Chẩn đoán nhiễm virus Varicella-zoster

TÓM TẮT

Hình thái bệnh – Nhiễm virus Varicella-zoster (VZV) gây ra hai thể lâm sàng khác biệt. Nhiễm VZV lần đầu dẫn đến bệnh thủy đậu, đặc trưng bởi các tổn thương mụn nước ở nhiều giai đoạn phát triển khác nhau tại mặt, thân mình và các chi. Bệnh zona là kết quả của sự tái hoạt động từ virus VZV tiềm ẩn trong cơ thể, đặc trưng bởi các mụn nước gây đau, phân bố đơn phương theo phân vùng da. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Tiếp cận chẩn đoán – Chẩn đoán nhiễm VZV thường dựa trên lâm sàng thông qua các tổn thương mụn nước đặc trưng: lan tỏa toàn thân trong bệnh thủy đậu, hoặc khu trú theo phân vùng da kèm theo viêm dây thần kinh trong bệnh zona. (Xem ‘Tổng quan chung’ ở dưới.)

Chỉ định xét nghiệm xác nhận – Không cần thực hiện thêm các xét nghiệm chẩn đoán đối với bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng điển hình. Các xét nghiệm bổ sung có thể hữu ích khi nghi ngờ nhiễm VZV ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch hoặc khi đánh giá các tổn thương không điển hình. (Xem ‘Tổng quan chung’ ở dưới.)

Các xét nghiệm chẩn đoán

• Phản ứng chuỗi polymerase (PCR) – Khi cần xét nghiệm chuyên sâu, real-time PCR cho phép khuếch đại virus VZV từ nhiều loại bệnh phẩm lâm sàng khác nhau, mang lại thời gian trả kết quả nhanh hơn so với các kỹ thuật nuôi cấy truyền thống. (Xem “Phản ứng chuỗi polymerase (PCR)”.)
• Kháng thể huỳnh quang trực tiếp (DFA) – Chẩn đoán nhanh nhiễm VZV cũng có thể thực hiện bằng phương pháp DFA trên bệnh phẩm nạo từ các mụn nước đang hoạt động và chưa đóng vảy. (Xem ‘Kháng thể huỳnh quang trực tiếp’ ở dưới.)
• Vai trò hạn chế của nuôi cấy và huyết thanh học trong chẩn đoán – Việc phân lập virus bằng phương pháp nuôi cấy có tỷ lệ thành công thấp và đòi hỏi thời gian ủ dài (xem ‘Nuôi cấy virus’ ở dưới). Xét nghiệm huyết thanh bằng phương pháp hấp thu miễn dịch liên kết enzyme (ELISA) được sử dụng để xác định khả năng nhạy cảm với thủy đậu và nhu cầu tiêm chủng. Xét nghiệm này không cần thiết đối với những người sinh ra tại Hoa Kỳ trước năm 1980 do tỷ lệ hiện mắc huyết thanh trong nhóm tuổi này rất cao. (Xem ‘Xét nghiệm huyết thanh’ ở dưới.)