TÓM TẮT
-
Mệt mỏi – Mệt mỏi là một triệu chứng đặc trưng trong xơ cứng rải rác (MS). Liệu pháp nhận thức hành vi và một số loại thuốc (amphetamines, amantadine và methylphenidate) có thể giúp điều trị tình trạng mệt mỏi liên quan đến MS. (Xem thêm mục ‘Mệt mỏi’ ở dưới.)
-
Triệu chứng vận động – Co cứng, yếu cơ, mất phối hợp động tác và rối loạn dáng đi là những vấn đề thường gặp trong MS. (Xem thêm mục ‘Yếu cơ’ và ‘Vận động’ ở dưới.)
-
Co cứng – Đối với những bệnh nhân MS có tình trạng co cứng có ý nghĩa lâm sàng, chúng tôi đề xuất điều trị ban đầu bằng baclofen hoặc tizanidine đường uống thay vì các tác nhân khác (Khuyến cáo 2C). Chúng tôi thường ưu tiên baclofen đường uống do hồ sơ tác dụng phụ thuận lợi và chi phí thấp. Các lựa chọn bổ sung bao gồm truyền baclofen nội tủy, tiêm botulinum toxin, hoặc dùng gabapentin và benzodiazepines đường uống. Liệu pháp bổ trợ bằng cannabinoid (như nabiximols nếu có) cũng là một lựa chọn cho những bệnh nhân không đáp ứng với điều trị bước một. (Xem thêm mục ‘Co cứng’ và ‘Cannabinoids’ ở dưới.)
-
Rối loạn dáng đi – Việc quản lý các vấn đề về khả năng vận động trong MS chủ yếu bao gồm vật lý trị liệu kết hợp với sử dụng các thiết bị hỗ trợ di chuyển. Dalfampridine có thể cải thiện tốc độ đi bộ ở một số bệnh nhân MS. (Xem thêm mục ‘Rối loạn dáng đi’ ở dưới.)
-
Rối loạn chức năng ruột và bàng quang – Rối loạn bàng quang xuất hiện ở khoảng 75% bệnh nhân, thường biểu hiện dưới dạng tiểu gấp. Rối loạn ruột xảy ra ở khoảng 50% và thường biểu hiện là táo bón, ít gặp hơn là són phân.
Việc quản lý các tình trạng này đã được tóm tắt ở trên. (Xem thêm mục ‘Rối loạn bàng quang’ và ‘Rối loạn ruột’ ở dưới.)
-
Suy giảm nhận thức – Các bất thường thường gặp nhất nằm ở khả năng tập trung, chức năng điều hành, tư duy trừu tượng, trí nhớ ngắn hạn, khả năng gợi nhớ từ và tốc độ xử lý thông tin. Hiện chưa có liệu pháp điều trị đặc hiệu nào được chứng minh cho tình trạng suy giảm nhận thức trong MS. Các phương pháp tiếp cận không dùng thuốc chủ yếu bao gồm hỗ trợ và cải thiện các chiến lược ứng phó. (Xem thêm mục ‘Suy giảm nhận thức’ ở dưới.)
-
Trầm cảm – Trầm cảm phổ biến ở bệnh nhân MS, nhưng có rất ít dữ liệu chất lượng cao về điều trị. Cách tiếp cận của chúng tôi trong việc lựa chọn thuốc chống trầm cảm cho bệnh nhân MS là cá thể hóa như đã mô tả ở trên. (Xem thêm mục ‘Trầm cảm’ ở dưới.)
-
Rối loạn thị giác – Viêm dây thần kinh thị giác là loại rối loạn thị giác thường gặp nhất trong MS. Bệnh thường khởi phát với tình trạng đau mắt một bên cấp tính hoặc bán cấp, tăng lên khi vận động nhãn cầu, sau đó là mức độ mất thị lực khác nhau (ám điểm) ảnh hưởng chủ yếu đến tầm nhìn trung tâm.
Nhiều bất thường về vận động nhãn cầu có thể xảy ra như là biểu hiện của MS, bao gồm rối loạn liếc nhìn chủ động (ví dụ: liệt giao hợp trong), nhiều loại rung giật nhãn cầu, rối loạn theo dõi chậm và các cử động mắt kịch phát (ví dụ: rung nhãn cầu nhanh – ocular flutter). (Xem thêm mục ‘Bất thường thị giác và vận động nhãn cầu’ ở dưới.)
-
Nhạy cảm với nhiệt – Nhạy cảm với nhiệt (hiện tượng Uhthoff) ảnh hưởng đến hầu hết bệnh nhân MS; việc tăng nhẹ nhiệt độ cơ thể có thể làm trầm trọng thêm tạm thời các dấu hiệu và triệu chứng hiện có hoặc trước đó. (Xem thêm mục ‘Nhạy cảm với nhiệt’ ở dưới.)
-
Triệu chứng cảm giác và đau – Các triệu chứng cảm giác là đặc điểm khởi phát thường gặp nhất của MS (bảng 2) và xuất hiện ở hầu hết mọi bệnh nhân tại một thời điểm nào đó trong diễn tiến bệnh. Đau cũng rất phổ biến và có thể bắt nguồn từ các nguyên nhân do thần kinh hoặc không do thần kinh. (Xem thêm mục ‘Triệu chứng cảm giác và đau’ ở dưới.)
-
Các cơn kịch phát – Các cơn kịch phát biểu hiện bằng hiện tượng vận động hoặc cảm giác ở bệnh nhân MS có thể đáp ứng với liều thấp các thuốc chống co giật như carbamazepine và acid valproic, thường thuyên giảm sau vài tuần đến vài tháng và thường không tái phát. (Xem thêm mục ‘Triệu chứng kịch phát trong MS’ ở dưới.)