TÓM TẮT
Bệnh nấm đen (tinea nigra) thường đáp ứng nhanh với điều trị tại chỗ. Trong trường hợp bệnh không đáp ứng với các liệu pháp tại chỗ, cần xác nhận lại chẩn đoán và đánh giá mức độ tuân thủ phác đồ điều trị của bệnh nhân. (Xem thêm phần ‘Tiếp cận chung’ ở dưới.)
Nấm đen thường không tái phát sau điều trị. Tuy nhiên, việc tiếp tục tiếp xúc với các điều kiện môi trường thuận lợi cho sự phát triển của H. werneckii là một yếu tố nguy cơ gây tái nhiễm. (Xem thêm phần ‘Dịch tễ học và yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)
Đã có báo cáo về một số trường hợp nấm đen tự biến mất một cách tự phát 2,29. (Xem thêm phần ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)
TÓM TẮT VÀ KHUYẾN NGHỊ
- Vi sinh vật học – Nấm đen là một bệnh nhiễm nấm da hiếm gặp, chủ yếu do Hortaea werneckii gây ra, đây là một loại nấm sắc tố (dematiaceous fungus). H. werneckii phát triển trong môi trường nước và có thể tồn tại ở nồng độ muối cao. (Xem thêm phần ‘Vi sinh vật học’ ở dưới.)
- Dịch tễ học và yếu tố nguy cơ – Bệnh thường gặp ở những cá nhân (phổ biến nhất là trẻ em và người trẻ tuổi) từng đến thăm hoặc sinh sống tại các vùng khí hậu nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Nhiễm trùng xảy ra thông qua tiếp xúc trực tiếp với nấm trong môi trường. Nhiều khả năng bệnh nhân nhiễm nấm trong các môi trường giàu nước như bãi biển sông, hồ và các vùng biển. Tăng tiết mồ hôi là một yếu tố nguy cơ dẫn đến nhiễm bệnh. (Xem thêm phần ‘Dịch tễ học và yếu tố nguy cơ’ và ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)
- Đặc điểm lâm sàng – Nấm đen thường biểu hiện là một dát hoặc mảng màu nâu, tăng sắc tố, hình dạng không đều nhưng ranh giới rõ, có vảy mịn và thường chỉ xuất hiện một bên. Lòng bàn tay là vị trí thường bị ảnh hưởng nhất (hình 1A-C). Ít gặp hơn, nấm đen xuất hiện ở bàn chân, các vị trí khác trên bàn tay hoặc các vùng khác trên cơ thể (hình 2A-C). Tình trạng nhiễm nấm này thường không gây triệu chứng. (Xem thêm phần ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)
- Chẩn đoán – Việc chẩn đoán nấm đen dựa trên các dấu hiệu thực thể đặc trưng và xác nhận bằng xét nghiệm nấm. Soi tươi với potassium hydroxide (KOH) hoặc nuôi cấy nấm có thể được sử dụng để xác nhận tình trạng nhiễm nấm (hình 4). (Xem thêm phần ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
- Điều trị – Nấm đen đáp ứng nhanh với liệu pháp điều trị thích hợp. Chúng tôi khuyến nghị điều trị bằng các tác nhân tại chỗ thay vì điều trị toàn thân (Khuyến cáo 2C). Các dữ liệu hạn chế cho thấy thuốc kháng nấm tại chỗ và thuốc tiêu sừng tại chỗ là những phương pháp điều trị hiệu quả. (Xem thêm phần ‘Điều trị’ ở dưới.)