Rối loạn lưỡng cực ở người cao tuổi: Các nguyên tắc điều trị chung

TÓM TẮT

Định nghĩa – Độ tuổi tối thiểu để xác định rối loạn lưỡng cực ở người cao tuổi thường là 60 tuổi. Rối loạn lưỡng cực ở cả bệnh nhân cao tuổi và bệnh nhân trẻ tuổi đặc trưng bởi các giai đoạn trầm cảm chủ yếu (bảng 1), hưng cảm (bảng 2) và hưng cảm nhẹ (bảng 3). (Xem thêm phần ‘Định nghĩa rối loạn lưỡng cực ở người cao tuổi’ ở dưới.)

Đánh giá ban đầu – Việc điều trị cho bệnh nhân rối loạn lưỡng cực cao tuổi bắt đầu bằng việc khai thác tiền sử tâm thần và nội khoa tổng quát, khám trạng thái tâm thần và khám thực thể, cùng với các xét nghiệm cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh có mục tiêu. (Xem thêm phần ‘Đánh giá ban đầu’ ở dưới.)

Các vấn đề về dược lý – Điều trị nội khoa đối với rối loạn lưỡng cực ở người cao tuổi thường yêu cầu khởi đầu với liều thấp, tăng liều chậm (mỗi 1 đến 7 ngày), thận trọng với các tác dụng phụ và phối hợp chăm sóc với các bác sĩ lâm sàng khác đang điều trị các bệnh nội khoa phối hợp. Các khuyến cáo trong hướng dẫn điều trị về lựa chọn thuốc cho rối loạn lưỡng cực ở người cao tuổi nhìn chung tương tự như đối với người trẻ, tuy nhiên cần lưu ý rằng các bệnh lý nội khoa đi kèm và các thuốc dùng phối hợp có thể khiến người cao tuổi dễ gặp tác dụng bất lợi hơn. (Xem thêm phần ‘Các vấn đề về dược lý’ ở dưới.)

Theo dõi – So với bệnh nhân trẻ, bệnh nhân rối loạn lưỡng cực cao tuổi thường đòi hỏi việc theo dõi điều trị chặt chẽ hơn. (Xem thêm phần ‘Theo dõi’ ở dưới.)

Giáo dục tâm lý bổ trợ – Bệnh nhân rối loạn lưỡng cực cao tuổi có thể đạt được lợi ích khi kết hợp giáo dục tâm lý nhóm cùng với điều trị nội khoa. (Xem thêm phần ‘Giáo dục tâm lý bổ trợ’ ở dưới.)

Xử trí khi không đáp ứng điều trị – Việc quản lý các giai đoạn rối loạn khí sắc cấp tính ở người cao tuổi không đáp ứng với điều trị ban đầu thường bao gồm: xác minh lại chẩn đoán rối loạn lưỡng cực thay vì một tình trạng bệnh lý khác, đánh giá mức độ tuân thủ điều trị, xác định xem có các yếu tố gây stress nghiêm trọng trong cuộc sống cần giải quyết hay không, và đánh giá xem có sự hiện diện của các bệnh lý tâm thần phối hợp hay không. (Xem thêm phần ‘Xử trí khi không đáp ứng điều trị’ ở dưới.)

Chỉ định chuyển tuyến – Các bác sĩ chăm sóc sức khỏe ban đầu thường điều trị cho bệnh nhân cao tuổi mắc rối loạn lưỡng cực. Tuy nhiên, do chẩn đoán có thể không rõ ràng hoặc các bác sĩ này không tự tin trong việc quản lý bệnh, họ sẽ chuyển bệnh nhân đến chuyên khoa tâm thần. Ngoài ra, chuyển tuyến thường được chỉ định cho những bệnh nhân có các giai đoạn rối loạn khí sắc nặng, tái phát nhiều lần, có ý tưởng hoặc hành vi tự sát, hành vi hung tính, có triệu chứng loạn thần, trạng thái sững sờ (catatonia), các đặc điểm hỗn hợp, suy giảm khả năng phán đoán, có bệnh lý tâm thần phối hợp, không đáp ứng điều trị, hoặc trầm cảm chủ yếu trong rối loạn lưỡng cực. (Xem thêm phần ‘Chỉ định chuyển tuyến’ ở dưới.)

Lựa chọn các phương pháp điều trị cụ thể – Hiện có một số phương pháp điều trị cụ thể cho rối loạn lưỡng cực ở người cao tuổi. (Xem thêm “Rối loạn lưỡng cực ở người cao tuổi: Điều trị hưng cảm và trầm cảm chủ yếu” và “Rối loạn lưỡng cực ở người cao tuổi: Điều trị duy trì”.)