Tiêm chủng trong thai kỳ

TÓM TẮT

Tiêm chủng trước khi thụ thai

Lý tưởng nhất, bệnh nhân nên được tiêm phòng các bệnh có thể phòng ngừa trong môi trường sống trước khi thụ thai, tuân theo lịch tiêm chủng khuyến cáo cho người trưởng thành (hình 1 và hình 2). (Xem mục ‘Tổng quan về tiêm chủng’ ở dưới.)

Đối với những bệnh nhân trong độ tuổi sinh đẻ chưa có miễn dịch và có khả năng mang thai, việc đảm bảo miễn dịch đối với sởi, quai bị, rubella và thủy đậu là rất quan trọng. Lý do là các loại vắc-xin này chống chỉ định trong thời kỳ mang thai và trong một khoảng thời gian xác định trước khi thụ thai; đồng thời, việc nhiễm các bệnh này ở phụ nữ mang thai không có miễn dịch có thể gây ảnh hưởng xấu đến kết cục thai kỳ. (Xem mục ‘Tiêm chủng trước khi thụ thai’ ở dưới.)

Trước khi chỉ định bất kỳ loại vắc-xin nào, quy trình thực hành hợp lý bao gồm việc hỏi bệnh nhân xem họ có đang mang thai hoặc có khả năng mang thai trong 4 tuần tới hay không, đồng thời tư vấn về các rủi ro tiềm ẩn của việc tiêm chủng trong thai kỳ hoặc ngay trước khi thụ thai.

Việc xét nghiệm thử thai định kỳ cho bệnh nhân trong độ tuổi sinh đẻ trước khi tiêm vắc-xin, kể cả vắc-xin sống giảm độc lực, là không cần thiết nếu tiền sử bệnh lý có thể loại trừ khả năng mang thai một cách hợp lý. (Xem mục ‘Tiêm chủng trước khi thụ thai’ ở dưới.)

Vắc-xin sống thường được tránh dùng trong thai kỳ do rủi ro lý thuyết đối với thai nhi. Nên tránh mang thai trong vòng 28 ngày sau khi tiêm vắc-xin sống. Tuy nhiên, trong trường hợp mang thai xảy ra trong vòng một tháng sau khi tiêm vắc-xin sởi, quai bị, rubella (MMR), vắc-xin thủy đậu, vắc-xin sốt vàng da hoặc vắc-xin bại liệt uống, hiện chưa có báo cáo về khả năng gây quái thai. Do đó, không có cơ sở để đình chỉ thai kỳ do phơi nhiễm với các loại vắc-xin này. (Xem mục ‘Vắc-xin sống’ và ‘Tiêm chủng trước khi thụ thai’ ở dưới.)

Hạn chế phơi nhiễm: Thai phụ nên giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm với các tác nhân nhiễm trùng mà họ dễ mắc phải bằng cách tránh di chuyển đến các vùng có rủi ro cao (ví dụ: những vùng lưu hành sốt vàng da), đảm bảo các thành viên trong gia đình được tiêm chủng theo lịch trình chuẩn và duy trì thói quen vệ sinh tốt. (Xem mục ‘Giảm thiểu rủi ro phơi nhiễm nhiễm trùng’ ở dưới.)

Tiêm chủng định kỳ trong thai kỳ

• Cúm: Tất cả thai phụ trong mùa cúm nên được tiêm vắc-xin cúm bất hoạt. Cúm gây bệnh lý đặc biệt nghiêm trọng ở phụ nữ mang thai. Việc tiêm chủng cho mẹ cũng cung cấp sự bảo vệ thụ động cho trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời khi trẻ chưa thể tự tiêm phòng. (Xem mục ‘Vắc-xin cúm bất hoạt’ ở dưới và “Cúm mùa và thai kỳ”.)
• Tdap: Đối với tất cả thai phụ từ tuần thứ 27 đến 36 của thai kỳ, chúng tôi khuyến cáo tiêm vắc-xin uốn ván, bạch hầu giảm liều và ho gà vô bào (Tdap) trong mỗi lần mang thai (Khuyến cáo 1B). Vắc-xin ưu tiên được tiêm vào giai đoạn đầu của khoảng thời gian này và nên được thực hiện ngay cả khi bệnh nhân có tiền sử mắc ho gà hoặc đã từng tiêm phòng. Tdap được chỉ định để giảm nguy cơ mắc ho gà ở mẹ, từ đó giảm truyền bệnh sang trẻ sơ sinh, vì ho gà có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề ở trẻ. Việc truyền kháng thể từ mẹ qua nhau thai giúp bảo vệ thụ động cho trẻ chống lại bệnh ho gà. (Xem mục ‘Tiêm chủng uốn ván, bạch hầu và ho gà’ ở dưới.)
• RSV: Virus hợp bào hô hấp (RSV) là nguyên nhân chính gây bệnh lý (ví dụ: viêm tiểu phế quản, ngưng thở) và tử vong ở trẻ sơ sinh. Các chiến lược giảm bệnh RSV nặng ở trẻ bao gồm tiêm vắc-xin RSV cho mẹ và sử dụng kháng thể đơn dòng kháng RSV cho trẻ sau sinh. (Xem mục ‘Virus hợp bào hô hấp’ ở dưới và “Nhiễm virus hợp bào hô hấp ở trẻ sơ sinh và trẻ em: Dự phòng”, phần ‘Dự phòng miễn dịch’.)
  • Đối với thai phụ từ tuần 32 0/6 đến 36 6/7 của thai kỳ từ tháng 9 đến tháng 1 (ở Bắc bán cầu) chưa từng tiêm vắc-xin RSV, phương pháp dự phòng RSV như sau (sơ đồ 1):
  • Tại những cơ sở không có sẵn kháng thể đơn dòng kháng RSV, chúng tôi đề xuất tiêm một liều duy nhất vắc-xin RSV tái tổ hợp bất hoạt không kèm tá dược (RSVPreF; Abrysvo) qua đường tiêm bắp (Khuyến cáo 2B). (Xem mục ‘Chiến lược dự phòng’ ở dưới.)
  • Tại những cơ sở có sẵn cả vắc-xin cho mẹ và kháng thể đơn dòng kháng RSV, chiến lược dự phòng tối ưu vẫn chưa rõ ràng. Với những bệnh nhân này, cần thảo luận cả hai lựa chọn và cùng đưa ra quyết định điều trị. (Xem mục ‘Lựa chọn chiến lược tối ưu’ ở dưới.)
• COVID-19: Tất cả những người đang mang thai hoặc có khả năng mang thai nên được tiêm vắc-xin phòng bệnh coronavirus 2019 (COVID-19). Tiêm chủng giúp giảm nguy cơ mắc COVID-19 và giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh nếu xảy ra trường hợp nhiễm bệnh sau tiêm. Nội dung này được thảo luận chi tiết trong một phần riêng. (Xem mục ‘COVID-19’ ở dưới, “COVID-19: Vắc-xin” và “COVID-19: Tổng quan về các vấn đề thai kỳ”, phần ‘Tiêm chủng ở người dự định mang thai, đang mang thai hoặc mới mang thai’.)
• Các vắc-xin khác cho đối tượng chọn lọc: Thai phụ có bệnh đồng mắc hoặc phơi nhiễm khiến họ có nguy cơ cao mắc viêm gan A, viêm gan B, phế cầu, Haemophilus influenzae type b hoặc nhiễm não mô cầu nên được tiêm các loại vắc-xin này. Một số công thức của các loại vắc-xin này không được khuyến cáo dùng trong thai kỳ do dữ liệu an toàn còn hạn chế. (Xem mục ‘Dự phòng trước phơi nhiễm’ ở dưới.)
• Vắc-xin du lịch: Nếu không thể tránh khỏi việc di chuyển đến các vùng có rủi ro cao, nên tiêm các vắc-xin du lịch bất hoạt như vắc-xin viêm gan A, bại liệt và thương hàn trước khi khởi hành. Nếu nguy cơ phơi nhiễm sốt vàng da cao hơn nguy cơ từ vắc-xin, vắc-xin sốt vàng da (vắc-xin sống giảm độc lực) có thể được chỉ định trong thai kỳ sau khi tham vấn chuyên gia bệnh truyền nhiễm về du lịch. Trong trường hợp nguy cơ mắc bệnh thấp nhưng tiêm chủng là yêu cầu bắt buộc khi nhập cảnh, có thể cấp giấy miễn tiêm chủng y tế. Những bệnh nhân tiêm vắc-xin sốt vàng da trong thai kỳ không được coi là có miễn dịch suốt đời và cần tiêm lại nếu di chuyển đến vùng rủi ro cao một lần nữa. (Xem mục ‘Poliovirus’, ‘Thương hàn’, ‘Sốt vàng da’ và ‘Các vắc-xin du lịch khác’ ở dưới.)
• Tiêm chủng cần tránh trong thai kỳ: Thai phụ nên tránh các vắc-xin sống (ví dụ: sởi, quai bị, rubella, thủy đậu, vắc-xin cúm sống) do nguy cơ tiềm ẩn đối với thai nhi. Các vắc-xin khác như HPV hoặc vắc-xin zoster tái tổ hợp không được khuyến cáo dùng trong thai kỳ do dữ liệu về an toàn còn hạn chế. (Xem mục ‘Tiêm chủng cần tránh trong thai kỳ’ ở dưới.)

Tiêm chủng sau sinh

Cả vắc-xin bất hoạt và vắc-xin sống (ngoại trừ vắc-xin đậu mùa và sốt vàng da) đều có thể được tiêm cho bệnh nhân sau sinh và phụ nữ đang cho con bú; việc cho con bú không ảnh hưởng xấu đến hiệu quả hoặc độ an toàn của tiêm chủng. Vắc-xin đậu mùa và sốt vàng da được tránh dùng trong các tình huống không khẩn cấp vì trẻ bú mẹ của những người tiêm vắc-xin này có nguy cơ lần lượt phát triển vaccinia và viêm màng não não. (Xem mục ‘Tiêm chủng sau sinh’ ở dưới.)

Tất cả bệnh nhân sau sinh chưa có miễn dịch nên được tiêm vắc-xin MMR, thủy đậu, Tdap và cúm trước khi xuất viện để tạo miễn dịch bảo vệ cho cả mẹ và con. Vắc-xin HPV cũng có thể được chỉ định nếu bệnh nhân chưa bắt đầu hoặc cần hoàn tất liệu trình tiêm chủng. (Xem mục ‘Tiêm chủng sau sinh’, ‘Tiêm chủng uốn ván, bạch hầu và ho gà’, ‘Vắc-xin cúm bất hoạt’ và ‘Vắc-xin MMRV’ ở dưới.)