Thay da sinh học (Peel da): Nguyên lý, các tác nhân và đánh giá trước điều trị

TÓM TẮT

Tổng quan – Peel hóa học là các thủ thuật tái tạo bề mặt da phổ biến, giúp cải thiện nhiều tình trạng bất thường về da. Các chỉ định thường gặp nhất của peel hóa học bao gồm: dày sừng ánh sáng, đốm nâu (solar lentigines), tàn nhang (ephelides), rối loạn sắc tố, nếp nhăn, sẹo mụn trứng cá và lão hóa da do ánh sáng (bảng 1A). (Xem thêm phần ‘Nguyên tắc chung’ và ‘Chỉ định’ ở dưới.)

Cơ chế tác dụng và các tác nhân peel – Peel hóa học tác động lên da thông qua cơ chế gây tiêu sừng (keratolysis), đông tụ sừng (keratocoagulation) và/hoặc biến tính protein bằng cách áp dụng các chất ăn mòn lên bề mặt da. Tùy vào mục tiêu điều trị mà các tác nhân peel khác nhau sẽ được lựa chọn. Các tác nhân phổ biến bao gồm acid glycolic, acid salicylic, dung dịch Jessner, acid trichloroacetic (TCA) và phenol (bảng 2). (Xem thêm phần ‘Nguyên tắc chung’ và ‘Các tác nhân peel phổ biến’ ở dưới.)

Phân loại peel – Peel hóa học được chia thành ba mức độ: peel nông, peel trung bình và peel sâu.

• Peel nông: gây tổn thương giới hạn trong lớp biểu bì.
• Peel trung bình: gây tổn thương lớp biểu bì và nhú chân bì (papillary dermis).
• Peel sâu: tổn thương kéo dài từ lớp biểu bì đến tận lưới chân bì (reticular dermis).

(Xem thêm phần ‘Phân loại peel’ ở dưới.)

Đánh giá bệnh nhân – Những bệnh nhân có chỉ định peel hóa học cần được đánh giá kỹ lưỡng để xác định mức độ phù hợp cũng như các đặc điểm có thể làm tăng nguy cơ biến chứng (bảng 1B). Việc khai thác tiền sử tập trung và thăm khám lâm sàng chi tiết sẽ giúp xác định những đối tượng cần thận trọng khi thực hiện thủ thuật. (Xem thêm phần ‘Chỉ định’, ‘Thận trọng và chống chỉ định’ và ‘Đánh giá bệnh nhân’ ở dưới.)

Lựa chọn phương pháp peel và tư vấn bệnh nhân – Quá trình chuẩn bị điều trị bao gồm việc lựa chọn tác nhân và quy trình peel phù hợp nhất, kết hợp với việc tư vấn chi tiết cho bệnh nhân. Bệnh nhân thực hiện peel hóa học cần hiểu rõ về quy trình, các phương pháp thay thế, rủi ro tiềm ẩn, kết quả thẩm mỹ mong đợi, đồng thời sẵn lòng và có khả năng tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn trước và sau điều trị. (Xem thêm phần ‘Lựa chọn peel’, ‘Tư vấn bệnh nhân’ ở dưới và “Peel hóa học: Quy trình và biến chứng”.)