TÓM TẮT
Tỷ lệ lưu hành – Ở những bệnh nhân chạy thận duy trì, tỷ lệ hiện mắc của trầm cảm chủ yếu đơn cực (rối loạn trầm cảm chủ yếu) cùng các hội chứng trầm cảm khác là khoảng 25%. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Sàng lọc – Chúng tôi khuyến cáo các bác sĩ chăm sóc sức khỏe ban đầu hoặc đội ngũ điều trị thận học nên sàng lọc trầm cảm cho tất cả bệnh nhân chạy thận định kỳ mỗi 6 đến 12 tháng, với điều kiện có sẵn các dịch vụ đảm bảo theo dõi để chẩn đoán và điều trị (Khuyến cáo 2C). Chúng tôi thường sử dụng Bộ câu hỏi Sức khỏe Bệnh nhân – 9 câu (PHQ-9) (bảng 1). (Xem ‘Sàng lọc’ ở dưới.)
Đánh giá – Quy trình đánh giá các hội chứng trầm cảm ở bệnh nhân chạy thận duy trì nhìn chung tương tự như ở quần thể dân số chung. (Xem ‘Đánh giá’ ở dưới.)
Chẩn đoán – Đối với bệnh nhân chạy thận duy trì, các tiêu chuẩn chẩn đoán trầm cảm chủ yếu đơn cực (bảng 2), rối loạn trầm cảm kéo dài (loạn khí sắc) (bảng 3), trầm cảm nhẹ (bảng 4) và các hội chứng trầm cảm khác tương tự như các tiêu chuẩn áp dụng cho quần thể chung. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Hệ lụy bất lợi tiềm tàng – Trầm cảm chủ yếu trong bối cảnh chạy thận duy trì có liên quan đến việc tăng nguy cơ nhập viện, ngừng điều trị chạy thận và tăng tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân. (Xem ‘Hệ lụy bất lợi tiềm tàng’ ở dưới.)
Điều trị
Lựa chọn ưu tiên – Đối với bệnh nhân chạy thận duy trì mắc trầm cảm chủ yếu đơn cực, chúng tôi khuyến cáo điều trị hội chứng trầm cảm bằng cách phối hợp thuốc chống trầm cảm với trị liệu tâm lý thay vì đơn trị liệu (Khuyến cáo 2C). Thông thường, chúng tôi sử dụng một thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRI) như sertraline phối hợp với liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT). (Xem ‘Liệu pháp ban đầu’ ở dưới.)
Các lựa chọn thay thế – Các phương án thay thế cho việc phối hợp thuốc chống trầm cảm và trị liệu tâm lý bao gồm đơn trị liệu bằng thuốc hoặc đơn trị liệu bằng tâm lý.
- Đơn trị liệu bằng thuốc – Những bệnh nhân chạy thận duy trì mắc trầm cảm chủ yếu đơn cực có thể ưu tiên đơn trị liệu bằng thuốc do tiền sử đáp ứng kém với trị liệu tâm lý, hoặc do không tiếp cận được với các dịch vụ trị liệu tâm lý. Đối với những bệnh nhân này, chúng tôi khuyến cáo sử dụng SSRI (Khuyến cáo 2C). Sertraline thường được sử dụng, tuy nhiên fluoxetine hoặc paroxetine cũng là những lựa chọn thay thế hợp lý. Ngoài ra, các thuốc chống trầm cảm thế hệ hai khác như thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine, thuốc chống trầm cảm không điển hình và thuốc điều hòa serotonin cũng có thể được cân nhắc (bảng 6). Ngược lại, chúng tôi thường tránh dùng citalopram, escitalopram, thuốc chống trầm cảm ba vòng và thuốc ức chế monoamine oxidase do những nguy cơ tiềm tàng.
- Đơn trị liệu bằng tâm lý – Bệnh nhân chạy thận duy trì mắc trầm cảm chủ yếu đơn cực có thể từ chối dùng thuốc chống trầm cảm và ưu tiên chỉ trị liệu tâm lý do tiền sử đáp ứng kém với thuốc hoặc lo ngại về tác dụng phụ (bảng 5). Ở những bệnh nhân này, đơn trị liệu bằng CBT hoặc các phương pháp trị liệu tâm lý khác như trị liệu tâm lý liên cá nhân và trị liệu giải quyết vấn đề có thể mang lại hiệu quả. Các lựa chọn hợp lý khác bao gồm kích hoạt hành vi, trị liệu gia đình và cặp đôi, trị liệu tâm lý động học và trị liệu tâm lý hỗ trợ. (Xem ‘Các lựa chọn thay thế’ ở dưới.)
Các lựa chọn bổ trợ – Tập thể dục và các kỹ thuật thư giãn bổ trợ có thể mang lại lợi ích. (Xem ‘Các lựa chọn khác’ ở dưới.)