TÓM TẮT
Tiếp cận chung và đánh giá yếu tố nguy cơ – Các yếu tố then chốt trong dự phòng bệnh động mạch vành (CAD) ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp (RA) là kiểm soát tích cực các yếu tố nguy cơ truyền thống, đồng thời tối ưu hóa liệu pháp chống viêm và điều hòa miễn dịch. Chúng tôi sử dụng các công cụ đánh giá nguy cơ tim mạch đã được chuẩn hóa, chẳng hạn như máy tính tính toán nguy cơ bệnh tim mạch do xơ vữa (CVD) của Trường Cao đẳng Tim mạch Hoa Kỳ (ACC)/Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) để ước tính nguy cơ CVD ở bệnh nhân RA, mặc dù các công cụ này thường có xu hướng đánh giá thấp nguy cơ thực tế ở đối tượng này. (Xem thêm ‘Tiếp cận tổng thể trong dự phòng’ ở dưới.)
Chiến lược dự phòng cấp 1 tiêu chuẩn – Chiến lược dự phòng cấp 1 cho bệnh nhân RA nên tương đương với các khuyến cáo áp dụng cho cộng đồng nhằm giảm thiểu nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch và tử vong do tim mạch. Chiến lược này bao gồm việc xác định các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được của bệnh tim thiếu máu cục bộ và triển khai các can thiệp như: cai thuốc lá, hạ lipid máu, chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục vừa sức và kiểm soát cân nặng. (Xem thêm ‘Các biện pháp dự phòng chung’ ở dưới.)
Thuốc statin – Tiếp cận điều trị bằng statin để giảm nguy cơ tim mạch nhìn chung nhất quán với hướng dẫn của ACC/AHA. Theo đó, chúng tôi khởi đầu điều trị statin cho bệnh nhân RA (đối tượng được xác định là có yếu tố tăng nguy cơ) khi nguy cơ 10 năm ở mức trung bình (>7,5%) hoặc cao hơn. Liệu pháp statin giúp giảm nguy cơ tim mạch ngay cả ở những cá nhân có nồng độ lipid bình thường hoặc tăng, đồng thời có thể mang lại hiệu quả tích cực lên các chỉ số viêm trong RA (protein phản ứng C [CRP] và tốc độ lắng máu [ESR]). (Xem thêm ‘Các biện pháp dự phòng chung’ và ‘Hạ lipid máu bằng statin’ ở dưới.)
Chúng tôi không sử dụng statin cho những bệnh nhân mà bằng chứng duy nhất về tăng nguy cơ tim mạch chỉ là tình trạng viêm khớp dạng thấp. Đối với những bệnh nhân có nguy cơ 10 năm từ 5% đến 7,5%, chúng tôi sẽ thảo luận về lợi ích tiềm năng cũng như chi phí/nguy cơ, đồng thời cân nhắc điều trị nếu có các yếu tố điều chỉnh nguy cơ như vôi hóa động mạch vành (CAC). (Xem thêm ‘Hạ lipid máu bằng statin’ ở dưới.)
Thuốc chống viêm không steroid – Cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAID) ở bệnh nhân RA có kèm bệnh động mạch vành. (Xem thêm ‘Thuốc chống viêm không steroid’ và ‘Aspirin liều thấp’ ở dưới.)
Glucocorticoid – Nguy cơ xơ vữa động mạch liên quan đến việc sử dụng glucocorticoid nên được giảm thiểu bằng cách dùng liều hiệu quả thấp nhất trong thời gian ngắn nhất có thể. (Xem thêm ‘Hạn chế sử dụng glucocorticoid’ ở dưới.)
Lợi ích và nguy cơ của thuốc DMARD – Kiểm soát chặt chẽ tình trạng viêm trong RA bằng cả thuốc chống thấp khớp làm thay đổi diễn tiến bệnh không sinh học (DMARDs; ví dụ: methotrexate [MTX]) và/hoặc DMARDs sinh học (ví dụ: liệu pháp kháng yếu tố hoại tử u [TNF]) có thể làm giảm nguy cơ tim mạch gia tăng ở bệnh nhân RA. Tuy nhiên, hiệu quả này có thể không rõ rệt với các thuốc ức chế Janus kinase (JAK), vốn có nguy cơ cao hơn so với liệu pháp kháng TNF. (Xem thêm ‘Thuốc DMARDs trong kiểm soát viêm khớp dạng thấp’ ở dưới.)
Ảnh hưởng của điều trị viêm khớp đối với lipid máu – Một số thuốc điều trị RA có thể gây tác động bất lợi đến thành phần lipoprotein, ví dụ: làm tăng cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL), nhưng đồng thời lại làm giảm các dấu ấn thay thế của nguy cơ mạch máu, bao gồm cả các chỉ số viêm. Hiệu quả thuần túy của những thay đổi này đối với tỷ lệ mắc bệnh/tử vong do tim mạch hiện vẫn chưa rõ ràng và có thể khác nhau tùy theo phương pháp điều trị. (Xem thêm ‘Thuốc DMARDs trong kiểm soát viêm khớp dạng thấp’ ở dưới.)