Hội chứng dải chậu chày
Dải chậu chày (ITB) là một dải xơ chạy dọc theo mặt ngoài của đùi, kéo dài từ mào chậu đến phần trên xương chày (hình 8). Dải chậu chày được cho là hỗ trợ duỗi gối khi khớp gối gần đạt đến giới hạn duỗi tối đa, và hỗ trợ gấp gối khi góc gấp vượt quá 30 độ (hình 9). Ngoài ra, ITB còn đóng vai trò ổn định mặt ngoài khớp gối.
Hội chứng dải chậu chày là một chấn thương do quá tải ở mặt ngoài khớp gối, thường gặp nhất ở những người chạy bộ, nhưng cũng có thể xảy ra ở người đạp xe và các vận động viên khác. Các yếu tố khiến một số vận động viên dễ mắc hội chứng này hiện vẫn còn là chủ đề gây tranh cãi. (Xem thêm “Hội chứng dải chậu chày”.)
Các chương trình phục hồi chức năng cho hội chứng dải chậu chày tập trung vào việc xác định và khắc phục các thiếu hụt hoặc mất cân bằng về sức mạnh cũng như hạn chế về tầm vận động. Các vấn đề thường được giải quyết bao gồm tăng cường sức mạnh cho các cơ dạng háng bị yếu, cải thiện độ linh hoạt của chính dải chậu chày và các nhóm cơ liên quan (ví dụ: cơ mông nhỡ, cơ mông lớn, cơ rộng ngoài, cơ căng cân đùi). Chi tiết về phục hồi chức năng hội chứng dải chậu chày được thảo luận riêng biệt. (Xem “Hội chứng dải chậu chày”, phần ‘Điều trị’.)
TÓM TẮT
Các tình trạng có thể phục hồi chức năng – Đau và chấn thương khớp gối là một trong những lý do phổ biến nhất dẫn đến thăm khám tại khoa cấp cứu và phòng khám ngoại trú. Nhiều nguyên nhân gây đau gối thông thường sẽ cải thiện thông qua các chương trình vật lý trị liệu phù hợp, bao gồm: bong gân độ thấp của các dây chằng bên, hội chứng đau bánh chè – đùi (PFP), đợt cấp của thoái hóa khớp, bệnh lý gân cơ tứ đầu và gân bánh chè, tổn thương sụn chêm không biến chứng và một số nguyên nhân khác.
Nguyên tắc phục hồi chức năng – Vật lý trị liệu cho các bệnh lý khớp gối được thực hiện theo trình tự tăng tiến, mỗi giai đoạn là nền tảng cho giai đoạn tiếp theo:
- Giai đoạn đầu: Tập trung giảm đau và tối ưu hóa tầm vận động.
- Giai đoạn tiếp theo: Khi cơn đau đã được kiểm soát và tầm vận động được phục hồi, trọng tâm sẽ chuyển sang cải thiện sức mạnh, cảm thụ bản thể và phối hợp thần kinh cơ.
- Giai đoạn cuối: Nhấn mạnh vào việc khôi phục khả năng thực hiện các chuyển động và hoạt động đặc thù cho thể thao hoặc nghề nghiệp.
(Xem thêm ‘Nguyên tắc phục hồi chức năng’ ở dưới.)
Liên kết đến các chương trình cụ thể – Các chương trình phục hồi chức năng chi tiết cho những chấn thương thông thường, không biến chứng được cung cấp trong bài và các bảng đi kèm:
- Tổn thương dây chằng bên trong (xem ‘Dây chằng bên trong khớp gối’ ở dưới)
- Tổn thương dây chằng bên ngoài (xem ‘Dây chằng bên ngoài khớp gối’ ở dưới)
- Hội chứng PFP (xem ‘Đau bánh chè – đùi’ ở dưới)
- Bệnh lý gân cơ tứ đầu và gân bánh chè (xem ‘Bệnh lý gân cơ tứ đầu và gân bánh chè (“đầu gối vận động viên nhảy”)’ ở dưới)
- Tổn thương sụn chêm (xem ‘Tổn thương sụn chêm (điều trị bảo tồn và/hoặc sau phẫu thuật)’ ở dưới)
- Hội chứng dải chậu chày (xem “Hội chứng dải chậu chày”, phần ‘Điều trị’)