TÓM TẮT
Hiện chưa có vaccine thương mại hiệu quả để phòng ngừa sốt phát ban Rocky Mountain (RMSF). Do đó, phương pháp phòng ngừa truyền bệnh tốt nhất là phát hiện sớm và loại bỏ ve ngay khi chúng bám vào da. Ve nhiễm bệnh thường cần hút máu trong vài giờ mới có thể truyền R. rickettsii 37. (Xem “Dịch tễ học, biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán sốt phát ban Rocky Mountain”, phần ‘Truyền bệnh’.)
Những bệnh nhân có tiền sử bị ve cắn cần được khuyến cáo thông báo cho bác sĩ điều trị nếu xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào (ví dụ: sốt và đau đầu) trong vòng 14 ngày sau đó. (Xem “Dịch tễ học, biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán sốt phát ban Rocky Mountain”, phần ‘Biểu hiện lâm sàng’.)
Việc giáo dục về các biện pháp phòng tránh ve cắn và giảm thiểu sự xâm nhập của ve cũng rất quan trọng, như đã được chứng minh trong một chương trình phòng bệnh cộng đồng triển khai tại các vùng có tỷ lệ RMSF lưu hành cao ở Mexico 38. Chi tiết hơn về cách phòng tránh ve cắn có thể tham khảo tại tài liệu khác. (Xem “Phòng ngừa bệnh Lyme”, phần ‘Bảo vệ cá nhân’.)
Liệu pháp dự phòng bằng doxycycline hoặc các kháng sinh nhóm tetracycline khác không được khuyến cáo sau khi tiếp xúc với ve 10,39. Tại các vùng dịch tễ, chỉ một tỷ lệ rất nhỏ ve (dưới 2%) nhiễm R. rickettsii 40-42, và các dữ liệu trên động vật không ủng hộ việc sử dụng kháng sinh dự phòng sau khi ve cắn 43.
TÓM TẮT VÀ KHUYẾN NGHỊ
Dịch tễ học – Sốt phát ban Rocky Mountain (RMSF) xảy ra trên khắp Hoa Kỳ, Canada, Mexico, Trung Mỹ và một số vùng ở Nam Mỹ. Tác nhân gây bệnh, Rickettsia rickettsii, gây ra một phổ bệnh lâm sàng rộng, từ thể nhẹ đến nhiễm trùng cấp tính/sốc. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Tầm quan trọng của liệu pháp kháng sinh sớm – Nếu nghi ngờ chẩn đoán RMSF, cần bắt đầu điều trị kháng sinh càng sớm càng tốt; việc chậm trễ điều trị quá 5 ngày có liên quan đến việc tăng tỷ lệ tử vong. Hầu hết bệnh nhân sẽ cần điều trị theo kinh nghiệm dựa trên đánh giá lâm sàng và bối cảnh dịch tễ, vì RMSF hiếm khi có thể khẳng định hoặc loại trừ trong giai đoạn sớm. (Xem ‘Khi nào nghi ngờ RMSF’ và ‘Tầm quan trọng của điều trị sớm’ ở dưới.)
Kháng sinh ưu tiên – Đối với người lớn và trẻ em, chúng tôi khuyến cáo sử dụng doxycycline (Khuyến cáo 1B). Doxycycline cũng được ưu tiên ngay cả đối với phụ nữ mang thai, vì ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy độ an toàn tương đối của doxycycline trong thai kỳ so với các tetracycline thế hệ cũ. (Xem ‘Tiếp cận’ và ‘Lựa chọn kháng sinh’ ở dưới.)
Thời gian điều trị – Hầu hết bệnh nhân đáp ứng nhanh với điều trị, các dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng cải thiện rõ rệt. Điều trị nên được duy trì ít nhất 3 ngày sau khi bệnh nhân hết sốt; hầu hết các chuyên gia khuyến cáo thời gian điều trị tối thiểu từ 5 đến 7 ngày. (Xem ‘Đáp ứng với điều trị’ và ‘Thời gian điều trị’ ở dưới.)
Phòng bệnh – Hiện chưa có vaccine thương mại để phòng ngừa RMSF. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm và loại bỏ ve bám có thể ngăn chặn sự truyền bệnh. (Xem ‘Phòng ngừa’ ở dưới.)