Cương đau dương vật kéo dài

TÓM TẮT

Định nghĩa và đặc điểm lâm sàng

Mặc dù chưa có một định nghĩa thống nhất về mặt thời gian cho tình trạng cương cứng kéo dài (priapism), hầu hết các nghiên cứu mô tả đây là trạng thái cương cứng không mong muốn, gây đau, kéo dài trên 4 giờ và không liên quan đến kích thích tình dục. Trong thực hành lâm sàng, thời gian kéo dài của triệu chứng và phân loại theo diễn tiến ít quan trọng hơn là sự hiện diện của cảm giác đau; chúng tôi chẩn đoán cương cứng kéo dài và bắt đầu điều trị khi tình trạng cương kéo dài trên 2 giờ, đặc biệt khi có đau, vì đây là dấu hiệu gợi ý cương cứng kéo dài thể thiếu máu cục bộ.

Cương cứng kéo dài thể thiếu máu cục bộ thường biểu hiện bằng tình trạng cương cứng cứng ngắc và đau. Nếu không được điều trị, tình trạng này có thể dẫn đến rối loạn cương dương vĩnh viễn. Thể không thiếu máu cục bộ ít gặp hơn, thường xuất hiện sau chấn thương với tình trạng cương một phần, thường không đau và tự thuyên giảm. (Xem thêm phần ‘Nguyên nhân và sinh lý bệnh’ ở dưới.)

Nguyên nhân

Cương cứng kéo dài có liên quan đến một số loại thuốc và bệnh lý, bao gồm bệnh hồng cầu hình liềm (bảng 1). Các vấn đề liên quan đến cương cứng kéo dài trong bệnh hồng cầu hình liềm được trình bày riêng biệt. (Xem “Cương cứng kéo dài và rối loạn cương dương trong bệnh hồng cầu hình liềm”.)

Đánh giá

Mục tiêu chính là phân biệt giữa cương cứng kéo dài thể thiếu máu cục bộ và thể không thiếu máu cục bộ. Các đặc điểm chính của thể thiếu máu cục bộ bao gồm:

• Khởi phát nhanh, đau dữ dội và cương cứng hoàn toàn.
• Thường liên quan đến bệnh hồng cầu hình liềm, các bệnh lý huyết học, tiêm thuốc vào hang dương vật hoặc tiếp xúc với các thuốc gây cương.

Ngược lại, thể không thiếu máu cục bộ ít gây đau, cương một phần và có khởi phát bán cấp (sơ đồ 1 và bảng 1). (Xem thêm phần ‘Đánh giá chẩn đoán’ ở dưới.)

Phân tích khí máu hang dương vật giúp phân biệt giữa thể thiếu máu cục bộ và thể không thiếu máu cục bộ, nên được thực hiện như một phần của đánh giá ban đầu (sơ đồ 1). Các trường hợp ngoại lệ bao gồm cương cứng kéo dài do bệnh hồng cầu hình liềm đã biết (vì khả năng cao là thể thiếu máu cục bộ) hoặc khi phân thể đã rõ ràng thông qua bệnh sử và thăm khám. (Xem thêm phần ‘Phân tích khí máu hang dương vật’ ở dưới.)

Không yêu cầu xét nghiệm cận lâm sàng trong quản lý ban đầu cơn cương cứng kéo dài cấp tính. Tuy nhiên, nếu nghi ngờ các bệnh lý nền cụ thể (ví dụ: bất thường huyết học hoặc cương cứng kéo dài do thuốc) (bảng 1), có thể thực hiện thêm các xét nghiệm bổ sung. (Xem thêm phần ‘Xét nghiệm cận lâm sàng’ ở dưới.)

Siêu âm Doppler hữu ích trong trường hợp không thể thực hiện phân tích khí máu hang dương vật hoặc khi phân thể vẫn chưa rõ ràng sau đánh giá ban đầu. Siêu âm cũng được sử dụng để xác nhận tình trạng hết cương sau can thiệp. (Xem thêm phần ‘Siêu âm Doppler’ ở dưới.)

Xử trí

Cương cứng kéo dài thể thiếu máu cục bộ thời gian <24 giờ

Ở bệnh nhân cương cứng kéo dài thể thiếu máu cục bộ nhập viện trong vòng 24 giờ, chúng tôi gợi ý tiêm vào hang dương vật thuốc cường giao cảm (ví dụ: phenylephrine) thay vì chỉ chọc hút hang dương vật đơn thuần (Khuyến cáo 2C). Với thời gian cương kéo dài >4 giờ, chúng tôi thực hiện chọc hút hang dương vật trước. Thuốc cường giao cảm giúp giải quyết tình trạng cương nhanh hơn và ít gây rối loạn cương dương hơn; chúng tôi thường sử dụng phenylephrine vì thuốc này ít tác dụng phụ hơn các thuốc khác.

Nếu tình trạng cương vẫn tồn tại sau mũi tiêm phenylephrine đầu tiên, có thể tiêm lặp lại mỗi 3 đến 5 phút trong vòng một giờ. Có thể kết hợp chọc hút và rửa bằng nước muối sinh lý nếu chưa thực hiện. (Xem thêm phần ‘Liệu pháp ban đầu bằng tiêm vào hang dương vật và chọc hút’ ở dưới.)

Những bệnh nhân không hết cương sau một giờ điều trị nội khoa cần được can thiệp phẫu thuật.

Cương cứng kéo dài thể thiếu máu cục bộ thời gian ≥24 giờ

Đối với bệnh nhân nhập viện với tình trạng cương kéo dài (≥24 giờ), chúng tôi gợi ý phẫu thuật (Khuyến cáo 2C). Tuy nhiên, theo dõi kết hợp kiểm soát đau và tái khám chuyên khoa tiết niệu ngoại trú là một lựa chọn thay thế hợp lý, vì khả năng bảo tồn chức năng cương dương là thấp do thời gian thiếu máu cục bộ kéo dài. (Xem thêm phần ‘Phẫu thuật cho cương cứng kéo dài kháng trị hoặc kéo dài’ ở dưới.)

Cương cứng kéo dài thể không thiếu máu cục bộ

Ở bệnh nhân cương cứng kéo dài thể không thiếu máu cục bộ, chúng tôi gợi ý điều trị bảo tồn thay vì can thiệp đặc hiệu (Khuyến cáo 2C). Tình trạng này có thể kéo dài từ vài giờ đến vài ngày và tự thuyên giảm ở hầu hết bệnh nhân. (Xem thêm phần ‘Cương cứng kéo dài thể không thiếu máu cục bộ’ ở dưới.)

Tiên lượng

Sau khi hết cương và giải quyết tình trạng cương cứng kéo dài, bệnh nhân (cả thể thiếu máu và không thiếu máu) cần tái khám chuyên khoa tiết niệu để đảm bảo các triệu chứng đã hết hoàn toàn và theo dõi rối loạn cương dương hoặc các biến chứng khác. Trong thể thiếu máu cục bộ, thời gian cương kéo dài có liên quan chặt chẽ đến nguy cơ rối loạn cương dương sau đó. (Xem thêm phần ‘Theo dõi, tiên lượng và phòng ngừa’ ở dưới.)