TÓM TẮT
Các chế phẩm thảo dược Trung Hoa dạng uống và bôi ngoài da đã được sử dụng trong nhiều thế kỷ tại châu Á để điều trị các bệnh lý về da, điển hình là viêm da cơ địa (AD; chàm). Tuy nhiên, số lượng các thử nghiệm ngẫu nhiên còn hạn chế và nhiều nghiên cứu gặp sai sót về mặt phương pháp luận 40,41. Do đó, cần có thêm các thử nghiệm lâm sàng trong tương lai.
Tại Vương quốc Anh, một số thử nghiệm ngẫu nhiên chéo sử dụng Zemaphyte (một công thức phối hợp 10 loại thảo dược) đã được thực hiện trên trẻ em và người lớn mắc viêm da cơ địa 42. Kết quả từ hai nghiên cứu cho thấy tình trạng đỏ da và tổn thương bề mặt giảm, đồng thời chất lượng giấc ngủ được cải thiện, tuy nhiên kết quả này không được ghi nhận trong một nghiên cứu khác. Khi sử dụng dài hạn, một số trường hợp ghi nhận bất thường trong xét nghiệm chức năng gan nhưng đã hồi phục sau khi ngừng thuốc. Không có biến cố bất lợi nghiêm trọng nào được báo cáo. Đáng chú ý, phân tích theo ý định điều trị (intention-to-treat analysis) đã không được áp dụng dù tỷ lệ bỏ cuộc lên đến 22%. Hiện nay, Zemaphyte không còn được sản xuất.
Một thử nghiệm ngẫu nhiên về công thức phối hợp năm loại thảo dược mang tên PentaHerbs đã được thực hiện tại Trung Quốc 43. Thành phần của công thức này bao gồm P. suffruticosa (Phòng kỷ), Phellodendron chinense (Hoàng bá), Lonicera japonica (Kim ngân hoa), Mentha haplocalyx (Bạc hà) và Atractylodes lancea (Thương truật). Tám mươi lăm trẻ em mắc viêm da cơ địa mạn tính mức độ trung bình đến nặng được phân nhóm ngẫu nhiên để dùng PentaHerbs hoặc giả dược hàng ngày trong 12 tuần. Chỉ có hai trẻ (nhóm giả dược) rút khỏi nghiên cứu. Phân tích theo ý định điều trị đã được áp dụng. Không có sự khác biệt đáng kể về phạm vi và mức độ nặng của viêm da cơ địa (thang điểm SCORAD) giữa nhóm điều trị và nhóm giả dược trước và sau điều trị, mặc dù nhóm dùng PentaHerbs cho thấy cải thiện rõ rệt hơn về chất lượng cuộc sống và giảm nhu cầu sử dụng corticosteroid tại chỗ. Không có biến cố bất lợi nghiêm trọng nào được báo cáo. PentaHerbs cũng được chứng minh là có tác dụng điều hòa miễn dịch 43,44.
Xiao-Feng-San (XFS), một công thức gồm 13 loại thảo dược, đã được nghiên cứu trong một thử nghiệm ngẫu nhiên tại Đài Loan 45. Các bệnh nhân mắc viêm da cơ địa mức độ nặng, khó điều trị được điều trị trong tám tuần bằng XFS đường uống (n = 47) hoặc giả dược (n = 24). Nhóm điều trị cho thấy sự cải thiện đáng kể về tổng diện tích tổn thương, tình trạng đỏ da, tổn thương bề mặt, ngứa và điểm số giấc ngủ so với nhóm giả dược. Ngoại trừ điểm số về đỏ da, các cải thiện này vẫn duy trì có ý nghĩa thống kê sau 4 tuần kể từ khi kết thúc điều trị.
Các nghiên cứu quan sát sơ bộ gợi ý rằng việc kết hợp liệu pháp thảo dược Trung Hoa với châm cứu mang lại hiệu quả cao hơn so với chỉ dùng thảo dược đơn thuần 46,47. Một phân tích gộp sau đó trên 20 thử nghiệm ngẫu nhiên (1.838 bệnh nhân) tính đến tháng 6 năm 2021 so sánh thuốc thảo dược Trung Hoa bôi tại chỗ với giả dược đã báo cáo sự cải thiện về điểm số triệu chứng của viêm da cơ địa 48. Tuy nhiên, hạn chế của các nghiên cứu này là nguy cơ sai số tương đối cao và có sự không đồng nhất về phương pháp luận. Do đó, cần có thêm các nghiên cứu lâm sàng có đối chứng.
TÓM TẮT
Lịch sử – Thảo dược Trung Hoa đã được sử dụng trong nhiều thế kỷ tại châu Á như một phần của Y học cổ truyền Trung Quốc (TCM). Tuy nhiên, việc thiếu chuẩn hóa và thiếu các thử nghiệm lâm sàng có đối chứng, cùng với một số vấn đề khác, đã gây trở ngại cho việc áp dụng các liệu pháp này như những phương pháp điều trị chính quy trong y học phương Tây. (Xem phần ‘Giới thiệu’ và ‘Tổng quan’ ở dưới.)
Tiềm năng của liệu pháp thảo dược Trung Hoa – Việc phát triển các liệu pháp mới điều trị các bệnh lý dị ứng từ thảo dược Trung Hoa là hoàn toàn khả thi. Một số công thức thảo dược bước đầu cho thấy triển vọng trong điều trị hen suyễn, dị ứng thực phẩm và viêm mũi dị ứng thông qua các thử nghiệm ngẫu nhiên. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục nghiên cứu để xác định các thành phần hoạt tính của mỗi loại thảo dược, cơ chế tác dụng và các hiệu ứng hiệp đồng tiềm năng. Ngoài ra, các vấn đề về tính nhất quán của chất lượng thảo dược và quy trình chuẩn hóa vẫn cần được giải quyết. (Xem phần ‘Điều trị hen suyễn’, ‘Điều trị dị ứng thực phẩm’ và ‘Điều trị viêm da cơ địa’ ở dưới.)