Tổng quan về đa ký giấc ngủ ở nhũ nhi và trẻ em

TÓM TẮT

Định nghĩa – Đa ký giấc ngủ (polysomnography – PSG) toàn diện qua đêm tại phòng lab (còn gọi là PSG cấp độ 1) là tiêu chuẩn vàng để ghi nhận các trạng thái ngủ/thức, đồng thời chẩn đoán hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) và một số rối loạn giấc ngủ chọn lọc khác ở trẻ em. (Xem thêm ‘Các loại nghiên cứu giấc ngủ’ ở dưới.)

Chỉ định – Chỉ định phổ biến nhất của PSG ở trẻ em là khi nghi ngờ chẩn đoán OSA hoặc các rối loạn hô hấp liên quan đến giấc ngủ (SRBD). Bên cạnh vai trò chẩn đoán, PSG còn đóng vai trò quan trọng trong việc hiệu chỉnh áp lực đường thở dương áp (PAP) cho bệnh nhân OSA và đánh giá tiền phẫu trước khi phẫu thuật đường hô hấp trên (ví dụ: nạo VA và cắt amidan). PSG cũng được chỉ định để đánh giá các rối loạn hành vi trong giấc ngủ (parasomnias) không điển hình hoặc có nguy cơ gây tổn thương, cũng như nghi ngờ chứng ngủ rũ (narcolepsy) típ 1 hoặc 2, hoặc các rối loạn buồn ngủ quá mức trung ương khác, phối hợp cùng với nghiệm pháp đo thời gian tiềm tàng giấc ngủ nhiều lần (MSLT). (Xem thêm ‘Chỉ định đa ký giấc ngủ’ ở dưới.)

Kỹ thuật – Quá trình thực hiện PSG có thể gây lo sợ cho trẻ em. Việc áp dụng và triển khai thường quy các thực hành PSG thân thiện với trẻ em và lấy gia đình làm trung tâm sẽ giúp tăng khả năng thu thập được kết quả PSG có giá trị phân tích và tăng tỷ lệ bệnh nhân tái khám theo dõi. (Xem thêm ‘Các kỹ thuật thân thiện với trẻ em’ ở dưới.)

Các tín hiệu ghi nhận – Trạng thái ngủ/thức trong PSG được phân tích thông qua ghi điện não đồ (EEG), chuyển động mắt (điện nhãn đồ [EOG]) và điện cơ bề mặt (EMG) vùng dưới cằm. Ngoài ra, nhiều cảm biến khác được sử dụng để đặc trưng hóa thông khí và nhịp tim, bao gồm: micrô ghi tiếng ngáy, đo áp lực dòng khí mũi, cảm biến nhiệt mũi-miệng, đo trở kháng hô hấp, điện tâm đồ (ECG, một hoặc hai chuyển đạo), đo bão hòa oxy xung (pulse oximetry), tư thế cơ thể và theo dõi nồng độ carbon dioxide. Điện cơ bề mặt từ cơ chày trước thường xuyên được ghi lại để phát hiện hoạt động và cử động của cơ chân. (Xem thêm ‘Các tín hiệu ghi nhận’ ở dưới.)

Chấm điểm và diễn giải – Sau khi ghi nhận, các trạng thái ngủ/thức và các cơn thức giấc ngắn (arousals) được chấm điểm thủ công theo từng phân đoạn (epoch) 30 giây liên tiếp. Các sự kiện hô hấp, cử động chi chu kỳ, các hành vi vận động kịch phát và các sự kiện khác cũng được chấm điểm, lập bảng và đối chiếu (bảng 1). Kết quả nghiên cứu giấc ngủ sau đó được xem xét, hiệu chỉnh nếu cần thiết và được diễn giải bởi chuyên gia về giấc ngủ (hình 10). (Xem thêm ‘Chấm điểm và diễn giải’ ở dưới.)

An toàn – PSG cấp độ 1 là một quy trình tương đối an toàn, mặc dù hiện có ít nghiên cứu hệ thống về vấn đề này. Các biến cố bất lợi phổ biến nhất được báo cáo tại các trung tâm giấc ngủ nhi khoa là ngã khỏi nôi hoặc giường, điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức về nguy cơ té ngã và áp dụng các biện pháp an toàn tiêu chuẩn khác trong phòng lab giấc ngủ. (Xem thêm ‘Các lưu ý về an toàn’ ở dưới.)

Các nghiên cứu thay thế – Mặc dù PSG tại phòng lab vẫn là lựa chọn ưu tiên và phù hợp nhất để đánh giá cả rối loạn giấc ngủ do hô hấp và không do hô hấp ở trẻ em, nhưng khả năng tiếp cận PSG vẫn còn hạn chế ở một số khu vực, đặc biệt là đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Các nghiên cứu thay thế để phát hiện OSA có thể được cân nhắc nếu không có sẵn PSG, tuy nhiên cần lưu ý rằng những nghiên cứu này không thể mô phỏng chính xác kết quả của một quy trình PSG toàn diện tại phòng lab. (Xem “Đánh giá nghi ngờ ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn ở trẻ em”, phần ‘Các lựa chọn thay thế cho đa ký giấc ngủ’.)