Nguyên nhân gây hạ canxi máu ở người lớn

TÓM TẮT

Cân bằng nội môi canxi – Các ion canxi ngoại bào điều hòa nhiều quá trình sinh học, bao gồm truyền tín hiệu nội bào để bài tiết nhiều loại hormone, co cơ và chuỗi thác đông máu. Do đó, việc duy trì nồng độ canxi ion hóa trong huyết thanh trong một khoảng rất hẹp là điều cực kỳ quan trọng; điều này đạt được nhờ mối quan hệ mật thiết giữa canxi ion hóa huyết thanh, hormone tuyến cận giáp (PTH) và vitamin D. (Xem ‘Cân bằng nội môi canxi’ ở dưới.)

Nguyên nhân gây hạ canxi máu – Hạ canxi máu có nhiều nguyên nhân (bảng 1). Nồng độ PTH huyết thanh là xét nghiệm cận lâm sàng có giá trị nhất để xác định nguyên nhân. (Xem “Tiếp cận chẩn đoán hạ canxi máu”.)

Hạ canxi máu kèm PTH thấp – Tình trạng này xảy ra khi sự bài tiết PTH giảm do tổn thương tuyến cận giáp (sau phẫu thuật, tự miễn), bất thường trong phát triển tuyến cận giáp, hoặc rối loạn điều hòa quá trình sản xuất và bài tiết PTH. Trong số các nguyên nhân gây hạ canxi máu, suy tuyến cận giáp sau phẫu thuật và suy tuyến cận giáp tự miễn là hai nguyên nhân phổ biến hơn (bảng 1). (Xem ‘Hạ canxi máu kèm PTH thấp (suy tuyến cận giáp)’ ở dưới.)

Hạ canxi máu kèm PTH cao – Tình trạng này xảy ra khi PTH tăng đáp ứng với nồng độ canxi huyết thanh thấp, nhằm huy động canxi từ thận và xương, đồng thời tăng sản xuất 1,25-dihydroxyvitamin D. Hạ canxi máu mạn tính xảy ra khi các cơ chế này không đủ để đưa nồng độ canxi huyết thanh trở lại bình thường. PTH huyết thanh tăng cao ở bệnh nhân hạ canxi máu có thể là thứ phát sau thiếu hụt vitamin D, bệnh thận mạn hoặc giả suy tuyến cận giáp (hiếm gặp) (bảng 1). (Xem ‘Hạ canxi máu kèm PTH cao’ ở dưới.)

Hạ magie máu – Thiếu hụt magie có thể gây hạ canxi máu thông qua việc tạo ra tình trạng kháng PTH (PTH tăng), xảy ra khi nồng độ magie huyết thanh giảm xuống dưới 0,8 mEq/L (1 mg/dL hoặc 0,4 mmol/L), hoặc do làm giảm bài tiết PTH (PTH thấp), thường gặp ở những bệnh nhân hạ magie máu nặng. (Xem ‘Rối loạn chuyển hóa magie’ ở dưới.)

Thuốc – Có một số loại thuốc có thể gây hạ canxi máu (bảng 1). (Xem ‘Thuốc’ ở dưới.)