, mặc dù các đặc tính khác (ví dụ: tác dụng an thần kéo dài) có thể hữu ích ở một số bệnh nhân (bảng 4). (Xem thêm phần ‘Benzodiazepines’ ở dưới.)
-
Thuốc đối vận thụ thể không phải benzodiazepine – Các thuốc “không phải benzodiazepine” cũng có giá trị hạn chế ở trẻ em, ngoại trừ khả năng ứng dụng ở trẻ vị thành niên lớn (bảng 5). Mặc dù có tính chọn lọc cao hơn BZDs và thường được coi là an toàn ở người lớn, nhưng một số ít thử nghiệm trên trẻ em đã báo cáo các tác dụng phụ liên quan đến hành vi trong khi ngủ cũng như thiếu hiệu quả. (Xem thêm phần ‘Thuốc đối vận thụ thể không phải benzodiazepine’ ở dưới.)
-
Thuốc vận động alpha-adrenergic – Clonidine và guanfacine thường được sử dụng off-label để điều trị mất ngủ ở trẻ em, đặc biệt là những trẻ chậm khởi phát giấc ngủ và mắc ADHD, tuy nhiên dữ liệu về tính an toàn và hiệu quả còn hạn chế (bảng 7). (Xem thêm phần ‘Thuốc vận động alpha-adrenergic’ ở dưới.)
-
Thuốc chống trầm cảm – Thuốc chống trầm cảm chỉ nên được dùng điều trị mất ngủ khi có các vấn đề về tâm trạng phối hợp, do tiềm năng gây tác dụng phụ và thiếu dữ liệu về hiệu quả cải thiện giấc ngủ (bảng 8). (Xem thêm phần ‘Thuốc chống trầm cảm’ ở dưới.)