Bạch biến: Xử trí và tiên lượng

TÓM TẮT

Mục tiêu điều trị – Bạch biến là một bệnh lý mạn tính, hay tái phát. Mục tiêu điều trị bao gồm việc kiểm soát bệnh trong giai đoạn hoạt động và tái tạo sắc tố cho các vùng da mất sắc tố. Tuy nhiên, đáp ứng điều trị thường chậm và có sự khác biệt lớn giữa các bệnh nhân, cũng như giữa các vị trí tổn thương khác nhau trên cùng một cơ thể. (Xem mục ‘Đánh giá bệnh nhân’ ở dưới.)

Kiểm soát bệnh tiến triển nhanh – Đối với bệnh nhân bạch biến không phân đoạn tiến triển nhanh (ví dụ: các dát mất sắc tố lan rộng trong vòng vài tuần hoặc vài tháng), chúng tôi đề xuất sử dụng corticosteroid đường uống và/hoặc liệu pháp tia cực tím B băng hẹp (NBUVB) là lựa chọn điều trị đầu tay để ổn định bệnh (ngừng lan rộng) (sơ đồ 1) (Khuyến cáo 2C). Tuy nhiên, NBUVB là một phương án thay thế hợp lý cho những bệnh nhân không dung nạp corticosteroid. Cần lưu ý, corticosteroid đường uống không có chỉ định trong việc tái tạo sắc tố cho bạch biến tiến triển.

Theo kinh nghiệm lâm sàng, những bệnh nhân có tổn thương lan tỏa và tiến triển nhanh tại nhiều vị trí giải phẫu có thể đạt hiệu quả tốt hơn khi phối hợp đồng thời corticosteroid toàn thân và quang trị liệu NBUVB. (Xem mục ‘Kiểm soát bệnh tiến triển nhanh’ ở dưới.)

Quản lý bạch biến không phân đoạn – Phương pháp điều trị bạch biến giai đoạn ổn định tùy thuộc vào mức độ lan rộng của tổn thương (sơ đồ 1).

• Bạch biến chiếm <10% diện tích bề mặt cơ thể
  • Tổn thương khu trú – Đối với bệnh nhân có tổn thương hạn chế, khu trú và chiếm <10% diện tích bề mặt cơ thể (BSA), chúng tôi đề xuất sử dụng corticosteroid bôi tại chỗ có hoạt lực trung bình đến cao hoặc thuốc ức chế calcineurin tại chỗ làm liệu pháp ban đầu thay vì NBUVB (Khuyến cáo 2C). Corticosteroid tại chỗ có thể sử dụng an toàn trong 2 đến 3 tháng, ngưng 1 tháng, sau đó tiếp tục sử dụng thêm 2 đến 3 tháng. Thuốc ức chế calcineurin tại chỗ được ưu tiên hơn corticosteroid đối với các vùng da có nguy cơ teo da cao. Ruxolitinib bôi tại chỗ, một thuốc ức chế Janus kinase (JAK) được chấp thuận để điều trị bạch biến không phân đoạn chiếm ≤10% BSA, là một lựa chọn điều trị cho những bệnh nhân không đáp ứng với corticosteroid hoặc thuốc ức chế calcineurin tại chỗ, đồng thời cũng có thể được cân nhắc là liệu pháp đầu tay cho những bệnh nhân phù hợp. (Xem mục ‘Tổn thương khu trú’ ở dưới.)
  • Tổn thương lan tỏa – Những bệnh nhân có tổn thương hạn chế nhưng lan tỏa, khiến việc bôi thuốc tại chỗ trở nên không khả thi, nên được điều trị bằng quang trị liệu NBUVB. (Xem mục ‘Tổn thương lan tỏa’ ở dưới.)
  • Bệnh kháng trị – Đối với bệnh nhân có tổn thương hạn chế, ổn định nhưng kháng trị, không đáp ứng với liệu pháp ban đầu, các lựa chọn điều trị bao gồm: quang trị liệu đích, hóa quang trị liệu psoralen kết hợp tia cực tím A (PUVA) và các thủ thuật ngoại khoa như cấy ghép tự thân tế bào hắc tố khỏe mạnh vào vùng mất sắc tố. Việc lựa chọn phương pháp nào tùy thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất, đánh giá lâm sàng và nguyện vọng của bệnh nhân. (Xem mục ‘Bệnh kháng trị’ ở dưới.)
• Bạch biến chiếm từ 10 đến 40% diện tích bề mặt cơ thể – Đối với bệnh nhân có tổn thương từ trung bình đến rộng, chiếm từ 10 đến 40% BSA, chúng tôi đề xuất sử dụng quang trị liệu NBUVB làm liệu pháp ban đầu thay vì PUVA (Khuyến cáo 2C). Liệu pháp NBUVB được thực hiện 2 đến 3 lần mỗi tuần trong 9 đến 12 tháng hoặc tối đa 200 lần điều trị. Có thể sử dụng xen kẽ corticosteroid tại chỗ hoặc thuốc ức chế calcineurin tại chỗ kết hợp với NBUVB. (Xem mục ‘Bạch biến không phân đoạn chiếm 10 đến 40% diện tích bề mặt cơ thể’ ở dưới.)
• Bạch biến chiếm >40% diện tích bề mặt cơ thể – Chúng tôi đề xuất quang trị liệu NBUVB là lựa chọn đầu tay thay vì PUVA cho những bệnh nhân có tổn thương lan rộng có nhu cầu tái tạo sắc tố (Khuyến cáo 2C). Phương pháp tẩy sắc tố các vùng da còn sắc tố bằng monobenzyl ether of hydroquinone (monobenzone) có thể được chỉ định cho những bệnh nhân kháng trị, không đáp ứng với các phác đồ tái tạo sắc tố, hoặc những bệnh nhân bạch biến lan rộng không mong muốn điều trị tái tạo sắc tố. (Xem mục ‘Bạch biến không phân đoạn ổn định chiếm >40% diện tích bề mặt cơ thể’ và ‘Tẩy sắc tố’ ở dưới.)

Quản lý bạch biến phân đoạn – Các lựa chọn điều trị cho bạch biến phân đoạn giai đoạn ổn định bao gồm liệu pháp tại chỗ (ví dụ: corticosteroid tại chỗ, thuốc ức chế calcineurin tại chỗ), quang trị liệu đích và điều trị ngoại khoa. (Xem mục ‘Bạch biến phân đoạn’ và ‘Các thủ thuật ngoại khoa’ ở dưới.)