Phản vệ ở trẻ nhũ nhi

TÓM TẮT

• Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán

  Phản vệ ở trẻ nhũ nhi thường dễ bị bỏ sót vì nhiều trường hợp là đợt khởi phát đầu tiên, trẻ không thể mô tả triệu chứng, và nhiều dấu hiệu không đặc hiệu hoặc thường gặp ở trẻ khỏe mạnh (bảng 1). Do đó, chẩn đoán (bảng 2) đòi hỏi chỉ số nghi ngờ lâm sàng cao, khai thác tỉ mỉ tiền sử tiếp xúc và các sự kiện xảy ra trước đó, diễn tiến thời gian của các triệu chứng cũng như thăm khám lâm sàng cẩn thận. (Xem thêm mục ‘Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán’ ở dưới.)

• Tác nhân gây bệnh

  Thực phẩm là tác nhân gây phản vệ phổ biến nhất ở trẻ nhũ nhi, mặc dù các tác nhân khác (ví dụ: thuốc, mủ cao su tự nhiên, nọc côn trùng) cũng được ghi nhận. (Xem thêm mục ‘Tác nhân gây bệnh’ ở dưới.)

• Yếu tố nguy cơ và bệnh đồng mắc

  Các yếu tố nguy cơ lâm sàng và bệnh đồng mắc làm tăng nguy cơ phản vệ nặng bao gồm hen suyễn/khò khè tái diễn, chàm/viêm da cơ địa và bệnh tăng đa hồng cầu (mastocytosis). Các bệnh lý đồng mắc ở người chăm sóc (ví dụ: trầm cảm, suy giảm nhận thức, hoặc sử dụng thuốc an thần, ethanol, hoặc chất gây nghiện) có thể là nguyên nhân dẫn đến việc không nhận diện được các dấu hiệu và triệu chứng phản vệ ở trẻ nhũ nhi. (Xem thêm mục ‘Trẻ có nguy cơ cao’ ở dưới.)

• Chẩn đoán phân biệt

  Chẩn đoán phân biệt phản vệ ở trẻ nhũ nhi bao gồm các nguyên nhân bẩm sinh và mắc phải gây mày đay cấp/phù mạch, suy hô hấp cấp, triệu chứng tiêu hóa cấp, ngất và sốc. Một số tình trạng trong chẩn đoán phân biệt, chẳng hạn như hội chứng viêm ruột kết do protein thực phẩm (FPIES) và các sự kiện đe dọa tính mạng rõ rệt (ALTE), là những bệnh lý đặc thù theo độ tuổi. (Xem thêm mục ‘Chẩn đoán phân biệt theo biểu hiện chính’ ở dưới.)

• Xử trí phản vệ cấp

  Xử trí nội khoa được áp dụng tương tự từ phác đồ điều trị phản vệ ở trẻ lớn và người lớn. Bảng tóm tắt nhanh về xử trí cấp cứu phản vệ ở trẻ nhũ nhi và trẻ em được trình bày trong (bảng 3). Thuốc lựa chọn đầu tay là epinephrine tiêm bắp vào mặt ngoài giữa đùi. (Xem thêm mục ‘Xử trí phản vệ cấp’ ở dưới và “Phản vệ: Điều trị cấp cứu”, phần ‘Epinephrine’.)

• Hướng tiếp cận quản lý dài hạn

  Các biện pháp giảm thiểu rủi ro dài hạn bao gồm: xác định chính xác các tác nhân gây phản vệ dựa trên tiền sử, hướng dẫn người chăm sóc cách nhận diện và tránh cho trẻ tiếp xúc với các tác nhân này, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng cho việc điều trị các đợt phản vệ trong tương lai. (Xem thêm “Quản lý dài hạn bệnh nhân phản vệ” và “Kê đơn epinephrine để tự điều trị phản vệ”.)