TÓM TẮT
Tổng quan – Hồng ban đa dạng (EM) là một rối loạn trung gian miễn dịch cấp tính, gây tổn thương da và/hoặc niêm mạc. Việc điều trị EM cấp tính thay đổi tùy theo biểu hiện của đợt bùng phát cấp và sự hiện diện của bệnh tái phát. (Xem ‘Giới thiệu’ và ‘Tổng quan’ ở dưới.)
Nhiễm trùng phối hợp – Nhiễm trùng là yếu tố khởi phát phổ biến của EM, đặc biệt là nhiễm virus herpes simplex (HSV). Các tình trạng nhiễm trùng tiềm ẩn cần được điều trị thích hợp theo đặc điểm của từng loại nhiễm trùng. Ở những bệnh nhân EM do HSV, việc điều trị bằng thuốc kháng virus đường uống sau khi khởi phát EM dường như không làm thay đổi diễn tiến của bệnh. (Xem ‘Loại bỏ nguyên nhân’ ở dưới.)
Hồng ban đa dạng khu trú ở da hoặc tổn thương niêm mạc miệng không gây suy giảm chức năng – Những bệnh nhân EM khu trú ở da hoặc tổn thương niêm mạc miệng không gây suy giảm chức năng có thể chỉ cần điều trị triệu chứng. Corticosteroid tại chỗ và thuốc kháng histamine đường uống có thể hữu ích trong việc giảm ngứa hoặc khó chịu do tổn thương da. Bệnh nhân tổn thương niêm mạc miệng có thể giảm nhẹ triệu chứng bằng nước súc miệng gây tê. (Xem ‘Tổn thương da’ và ‘Tổn thương niêm mạc miệng không gây suy giảm chức năng’ ở dưới.)
Tổn thương niêm mạc miệng nặng – Tổn thương niêm mạc miệng nặng có thể đi kèm với đau dữ dội và không thể ăn uống. Đối với những bệnh nhân này, chúng tôi đề nghị điều trị bằng prednisone đường uống (Khuyến cáo 2C). Những bệnh nhân có triệu chứng gây suy giảm chức năng nặng có thể cần nhập viện để đảm bảo dinh dưỡng và kiểm soát đau. (Xem ‘Tổn thương niêm mạc miệng gây suy giảm chức năng’ và ‘Quyết định nhập viện’ ở dưới.)
Tổn thương mắt – Tổn thương niêm mạc mắt hiếm khi dẫn đến viêm giác mạc, sẹo kết mạc hoặc suy giảm thị lực. Bệnh nhân có triệu chứng về mắt nên được chuyển đến bác sĩ nhãn khoa. (Xem “Hồng ban đa dạng: Cơ chế bệnh sinh, đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán”, phần ‘Biến chứng’ và ‘Tổn thương niêm mạc mắt’ ở dưới.)
Bệnh tái phát – Một số bệnh nhân EM có biểu hiện tái phát. Khi khả thi, cần xác định và loại bỏ tác nhân khởi phát. Đối với bệnh nhân EM do HSV hoặc EM vô căn tái phát nhiều lần trong năm, gây suy giảm chức năng hoặc gây khủng hoảng tâm lý, chúng tôi khuyến cáo điều trị bằng liệu pháp kháng virus liên tục (Khuyến cáo 1B). (Xem ‘Liệu pháp kháng virus đường uống liên tục’ ở dưới.)
Bệnh tái phát nặng – Đối với những bệnh nhân EM tái phát nặng do HSV hoặc vô căn, không đáp ứng với liệu pháp kháng virus toàn thân liên tục và đã loại trừ các bệnh lý khác, chúng tôi đề nghị điều trị bằng mycophenolate mofetil, dapsone hoặc azathioprine (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Thất bại với liệu pháp kháng virus’ ở dưới và “Hồng ban đa dạng: Cơ chế bệnh sinh, đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán”, phần ‘Chẩn đoán phân biệt’.)