Trầm cảm đơn cực ở trẻ em: Liệu pháp tâm lý

TÓM TẮT

Nguyên tắc chung – Đối với trẻ em và thanh thiếu niên mắc trầm cảm đơn cực, chúng tôi đề xuất phương pháp điều trị bao gồm tâm lý trị liệu (Khuyến cáo 2C). Các nguyên tắc chung khi sử dụng tâm lý trị liệu trong điều trị trầm cảm nhi khoa bao gồm việc xác định các mục tiêu can thiệp cụ thể, sự tham gia của cha mẹ/người chăm sóc vào quá trình trị liệu và đánh giá các bệnh lý đồng mắc. (Xem thêm ‘Nguyên tắc chung’ ở dưới.)

Lựa chọn phương pháp trị liệu – Trong số các phương pháp tâm lý trị liệu chính được sử dụng để điều trị trầm cảm đơn cực nhi khoa, hiện chưa có dữ liệu thuyết phục cho thấy một phương pháp nào ưu việt hơn các phương pháp còn lại; do đó, việc lựa chọn thường dựa trên khả năng tiếp cận và sở thích của bệnh nhân. Liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT), liệu pháp tâm lý liên cá nhân cho thanh thiếu niên (IPT-A) và liệu pháp gia đình thường được lựa chọn cho điều trị ban đầu vì các phương pháp này được nghiên cứu rộng rãi hơn các loại tâm lý trị liệu khác. Tuy nhiên, các lựa chọn hợp lý khác bao gồm liệu pháp giải quyết vấn đề và tâm lý trị liệu hỗ trợ. (Xem thêm ‘Lựa chọn phương pháp trị liệu’ ở dưới.)

Liệu pháp nhận thức – hành vi – CBT là một can thiệp có giới hạn thời gian, được chuẩn hóa theo phác đồ dành cho các hội chứng trầm cảm ở thanh thiếu niên, kết hợp giữa liệu pháp nhận thức và liệu pháp hành vi. Liệu pháp nhận thức nhằm điều chỉnh những suy nghĩ sai lệch về bản thân, thế giới hoặc tương lai. Liệu pháp hành vi tập trung vào việc điều chỉnh các phản ứng hành vi bất thường của bệnh nhân (ví dụ: cô lập xã hội) và tăng cường các hành vi hiệu quả hơn giúp cải thiện tâm trạng. (Xem thêm ‘Tổng quan’ ở dưới.)

Một liệu trình điều trị cấp tính tiêu chuẩn bao gồm 12 đến 16 buổi mỗi tuần. Giai đoạn đầu của CBT bao gồm giáo dục về rối loạn trầm cảm và phương pháp điều trị, cùng với việc đánh giá để xác định các mục tiêu điều trị, bao gồm các suy nghĩ và hành vi bất thường. Trong giai đoạn giữa, nhà trị liệu thúc đẩy phát triển các kỹ năng nhận thức và hành vi như xem xét bằng chứng, tái cấu trúc nhận thức, lập kế hoạch hoạt động, thử nghiệm và thực hành hành vi, cũng như giải quyết vấn đề. Giai đoạn cuối của quá trình điều trị bao gồm lập kế hoạch phòng ngừa tái phát. Hầu hết các phác đồ điều trị đều có giai đoạn duy trì để ngăn ngừa tái phát. (Xem thêm ‘Liệu trình điều trị’ ở dưới.)

Liệu pháp tâm lý liên cá nhân cho thanh thiếu niên – Một can thiệp khác có giới hạn thời gian và được chuẩn hóa dành cho trầm cảm thanh thiếu niên là IPT-A, tập trung vào các vấn đề trong mối quan hệ hiện tại. Một liệu trình điều trị cấp tính tiêu chuẩn bao gồm 12 buổi mỗi tuần. Ban đầu, quá trình điều trị sẽ tìm hiểu các mối quan hệ của bệnh nhân thông qua việc lập bảng kiểm liên cá nhân để xác định các lĩnh vực gặp vấn đề cần tập trung điều trị, chẳng hạn như mâu thuẫn về vai trò hoặc chuyển đổi vai trò.

Trong giai đoạn giữa của quá trình điều trị, nhà trị liệu giúp bệnh nhân xác định các chiến lược cụ thể để quản lý thành công những khó khăn trong giao tiếp liên cá nhân liên quan đến tình trạng trầm cảm. Các kỹ thuật IPT-A chung bao gồm thúc đẩy biểu hiện cảm xúc hiệu quả, làm rõ và tái định khung các kỳ vọng trong mối quan hệ, và phân tích giao tiếp.

Trong giai đoạn kết thúc, nhà trị liệu và bệnh nhân cùng xem lại các kỹ năng mà bệnh nhân đã học được, giải quyết các tình huống giao tiếp khó khăn có thể phát sinh trong tương lai và cách xử lý, cũng như quản lý sự tái phát của trầm cảm. Sau khi kết thúc điều trị cấp tính, việc điều trị duy trì hàng tháng có thể được thực hiện tùy theo chỉ định lâm sàng. (Xem thêm ‘Liệu pháp tâm lý liên cá nhân cho thanh thiếu niên’ ở dưới.)

Liệu pháp gia đình – Liệu pháp gia đình trong điều trị trầm cảm đơn cực nhi khoa bao gồm việc điều trị cho trẻ em trầm cảm và các thành viên khác trong gia đình cùng sinh sống với bệnh nhân. Cơ sở của phương pháp này là trầm cảm xảy ra trong một bối cảnh xã hội (hệ thống gia đình) và thường ảnh hưởng đến những người thân thiết của bệnh nhân. Ngược lại, cách các thành viên trong gia đình và những người thân thiết phản ứng với bệnh nhân trầm cảm sẽ ảnh hưởng đến diễn tiến và kết quả của hội chứng trầm cảm. Quá trình điều trị thường được chuẩn hóa theo phác đồ và giới hạn thời gian. (Xem thêm ‘Liệu pháp gia đình’ ở dưới.)