Đánh giá thai nhi: Tổng quan về các xét nghiệm đánh giá sức khỏe thai trước sinh

TÓM TẮT

Mục tiêu: Mục tiêu của việc đánh giá sức khỏe thai nhi trước sinh là nhằm xác định những thai nhi sẽ có lợi khi được can thiệp, chẳng hạn như hồi sức trong tử cung hoặc đình chỉ thai nghén, từ đó ngăn ngừa tử vong thai nhi hoặc tổn thương thần kinh. (Xem thêm mục ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Cơ sở sinh lý: Thăm dò trước sinh dựa trên nguyên lý là thai nhi sẽ đáp ứng với tình trạng giảm oxy máu thông qua một chuỗi các thay đổi lý sinh có thể phát hiện được (hình 1). (Xem thêm mục ‘Cơ sở sinh lý’ ở dưới.)

Hiệu quả: Đánh giá sức khỏe thai nhi trước sinh đã có vai trò thiết lập trong thực hành sản khoa từ những năm 1970, mặc dù khả năng cải thiện kết cục thai kỳ vẫn chưa được đánh giá thông qua các thử nghiệm ngẫu nhiên đối chứng quy mô lớn và thiết kế chặt chẽ. Hiệu quả của phương pháp này dựa trên: (1) các nghiên cứu quan sát cho thấy tỷ lệ tử vong thai nhi ở những thai kỳ được thăm dò thấp hơn so với nhóm đối chứng lịch sử có cùng chỉ định nhưng không được thăm dò, và (2) tỷ lệ tử vong thai nhi ở nhóm được thăm dò (chủ yếu là nhóm nguy cơ cao) tương đương hoặc thấp hơn so với quần thể sản khoa chung không được thăm dò hiện nay (chủ yếu là nhóm nguy cơ thấp). (Xem thêm mục ‘Hiệu quả’ ở dưới.)

Lựa chọn bệnh nhân: Thăm dò thai nhi trước sinh được chỉ định cho những thai kỳ có tăng nguy cơ tử vong thai nhi. Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) định nghĩa điều này là tỷ lệ thai chết lưu lớn hơn 0,8/1000 và có nguy cơ tương đối hoặc tỷ số chênh (odds ratio) cho thai chết lưu > 2,0 so với những thai kỳ không có tình trạng này. ACOG cũng cung cấp một bảng tra cứu liệt kê các chỉ định tiềm tàng từ phía mẹ, thai nhi, nhau thai và các yếu tố sản khoa. (Xem thêm mục ‘Chỉ định đánh giá thai nhi’ ở dưới.)

Các phương pháp thăm dò:

• Các kỹ thuật đánh giá sức khỏe thai nhi (nghiệm pháp không stress – NST, nghiệm pháp stress bằng cơn co tử cung – CST, biểu điểm lý sinh – BPP, biểu điểm lý sinh cải tiến) được mô tả chi tiết trong bảng (bảng 1). (Xem thêm mục ‘Các kỹ thuật đánh giá thai nhi’ ở dưới.)
• Việc lựa chọn kỹ thuật tối ưu hiện chưa được ấn định cố định mà tùy thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm tuổi thai, nguồn lực sẵn có, nhu cầu đo sinh trắc học thai nhi hoặc theo dõi dị tật bẩm sinh, khả năng theo dõi nhịp tim thai và chi phí. Bằng chứng tốt nhất hiện nay ủng hộ việc sử dụng Doppler động mạch rốn để theo dõi thai chậm tăng trưởng khởi phát sớm do suy tuần hoàn tử cung – nhau thai, nhờ hiệu quả đã được chứng minh trong việc giảm tử vong chu sinh khi kết hợp với các phương pháp thăm dò tiêu chuẩn (NST, điểm BPP) và can thiệp kịp thời. (Xem thêm mục ‘Lựa chọn xét nghiệm’ ở dưới.)

Thời điểm và tần suất:

• Việc đánh giá sức khỏe thai nhi trước sinh được bắt đầu tại thời điểm tuổi thai mà nguy cơ tử vong thai nhi tăng cao và việc đình chỉ thai nghén được xem xét là có lợi cho chu sinh nếu kết quả thăm dò bất thường. Trong hầu hết các thai kỳ, thời điểm này là tuần thứ 32 của thai kỳ. (Xem thêm mục ‘Thời điểm’ ở dưới.)
• Thông thường, việc thăm dò được thực hiện hàng tuần, nhưng tần suất sẽ tăng lên nếu có sự thay đổi về tình trạng thai kỳ hoặc trong các bệnh cảnh lâm sàng được đánh giá là nguy cơ rất cao. (Xem thêm mục ‘Theo dõi các thai kỳ có kết quả thăm dò bình thường’ ở dưới.)

Phiên giải kết quả: Một kết quả thăm dò bất thường thường sẽ được theo dõi bằng các xét nghiệm bổ sung, do tỷ lệ dương tính giả cao (bảng 1). Đồng thời, cần xem xét kỹ bối cảnh lâm sàng. Nếu một tình trạng tạm thời của người mẹ có thể là nguyên nhân gây ra kết quả bất thường, việc điều trị kịp thời tình trạng đó có thể cải thiện oxy hóa cho thai nhi và dẫn đến kết quả bình thường trong các lần thăm dò tiếp theo. Đối với các tình trạng mạn tính, việc quản lý sẽ dựa trên đánh giá lâm sàng và cần cân nhắc các yếu tố đặc thù của từng trường hợp. (Xem thêm mục ‘Xử trí các thai kỳ có kết quả thăm dò bất thường’ ở dưới.)