Trầm cảm chủ yếu trong rối loạn lưỡng cực ở trẻ em: Điều trị

TÓM TẮT

Định nghĩa

• Rối loạn lưỡng cực – Bệnh nhân rối loạn lưỡng cực trải qua các giai đoạn hưng cảm (bảng 1), hưng cảm nhẹ (bảng 2) và trầm cảm chủ yếu (bảng 3). (Xem thêm mục ‘Rối loạn lưỡng cực’ ở dưới.)
• Thuốc chống hưng cảm – Thuốc chống hưng cảm là những thuốc có khả năng điều trị các triệu chứng cấp của hưng cảm/hưng cảm nhẹ và dự phòng tái phát mà không gây ra sự chuyển cực sang trạng thái đối lập. Các ví dụ bao gồm lithium và các thuốc an thần kinh thế hệ hai như cariprazine, lurasidone, olanzapine và quetiapine. (Xem thêm mục ‘Thuốc chống hưng cảm’ ở dưới.)
• Tiếp cận đa mô thức – Trụ cột trong điều trị rối loạn lưỡng cực ở trẻ em và thanh thiếu niên là liệu pháp dược lý. Bên cạnh đó, tâm lý trị liệu phối hợp thường được xem là thiết yếu. (Xem thêm mục ‘Tiếp cận đa mô thức’ ở dưới.)
• Trầm cảm, không điều trị chống hưng cảm hiện tại – Trầm cảm chủ yếu có thể xảy ra ở những bệnh nhân rối loạn lưỡng cực hiện không sử dụng thuốc chống hưng cảm, chẳng hạn như lithium hoặc thuốc an thần kinh thế hệ hai. (Xem thêm mục ‘Trầm cảm, không điều trị chống hưng cảm hiện tại’ ở dưới.)
• Điều trị dược lý ban đầu – Đối với điều trị ban đầu cho trầm cảm chủ yếu trong rối loạn lưỡng cực ở trẻ em, chúng tôi đề xuất đơn trị liệu với lurasidone thay vì các phác đồ thuốc khác (sơ đồ 1) (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm mục ‘Tiếp cận ban đầu với lurasidone’ ở dưới.)
• Các bước điều trị tiếp theo – Đối với những bệnh nhân không đáp ứng với đơn trị liệu lurasidone, chúng tôi đề xuất điều trị phối hợp với thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRI), lamotrigine hoặc lithium (Khuyến cáo 2C). Các bước tiếp theo cho bệnh nhân không đáp ứng đầy đủ với liệu pháp phối hợp đầu tiên bao gồm việc tiếp tục dùng lurasidone và thay đổi thuốc phối hợp này bằng một loại khác, hoặc tiếp tục thuốc phối hợp và chuyển lurasidone sang một loại thuốc an thần kinh thế hệ hai khác. (Xem thêm mục ‘Các bước điều trị tiếp theo cho bệnh nhân không đáp ứng với lurasidone’ ở dưới.)
• Bệnh nhân kháng điều trị – Nếu trầm cảm chủ yếu trong rối loạn lưỡng cực ở trẻ em không đáp ứng đầy đủ với đơn trị liệu lurasidone và các bước điều trị phối hợp tiếp theo (kết hợp thuốc an thần kinh với thuốc chống trầm cảm, lamotrigine hoặc lithium), chúng tôi thường chỉ định theo thứ tự ưu tiên: thử các thuốc khác, liệu pháp sốc điện (ECT) và kích thích từ trường xuyên sọ (TMS). (Xem thêm mục ‘Bệnh nhân kháng điều trị’ ở dưới.)
• Trầm cảm đột phá dù đang điều trị chống hưng cảm – Ở bệnh nhân rối loạn lưỡng cực, tình trạng trầm cảm có thể xảy ra ngay cả khi đang điều trị duy trì bằng thuốc chống hưng cảm (ví dụ: thuốc an thần kinh thế hệ hai hoặc lithium). (Xem thêm mục ‘Trầm cảm đột phá dù đang điều trị chống hưng cảm’ ở dưới.)
• Xử lý các nguyên nhân tiềm ẩn – Đối với các giai đoạn trầm cảm chủ yếu xảy ra dù đang điều trị duy trì bằng thuốc chống hưng cảm, việc quản lý bắt đầu bằng đánh giá lâm sàng nhằm xác định và xử lý các nguyên nhân tiềm ẩn gây ra các đợt đột phá này. (Xem thêm mục ‘Xác định và điều chỉnh các nguyên nhân tiềm ẩn’ ở dưới.)
• Điều trị dược lý phối hợp – Đối với bệnh nhân xuất hiện các đợt trầm cảm đột phá trong quá trình điều trị duy trì bằng thuốc chống hưng cảm, chúng tôi đề xuất bước đầu phối hợp thêm một loại thuốc khác (sơ đồ 2). (Xem thêm mục ‘Tiếp cận ban đầu và sau đó’ ở dưới.)
  • Nếu bệnh nhân xuất hiện trầm cảm lưỡng cực trong khi đang điều trị bằng thuốc an thần kinh thế hệ hai, chúng tôi thường phối hợp thêm thuốc chống trầm cảm, lamotrigine hoặc lithium. Bệnh nhân không đáp ứng với một loại thuốc phối hợp có thể được chuyển sang loại thuốc phối hợp khác. (Xem thêm mục ‘Hiện đang điều trị bằng thuốc an thần kinh thế hệ hai’ ở dưới.)
  • Nếu bệnh nhân xuất hiện trầm cảm lưỡng cực trong khi đang điều trị bằng lithium, chúng tôi thường phối hợp thêm một thuốc an thần kinh thế hệ hai. (Xem thêm mục ‘Hiện đang điều trị bằng lithium’ ở dưới.)
• Điều trị duy trì – Trẻ em và thanh thiếu niên trong giai đoạn trầm cảm chủ yếu cấp của rối loạn lưỡng cực có đáp ứng với điều trị dược lý cấp tính thường sẽ tiếp tục sử dụng phác đồ đó để điều trị duy trì, trừ khi phác đồ này không được dung nạp tốt. (Xem thêm mục ‘Điều trị duy trì’ ở dưới.)