TÓM TẮT
Tỷ lệ mắc – Tỷ số tử vong mẹ (MMR) trên toàn thế giới hiện có sẵn trực tuyến. Trái ngược với xu hướng giảm MMR trên toàn cầu, tỷ lệ tử vong mẹ tại Hoa Kỳ lại gia tăng trong những thập kỷ gần đây (Xem phần ‘Tỷ lệ mắc và xu hướng’ ở dưới).
Thời điểm – Trên toàn thế giới, khoảng một phần tư số ca tử vong mẹ xảy ra trong giai đoạn trước sinh, một phần tư xảy ra trong khi sinh và ngay sau sinh, số còn lại xảy ra trong vòng một năm sau sinh (Xem phần ‘Thời điểm’ ở dưới).
Nguyên nhân – Theo Tổ chức Y tế Thế giới, các nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong mẹ trên toàn cầu bao gồm (Xem phần ‘Toàn thế giới’ ở dưới):
- Xuất huyết sản khoa (27%)
- Rối loạn tăng huyết áp (14%)
- Nhiễm khuẩn huyết liên quan đến thai kỳ (11%)
- Sảy thai và phá thai (8%)
- Thuyên tắc mạch (3%)
- Các nguyên nhân trực tiếp khác (10%; bao gồm biến chứng khi sinh, chuyển dạ khó và các nguyên nhân trực tiếp khác)
- Nguyên nhân gián tiếp (28%; bao gồm các bệnh lý nội khoa sẵn có, tử vong mẹ liên quan đến HIV và các nguyên nhân gián tiếp khác)
Thách thức kép từ cả nguyên nhân sản khoa trực tiếp và gián tiếp cho thấy sự cần thiết của một tiếp cận hệ thống, tích hợp giữa các nhà cung cấp dịch vụ sản khoa và phi sản khoa trong suốt chuỗi chăm sóc liên tục.
Yếu tố nguy cơ
- Chủng tộc và sắc tộc – Tại Hoa Kỳ, phụ nữ da đen, người Ấn Độ Mỹ và người bản địa Alaska có tỷ lệ tử vong mẹ cao hơn so với phụ nữ da trắng (Xem phần ‘Chủng tộc và sắc tộc’ ở dưới).
- Tuổi cao – Phụ nữ mang thai ở mọi chủng tộc từ 45 tuổi trở lên có nguy cơ tử vong mẹ do tim mạch cao hơn so với nhóm dưới 35 tuổi (Xem phần ‘Tuổi mẹ trẻ và cao’ ở dưới).
Giảm thiểu rủi ro – Khoảng 40% đến 80% các ca tử vong mẹ được đánh giá là có thể phòng ngừa được (Xem phần ‘Giảm thiểu rủi ro’ ở dưới).
Tại Hoa Kỳ, sự thiếu hụt trong chăm sóc y tế, các bệnh lý đi kèm và các yếu tố xã hội quyết định sức khỏe là những nguyên nhân chính đóng góp vào tỷ lệ tử vong mẹ. Do đó, trọng tâm chính để giảm tử vong mẹ là tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực thay vì chỉ tập trung vào việc thiếu hụt nguồn lực. Các nỗ lực hiện nay tập trung vào đào tạo cá nhân và nhóm; diễn tập mô phỏng; xây dựng quy trình, hướng dẫn và bảng kiểm; ứng dụng công nghệ thông tin và giáo dục. Mục tiêu của nhiều hoạt động này là nhằm đạt được chẩn đoán sớm và điều trị y khoa kịp thời cho các biến chứng thai kỳ. Các chiến lược giải quyết định kiến ngầm và các yếu tố xã hội quyết định sức khỏe tập trung vào việc giảm thiểu sự bất bình đẳng về chủng tộc và sắc tộc trong tử vong mẹ (Xem phần ‘Giảm thiểu rủi ro’ ở dưới).