Ngộ độc thuốc chẹn kênh calci

TÓM TẮT

Ngộ độc đe dọa tính mạng và bảng xử trí cấp cứu – Ngộ độc chẹn kênh canxi (CCB) mức độ nặng gây nguy hiểm đến tính mạng và việc điều trị thường gặp nhiều khó khăn. Bệnh nhân có thể trong tình trạng nguy kịch khi nhập viện, hoặc diễn tiến xấu đi nhanh chóng. Bảng tóm tắt để hỗ trợ xử trí cấp cứu được cung cấp tại (bảng 1). Diltiazem và verapamil là những thuốc chẹn kênh canxi gây độc cho tim nhiều nhất, tuy nhiên bất kỳ thuốc nào trong nhóm này cũng có thể gây nguy hiểm khi uống liều cao.

Đặc điểm lâm sàng – Bệnh nhân uống liều gấp 5 đến 10 lần liều thông thường có thể xuất hiện các dấu hiệu ngộ độc nặng, bao gồm lơ mơ và lú lẫn. Các bất thường về dấu hiệu sinh tồn có thể gặp là tụt huyết áp và nhịp chậm. Có thể ghi nhận tình trạng tĩnh mạch cổ nổi, rale ẩm tại phổi và các dấu hiệu suy tim khác. (Xem thêm phần ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)

Biểu hiện trên điện tâm đồ (ECG) – Các thay đổi trên ECG liên quan đến ngộ độc CCB có thể bao gồm kéo dài khoảng PR, nhịp xoang nhanh (với các thuốc nhóm dihydropyridine) và mọi loại loạn nhịp chậm (với diltiazem, verapamil, hoặc khi uống liều cực cao nhóm dihydropyridine). Xét nghiệm đường huyết mao mạch có thể cho thấy tình trạng tăng đường huyết. (Xem thêm phần ‘Đánh giá cận lâm sàng và các xét nghiệm chẩn đoán khác’ ở dưới.)

Tổng quan về xử trí – Phương pháp điều trị thay đổi tùy theo mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, có thể bao gồm tẩy độc tiêu hóa (có thể rửa dạ dày) và sử dụng canxi tĩnh mạch, glucagon, catecholamine, liệu pháp insulin liều cao và methylene blue. Liệu pháp nhũ tương lipid có thể mang lại lợi ích cho những bệnh nhân nguy kịch, huyết động không ổn định và kháng với các liệu pháp điều trị nội khoa tiêu chuẩn. Đặt máy tạo nhịp tim qua tĩnh mạch, bơm bóng đối xung động mạch chủ và oxy hóa qua màng ngoài cơ thể (ECMO) là các lựa chọn điều trị cho trường hợp ngộ độc nặng. Bảng tóm tắt để hỗ trợ xử trí cấp cứu được cung cấp tại (bảng 1). (Xem thêm phần ‘Hồi sức ban đầu’ và ‘Tiếp cận lựa chọn các liệu pháp điều trị đặc hiệu’ ở dưới.)

Xử trí ngộ độc nặng – Đối với bệnh nhân ngộ độc CCB có triệu chứng nặng, chúng tôi đề nghị điều trị đồng thời tất cả các liệu pháp sau (Khuyến cáo 2C). Liều dùng được cung cấp trong nội dung văn bản và bảng tóm tắt xử trí cấp cứu (bảng 1). Ngộ độc CCB nặng có thể rất khó xử trí, vì vậy nên tham vấn ý kiến chuyên gia độc chất học hoặc trung tâm chống độc khu vực (xem thêm phần ‘Bệnh nhân có triệu chứng nặng’ và ‘Các liệu pháp điều trị nội khoa đặc hiệu’ ở dưới):

• Ổn định đường thở nếu cần thiết (tránh các thuốc khởi mê làm trầm trọng thêm tình trạng tụt huyết áp)
• Truyền nhanh (bolus) dung dịch tinh thể đẳng trương đường tĩnh mạch
• Truyền muối canxi tĩnh mạch (xem phần ‘Canxi tĩnh mạch’ ở dưới)
• Truyền glucagon tĩnh mạch (xem phần ‘Glucagon’ ở dưới)
• Truyền insulin liều cao và glucose tĩnh mạch (xem phần ‘Insulin và glucose’ ở dưới)
• Thuốc vận mạch tĩnh mạch (norepinephrine) (xem phần ‘Thuốc vận mạch’ ở dưới)
• Truyền methylene blue tĩnh mạch (xem phần ‘Xanh methylen’ ở dưới)
• Liệu pháp nhũ tương lipid tĩnh mạch (xem phần ‘Liệu pháp nhũ tương lipid’ ở dưới)

Đối với tình trạng tụt huyết áp nghiêm trọng không đáp ứng với các can thiệp nêu trên, có thể sử dụng các phương pháp điều trị khác như tạo nhịp tim qua tĩnh mạch. (Xem thêm phần ‘Các can thiệp xâm lấn bao gồm tạo nhịp qua tĩnh mạch’ và ‘Các liệu pháp dược lý khác’ ở dưới.)

Xử trí ngộ độc nhẹ – Tiếp cận điều trị đề nghị cho bệnh nhân tụt huyết áp nhẹ hoặc nhịp chậm do độc tính của CCB được cung cấp trong nội dung văn bản. (Xem thêm phần ‘Bệnh nhân có triệu chứng nhẹ’ ở dưới.)