TÓM TẮT
- Cơ chế chấn thương: Tổn thương dây chằng bên trụ (UCL) xảy ra do lực dang cưỡng bức và quá duỗi khớp bàn ngón (MCP), điển hình như trường hợp vận động viên trượt tuyết đổ đèo bị ngã và ngón cái bị đẩy mạnh vào gậy trượt tuyết đang cắm trên tuyết. (Xem ‘Cơ chế chấn thương’ ở dưới.)
- Biểu hiện lâm sàng và thăm khám:
Ban đầu, bệnh nhân thường than phiền về tình trạng đau và sưng dọc theo phía trụ của khớp MCP ngón cái. Đối với những bệnh nhân đến khám sau chấn thương vài tuần hoặc vài tháng, triệu chứng chính có thể là yếu và mất ổn định khớp.
Các dấu hiệu lâm sàng bao gồm: ấn đau và sưng dọc theo phía trụ của khớp MCP ngón cái, yếu lực kẹp (pinch grip) và tăng biên độ vận động khớp khi thực hiện nghiệm pháp stress vẹo ngoài (video 1) so với khớp MCP bên đối diện. (Xem ‘Kết quả thăm khám’ ở dưới.)
- Chẩn đoán hình ảnh: X-quang quy ước tư thế trước-sau, nghiêng và chếch của ngón cái được chỉ định cho bệnh nhân nghi ngờ tổn thương UCL. Trong một số trường hợp, có thể cần chụp X-quang stress, chiếu X-quang tăng sáng (fluoroscopy) hoặc siêu âm để phát hiện tình trạng tăng độ lỏng lẻo của khớp và xác nhận chẩn đoán. (Xem ‘Chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới.)
- Xử trí:
Các bác sĩ lâm sàng giàu kinh nghiệm có thể trực tiếp theo dõi những bệnh nhân được chỉ định điều trị bảo tồn. Tuy nhiên, việc chuyển gửi đến phẫu thuật viên bàn tay là cần thiết trong hầu hết các trường hợp tổn thương UCL đã xác định hoặc nghi ngờ, đặc biệt khi có tình trạng tăng độ lỏng lẻo của khớp. (Xem ‘Chỉ định chuyển phẫu thuật và kết quả phẫu thuật’ ở dưới.)
Những tổn thương phía trụ ngón cái có chỉ định điều trị không phẫu thuật (không mất ổn định khớp đáng kể, X-quang bình thường và không có các dấu hiệu lâm sàng đáng ngại khác) có thể được xử trí ban đầu bằng cách cố định và theo dõi sát. Cần bảo vệ ngón cái khỏi các lực gây vẹo ngoài. (Xem ‘Điều trị không phẫu thuật’ ở dưới.)