Chấn động não ở trẻ em và thanh thiếu niên: Xử trí

TÓM TẮT

Tiếp cận – Sau khi loại trừ các chấn thương nghiêm trọng ở vùng đầu hoặc cổ, xử trí ban đầu cho trẻ em và thanh thiếu niên chấn động não bao gồm:

• Phòng ngừa chấn thương đầu thêm – Ngay lập tức đưa trẻ hoặc thanh thiếu niên nghi ngờ chấn động não do thể thao ra khỏi cuộc thi trong ngày hôm đó và không cho phép quay lại thi đấu cho đến khi được đánh giá và cấp phép y tế bởi bác sĩ có chuyên môn. (Xem ‘Phòng ngừa chấn thương thêm’ và “Đánh giá chấn động não tại hiện trường”.)

  Bệnh nhân chấn động não, bất kể cơ chế gây chấn thương, cũng nên tránh các hoạt động giải trí có thể dẫn đến chấn thương đầu lần thứ hai (ví dụ: đạp xe, trượt ván, trượt băng hoặc trượt tuyết) cho đến khi hồi phục hoàn toàn.

• Nghỉ ngơi về mặt thể chất – Đối với trẻ em và thanh thiếu niên chấn động não, chúng tôi khuyến cáo một giai đoạn nghỉ ngơi ngắn từ 24 đến 48 giờ, sau đó quay lại dần dần với các hoạt động aerobic không va chạm, có sự giám sát và được cá thể hóa để tránh làm trầm trọng thêm các triệu chứng cho đến khi hồi phục hoàn toàn, thay vì nghỉ ngơi thể chất tuyệt đối (Khuyến cáo 1B). (Xem ‘Nghỉ ngơi thể chất và hoạt động’.)
• Nghỉ ngơi về mặt nhận thức – Đối với trẻ em và thanh thiếu niên chấn động não có các triệu chứng nặng hơn khi thực hiện các hoạt động như đọc sách, chơi trò chơi điện tử hoặc sử dụng thiết bị điện tử, chúng tôi đề xuất chế độ nghỉ ngơi hợp lý bao gồm các hoạt động nhận thức nhẹ như xem tivi, tương tác với gia đình và làm bài tập về nhà với khối lượng hạn chế không gây tăng triệu chứng (Khuyến cáo 2C). Các chuyến thăm hỏi xã hội tại nhà hoặc bên ngoài và các chuyến đi ngắn nên được cho phép tùy theo khả năng dung nạp của bệnh nhân.

  Đối với những bệnh nhân không có triệu chứng hoặc triệu chứng nhẹ không tăng lên khi thực hiện các hoạt động nhận thức thông thường, chúng tôi đề xuất tăng dần mức độ gắng sức nhận thức tùy theo khả năng dung nạp triệu chứng (Khuyến cáo 2C). Các trò chơi điện tử, nhạc lớn, sử dụng thiết bị điện tử kéo dài hoặc các hoạt động trí óc đòi hỏi mức độ tập trung cao (ví dụ: làm bài kiểm tra chuẩn hóa) là những hoạt động thường gây ra triệu chứng và nên được hạn chế trong vài ngày sau chấn thương. Những bệnh nhân này có thể tiếp tục đến trường. (Xem ‘Nghỉ ngơi nhận thức’.)

  Ở những bệnh nhân có triệu chứng kéo dài, cần theo dõi sát sao bởi bác sĩ nhi khoa, chuyên gia y học thể thao hoặc các nhà cung cấp dịch vụ y tế có năng lực để hướng dẫn việc nới lỏng dần các hoạt động trí óc. Bệnh nhân có thể quay lại trường học ngay khi họ có thể tập trung trong khoảng 30 đến 45 phút (thường là 1 đến 2 ngày sau chấn thương). Để tránh tác hại của việc nghỉ học kéo dài, chúng tôi thường cho vận động viên học sinh quay lại trường sớm nhất có thể. Đối với những vận động viên báo cáo không thể thích nghi với việc đi học trong nhiều ngày, chúng tôi sẽ tìm kiếm các nguyên nhân tiềm ẩn khác góp phần gây ra triệu chứng. (Xem ‘Nghỉ ngơi nhận thức’ và ‘Quay lại học tập’.)

• Quay lại trường học – Tất cả trẻ em và thanh thiếu niên quay lại trường sau chấn động não cần được theo dõi triệu chứng và điều chỉnh học tập (ví dụ: nghỉ ngơi tại phòng y tế hoặc giảm thời gian học trên lớp (bảng 2)), khi cần thiết, nếu các triệu chứng trở nên trầm trọng hơn do bài vở hoặc môi trường học đường. (Xem ‘Quay lại học tập’.)
• Kiểm soát triệu chứng – Trẻ em và thanh thiếu niên có thể gặp nhiều triệu chứng khác nhau trong quá trình hồi phục sau chấn động não. Trong hầu hết các trường hợp, việc tuân thủ chế độ nghỉ ngơi thể chất và nhận thức hợp lý sẽ cải thiện triệu chứng. Mặc dù việc sử dụng thuốc ngắn hạn để điều trị triệu chứng (ví dụ: acetaminophen hoặc ibuprofen để giảm đau đầu) có thể hữu ích, nhưng các bác sĩ lâm sàng nên tránh sử dụng liệu pháp dược lý kéo dài. Trong bất kỳ trường hợp nào, không được sử dụng thuốc để che giấu triệu chứng nhằm mục đích cho phép vận động viên tiếp tục thi đấu. (Xem ‘Kiểm soát triệu chứng’.)
• Quay lại thi đấu – Đối với tất cả các vận động viên được xác định chấn động não, chúng tôi đề xuất áp dụng quy trình quay lại thi đấu (RTP) theo từng giai đoạn theo đồng thuận (bảng 5) sau một giai đoạn nghỉ ngơi thể chất và nhận thức được cá thể hóa trước khi được cho phép thi đấu trở lại (Khuyến cáo 2C). Dưới đây là các yêu cầu để trẻ em và thanh thiếu niên bắt đầu quy trình RTP (xem ‘Quay lại thi đấu (RTP)’):
  • Quay lại trường học thành công.
  • Hết triệu chứng và ngừng tất cả các thuốc điều trị chấn động não.
  • Khám thần kinh bình thường.
  • Các chỉ số thăng bằng và hiệu suất nhận thức trở về mức cơ bản. Nếu không có đánh giá cơ bản ban đầu, bác sĩ lâm sàng có thể sử dụng dữ liệu định mức điều chỉnh theo tuổi cùng với các thông số lâm sàng khác để đưa ra quyết định. (Xem “Chấn động não ở trẻ em và thanh thiếu niên: Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán”, phần ‘Đánh giá trước khi tham gia’.)

  Vì sự hồi phục về nhận thức có thể chậm hơn sự hồi phục về thể chất, các bài kiểm tra tâm lý thần kinh cũng có thể hữu ích trong việc xác định thời điểm bệnh nhân hồi phục hoàn toàn sau chấn động não. (Xem ‘Kiểm tra tâm lý thần kinh’.)

• Triệu chứng nặng lên hoặc kéo dài – Việc triệu chứng của bệnh nhân nặng hơn mặc dù đã tuân thủ đúng phác đồ nghỉ ngơi thể chất và nhận thức sẽ thúc đẩy bác sĩ lâm sàng đánh giá các chẩn đoán tiềm ẩn khác và thực hiện chẩn đoán hình ảnh thần kinh nếu không thể loại trừ chấn thương nội sọ nghiêm trọng. (Xem ‘Triệu chứng nặng lên’.)

  Những bệnh nhân có các phát hiện sau đây cần được chuyển gửi đến bác sĩ có chuyên môn về quản lý chấn động não nhi khoa (ví dụ: chuyên gia y học thể thao, bác sĩ phục hồi chức năng hoặc bác sĩ nội thần kinh) (xem ‘Chỉ định chuyển chuyên khoa hoặc hội chẩn’):

  • Triệu chứng chấn động não kéo dài (ví dụ: triệu chứng kéo dài từ 21 ngày trở lên sau chấn thương).
  • Bệnh nhân chấn động não nhiều lần với lực tác động giảm dần và/hoặc đi kèm với các triệu chứng dữ dội hơn hoặc rối loạn nhận thức nghiêm trọng hơn. (Xem ‘Ngừng thi đấu các môn thể thao va chạm’.)
  • Chẩn đoán chấn động não không chắc chắn.

  Trẻ em có triệu chứng sau chấn động não kéo dài (tức là kéo dài một tháng) cần một phương pháp tiếp cận đa chuyên khoa, có thể bao gồm đánh giá và điều trị bởi nhà tâm lý học hoặc bác sĩ tâm thần khi cần thiết. (Xem ‘Tiếp cận đa chuyên khoa’.)