Gãy xương mỏi thân xương cánh tay

TÓM TẮT

Dịch tễ học và cơ chế chấn thương – Gãy xương mỏi thân xương cánh tay và các trường hợp gãy hoàn toàn diễn tiến từ đó (ví dụ: “gãy xương do ném bóng”) ít gặp, thường xảy ra ở các vận động viên ném bóng (phổ biến nhất là bóng chày) hoặc đôi khi do co cơ mạnh (ví dụ: vật tay). Đa số các trường hợp này có thể điều trị bảo tồn. (Xem ‘Dịch tễ học và cơ chế chấn thương’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng – Gãy xương mỏi thân xương cánh tay thường biểu hiện bằng đau khu trú, tăng khi vận động nhưng cũng có thể xuất hiện lúc nghỉ. Bệnh nhân thường than đau khi ném, nâng hoặc đẩy bằng tay tổn thương. Khám lâm sàng có thể ghi nhận điểm đau chói tại vị trí gãy và đau tăng khi thử sức cơ chi tổn thương. Cần đánh giá chức năng thần kinh ngoại biên, đặc biệt là dây thần kinh quay. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng và thăm khám’ ở dưới.)

Chẩn đoán ban đầu có thể bị bỏ sót, dẫn đến gãy thân xương cánh tay “tự nhiên” cấp tính trong lúc ném bóng, nhưng khi khai thác kỹ bệnh sử sẽ thấy có tiền triệu là đau mạn tính nhẹ và đau khu trú.

Chẩn đoán hình ảnh – X-quang quy ước là chỉ định ban đầu và có giá trị nếu đã có gãy xương. Tuy nhiên, độ nhạy của phương pháp này thấp, nên kết quả âm tính không loại trừ được chẩn đoán. Nếu nghi ngờ lâm sàng cao dù X-quang không thấy tổn thương, cần chụp cộng hưởng từ (MRI). (Xem ‘Chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới.)

Chỉ định chuyển chuyên khoa chấn thương chỉnh hình – Việc chuyển chuyên khoa hiếm khi cần thiết, nhưng bất kỳ tổn thương thần kinh, mạch máu hoặc nghi ngờ không liền xương (khớp giả) đều cần được chuyển tuyến ngay lập tức. (Xem ‘Chỉ định hội chẩn hoặc chuyển chuyên khoa chấn thương chỉnh hình’ ở dưới.)

Điều trị – Trong bối cảnh thiếu các thử nghiệm đối chứng, chúng tôi đề xuất hướng tiếp cận chung trong điều trị gãy xương mỏi thân xương cánh tay (Khuyến cáo 2C):

• Kiểm soát đau bằng thuốc giảm đau, chườm đá và cố định vị trí gãy (thường dùng băng treo tay).
• Tránh các hoạt động gây kích thích trong giai đoạn liền xương ban đầu (khoảng 4 tuần).
• Tái khám mỗi 2 đến 3 tuần, bắt đầu sau giai đoạn liền xương 3 đến 4 tuần đầu tiên (cần tái khám sớm và thường xuyên hơn đối với những bệnh nhân tham gia chương trình phục hồi chức năng tích cực sớm).
• Tham gia chương trình phục hồi chức năng tăng dần sau khi giai đoạn liền xương ban đầu kết thúc để khôi phục sức mạnh và tầm vận động.
• Đánh giá cơ sinh học đối với các vận động viên ném bóng hoặc vận động viên thực hiện các động tác đưa tay quá đầu. Việc này giúp điều chỉnh kỹ thuật ném sai, vốn là yếu tố tiền đề dẫn đến chấn thương. (Xem ‘Điều trị ban đầu’ và ‘Theo dõi và chăm sóc’ ở dưới.)

Quay lại hoạt động – Chúng tôi khuyến cáo bệnh nhân không quay trở lại hoạt động thể thao toàn thời gian cho đến khi hết triệu chứng và khôi phục được tầm vận động cũng như sức mạnh như trước chấn thương, thường là 4 tháng sau tổn thương. (Xem ‘Quay lại thể thao và làm việc’ ở dưới.)

Biến chứng – Biến chứng hiếm gặp, bao gồm không liền xương và tổn thương thần kinh (ví dụ: dây thần kinh quay). (Xem ‘Biến chứng’ ở dưới.)