Tách cơ thẳng bụng

TÓM TẮT

Toát cơ bụng (Rectus abdominis diastasis – RAD) là một thuật ngữ giải phẫu mô tả tình trạng khoảng cách giữa hai cơ thẳng bụng giãn rộng bất thường. Hiện vẫn còn nhiều tranh cãi về việc xác định thế nào là khoảng cách giữa hai cơ thẳng bụng bình thường, tuy nhiên, chúng tôi xem khoảng cách lớn hơn 2 cm là bất thường (Xem thêm ‘Định nghĩa’ ở dưới).

Phân loại – Các khuyết hổng thành bụng, bao gồm cả toát cơ bụng, có thể là bẩm sinh hoặc mắc phải. Toát cơ bụng mắc phải xảy ra do sự suy yếu của các mô thành bụng dưới tác động của nhiều yếu tố khác nhau dẫn đến sự phân tách các cơ bụng. Các yếu tố nguy cơ bao gồm tăng áp lực trong ổ bụng (như trong thai kỳ hoặc béo phì), tiền sử phẫu thuật bụng và các bệnh lý mô liên kết đã biết (Xem thêm ‘Phân loại’ ở dưới).

Yếu tố nguy cơ – Bệnh nhân toát cơ bụng mắc phải thường thuộc một trong hai nhóm: nam giới trung niên hoặc cao tuổi, hoặc nữ giới có thể trạng nhỏ, cân đối nhưng từng mang thai thai nhi lớn hoặc sinh đôi. Ở nam giới, tình trạng toát cơ bụng có thể xảy ra mà không đi kèm béo phì bụng hay chùng nhão da bụng (Xem thêm ‘Yếu tố nguy cơ’ ở dưới).

Đặc điểm lâm sàng – Toát cơ bụng thường biểu hiện khá rõ khi thăm khám lâm sàng. Tình trạng này thường dễ phân biệt với thoát vị đường giữa thành bụng mắc phải, tuy nhiên trong một số trường hợp, có thể cần thực hiện siêu âm (hoặc chụp cắt lớp vi tính) ổ bụng (Xem thêm ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới).

Xử trí – Toát cơ bụng không phải là một khối thoát vị thực thụ, do đó không nhất thiết phải phẫu thuật điều trị. Điều trị bảo tồn bằng cách giảm cân và tập luyện được khuyến cáo là lựa chọn hàng đầu. Phẫu thuật tạo hình có thể giúp cải thiện chức năng phổi và thành bụng (Xem thêm ‘Xử trí’ ở dưới).

Đối với những trường hợp toát cơ bụng xảy ra trong thai kỳ, các bài tập tăng cường sức mạnh thành bụng sau sinh có thể giúp cải thiện tình trạng này. Tập luyện dự phòng có thể ngăn ngừa toát cơ bụng trong khi mang thai (Xem thêm ‘Tập luyện trong giai đoạn quanh sinh’ ở dưới).

Với những bệnh nhân không đáp ứng với các biện pháp bảo tồn, có thể cân nhắc phẫu thuật tạo hình thành bụng (abdominoplasty).

Khâu khép bao cơ thẳng bụng thường được thực hiện kết hợp với phẫu thuật tạo hình thành bụng; tuy nhiên, chỉ khâu khép đơn thuần là một lựa chọn cho những bệnh nhân không có tình trạng chùng nhão da bụng quá mức. Các biến chứng nghiêm trọng sau phẫu thuật điều trị toát cơ bụng ít gặp và tùy thuộc vào phương pháp phẫu thuật. Tỷ lệ tái phát thay đổi tùy theo thời gian theo dõi; tỷ lệ tái phát dài hạn có thể lên tới 40% (Xem thêm ‘Phẫu thuật điều trị’ ở dưới).