Chấm dứt thai kỳ: Chuẩn bị cổ tử cung cho phá thai bằng thủ thuật

TÓM TẮT

Tầm quan trọng lâm sàng – Chuẩn bị cổ tử cung thường được áp dụng để làm mềm và mở rộng cổ tử cung trước khi thực hiện các thủ thuật đình chỉ thai nghén. Mục tiêu nhằm giảm thiểu tổn thương cổ tử cung do nong cơ học và tạo điều kiện thuận lợi cho việc tống xuất thai ra khỏi tử cung (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ ở dưới).

Các loại dụng cụ nong và thuốc

• Dụng cụ nong thẩm thấu – Là các dụng cụ dạng thanh được đặt vào lỗ cổ tử cung và giãn dần ra khi hấp thu độ ẩm (hình 1 và hình 2). Tùy vào loại dụng cụ, mức độ giãn cần thiết và việc có phối hợp với thuốc làm chín cổ tử cung hay không mà thời gian đặt sẽ dao động từ 4 giờ đến 2 ngày trước khi làm thủ thuật (Xem thêm phần ‘Dụng cụ nong thẩm thấu’ ở dưới).
• Thuốc làm chín cổ tử cung – Các tác nhân làm chín cổ tử cung, bao gồm misoprostol (một chất tương tự prostaglandin E1) và mifepristone (một chất kháng progesterone), là những thuốc giúp làm mềm cổ tử cung, tạo điều kiện dễ dàng hơn cho việc nong bằng dụng cụ thẩm thấu hoặc cơ học. Misoprostol, nếu được chỉ định, sẽ được dùng vào ngày làm thủ thuật. Các tác dụng phụ tiềm tàng bao gồm rối loạn tiêu hóa, nôn, co thắt tử cung hoặc xuất huyết âm đạo. Mifepristone, nếu được chỉ định, sẽ được dùng vào ngày trước khi làm thủ thuật và có ưu điểm là không gây ra các tác dụng phụ đáng kể về tiêu hóa hay co thắt (Xem thêm phần ‘Thuốc làm chín cổ tử cung’ ở dưới).
• Dụng cụ nong cơ học – Nong cơ học bằng các dụng cụ nong cứng (hình 1 và hình 3) thường được dùng đơn độc cho các ca đình chỉ thai nghén dưới 12 tuần, nhưng đối với các ca từ 12 tuần trở lên, phương pháp này thường chỉ được thực hiện sau khi đã chuẩn bị cổ tử cung (bằng misoprostol, mifepristone, dụng cụ nong thẩm thấu hoặc phối hợp các biện pháp này). (Xem thêm phần ‘Vai trò của nong cơ học’ ở dưới).

Tiếp cận theo tuổi thai – Yếu tố quyết định then chốt trong việc chuẩn bị cổ tử cung là tuổi thai (bảng 1). Các yếu tố định hướng khác bao gồm tiền sử mổ lấy thai hoặc phẫu thuật cổ tử cung, bất thường tử cung, hoặc bất thường thai nhi dẫn đến tăng đường kính lưỡng đỉnh (Xem thêm phần ‘Tiếp cận theo tuổi thai’ và ‘Các trường hợp đặc biệt’ ở dưới).

• Dưới 12 tuần tuổi thai – Chúng tôi khuyến cáo không cần chuẩn bị cổ tử cung (Khuyến cáo 1B). Thông thường, chỉ cần nong cơ học bằng các dụng cụ nong cứng là đã an toàn và hiệu quả (Xem thêm phần ‘Dưới 12 tuần’ ở dưới).
• Từ 12 đến dưới 14 tuần tuổi thai – Những bệnh nhân chưa sinh con, từ 17 tuổi trở xuống, hoặc có các yếu tố cản trở quá trình nong (ví dụ: tiền sử phẫu thuật cổ tử cung, hẹp cổ tử cung, u xơ cổ tử cung) có thể tăng nguy cơ tổn thương cổ tử cung khi nong cơ học. Đối với những bệnh nhân nguy cơ cao này, chúng tôi đề xuất chuẩn bị cổ tử cung (Khuyến cáo 2C). Có thể lựa chọn dùng misoprostol hoặc đặt dụng cụ nong thẩm thấu qua đêm. Một số phòng khám cũng áp dụng chuẩn bị cổ tử cung cho bệnh nhân nguy cơ thấp từ 12 tuần trở lên, bao gồm cả những người đã sinh con (Xem thêm phần ‘Từ 12 đến dưới 14 tuần’ ở dưới).
• Từ 14 đến dưới 18 tuần tuổi thai – Chúng tôi đề xuất chuẩn bị cổ tử cung cho hầu hết tất cả bệnh nhân trong nhóm này (Khuyến cáo 2C). Ngoại lệ là những tình huống lâm sàng mà việc chuẩn bị cổ tử cung không khả thi và bác sĩ giàu kinh nghiệm xác định rằng việc tiến hành thủ thuật mà không cần chuẩn bị là phù hợp. Các phác đồ thực hiện trong ngày hoặc trong hai ngày có hiệu quả và độ an toàn tương đương; việc lựa chọn phương pháp chuẩn bị chủ yếu dựa trên nguyện vọng của bệnh nhân và nguồn lực của phòng khám (Xem thêm phần ‘Từ 14 đến dưới 18 tuần’ ở dưới).
• Từ 18 tuần tuổi thai trở lên – Chúng tôi khuyến cáo chuẩn bị cổ tử cung cho hầu hết tất cả bệnh nhân trong nhóm này (Khuyến cáo 1B). Hiện có nhiều phác đồ khác nhau: một số chỉ sử dụng dụng cụ nong qua đêm, số khác kết hợp dụng cụ nong qua đêm với mifepristone hoặc misoprostol. Tất cả đều là những lựa chọn chấp nhận được, tùy thuộc vào nguồn lực phòng khám và ưu tiên của bác sĩ. Ở tuổi thai từ 20 đến 24 tuần, một phác đồ thường dùng là phối hợp mifepristone và dụng cụ nong thẩm thấu qua đêm. Misoprostol cũng có thể được sử dụng vào ngày làm thủ thuật để tăng cường mức độ giãn cổ tử cung (Xem thêm phần ‘Từ 18 tuần trở lên’ ở dưới).