Trầm cảm đơn cực ở người lớn: Các phương pháp điều trị đang nghiên cứu và không chuẩn thức

TÓM TẮT

Mặc dù các thuốc sau đây không chứng minh được hiệu quả trong điều trị trầm cảm chủ yếu đơn cực, nhưng chúng có thể có tác dụng đối với các tình trạng liên quan, do đó có thể đóng vai trò là liệu pháp bổ trợ trong điều trị trầm cảm.

Buspirone – Hai thử nghiệm ngẫu nhiên (n = 119 và 102) so sánh buspirone với giả dược như một liệu pháp tăng cường cho những bệnh nhân không đáp ứng với điều trị ban đầu bằng thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRI) trong trầm cảm chủ yếu; kết quả cho thấy đáp ứng giữa nhóm dùng buspirone bổ trợ và nhóm giả dược là tương đương 104,105. Tuy nhiên, do buspirone có hiệu quả trong điều trị rối loạn lo âu lan tỏa — một bệnh lý thường đi kèm với trầm cảm — nên thuốc này có thể đóng vai trò bổ trợ cho một số bệnh nhân trầm cảm chủ yếu.

Lamotrigine – Lamotrigine cho kết quả không khả quan trong các thử nghiệm ngẫu nhiên điều trị trầm cảm chủ yếu đơn cực:

• Ba thử nghiệm (tổng n > 900 bệnh nhân) so sánh liệu pháp đơn trị liệu bằng lamotrigine (≤ 200 mg/ngày) với giả dược trong tối đa 8 tuần cho thấy lamotrigine không mang lại lợi ích 106.
• Trong hai thử nghiệm điều trị trầm cảm chủ yếu đơn cực kháng trị (tổng n = 130), việc phối hợp thêm lamotrigine không hiệu quả hơn so với giả dược 107,108.

Bất chấp những dữ liệu tiêu cực này, một số lâm sàng viên vẫn ghi nhận lợi ích của lamotrigine trên bệnh nhân trầm cảm đơn cực. Hiện chưa rõ điều này là do đáp ứng giả dược hay do có một nhóm nhỏ bệnh nhân đáp ứng với thuốc. Hiệu quả của lamotrigine trong rối loạn lưỡng cực, đặc biệt là trong dự phòng và điều trị trầm cảm lưỡng cực cấp tính, có thể giải thích cho hiệu quả không thường xuyên của thuốc này ở những bệnh nhân trầm cảm đơn cực.

TỔNG KẾT VÀ KHUYẾN CÁO

Tổng quan – Nhiều liệu pháp không chính thống được nghiên cứu điều trị trầm cảm chủ yếu đơn cực thường ít được sử dụng do bằng chứng về hiệu quả, an toàn và khả năng dung nạp còn hạn chế. Trong một số trường hợp, các phương pháp này chưa được cơ quan quản lý phê duyệt, chỉ có sẵn thông qua các đề cương nghiên cứu, hoặc được xem là các liệu pháp bổ sung và thay thế. Tuy nhiên, đối với các giai đoạn trầm cảm kháng với nhiều phương pháp điều trị, việc cân nhắc các tiếp cận điều trị thử nghiệm hoặc không chính thống có thể là cần thiết, thay vì tiếp tục thử các liệu pháp chuẩn vốn có thể không còn hiệu quả. (Xem thêm mục ‘Tổng quan’ ở dưới.)

Các liệu pháp có thể mang lại lợi ích – Dựa trên các thử nghiệm ngẫu nhiên, một số phương pháp điều trị thử nghiệm và không chính thống có thể mang lại lợi ích, bao gồm các thuốc như botulinum toxin, celecoxib, thuốc ức chế cytokine và zuranolone. Ngoài ra, các liệu pháp bổ sung và thay thế có thể hiệu quả bao gồm liệu pháp ánh sáng cường độ cao (cho trầm cảm không theo mùa), acid béo omega-3, và các dẫn xuất folate là methylfolate và S-adenosyl methionine. (Xem thêm mục ‘Các liệu pháp có thể mang lại lợi ích’ ở dưới.)

Các liệu pháp không cho thấy lợi ích – Các phương pháp không cho thấy hiệu quả bao gồm các liệu pháp dược lý như buprenorphine phối hợp samidorphan, pindolol và testosterone, cũng như các liệu pháp bổ sung và thay thế như folate, magie và sarcosine. (Xem thêm mục ‘Các liệu pháp không cho thấy lợi ích’ ở dưới.)

Ngoài ra, đối với bệnh nhân trầm cảm kháng trị, chúng tôi khuyến cáo không kê đơn cannabis do không mang lại lợi ích, đồng thời tiềm ẩn các tác dụng không mong muốn và gây hại nghiêm trọng (Khuyến cáo 1B). (Xem thêm mục ‘Các liệu pháp bổ sung và thay thế’ ở dưới.)