TÓM TẮT
Nhu cầu về các liệu pháp mới – Mặc dù đã có nhiều chế phẩm yếu tố và các liệu pháp dự phòng khác, việc quản lý tối ưu bệnh hemophilia vẫn còn phức tạp, đồng thời các liệu pháp hiện có vẫn gây ra nhiều chi phí và gánh nặng. Một số liệu pháp gen đã được phê duyệt và một số khác đang trong quá trình phát triển (hình 1), cùng với các phương pháp tiếp cận khác nhằm tăng hoạt tính yếu tố hoặc giảm các chất chống đông tự nhiên. (Xem mục ‘Giới thiệu’ và ‘Tổng quan về các chiến lược giảm nguy cơ xuất huyết’ ở dưới.)
Tăng hoạt tính yếu tố
Liệu pháp gen – Liệu pháp gen đưa DNA ngoại lai vào tế bào để sản xuất yếu tố còn thiếu. Tế bào gan được xem là tế bào đích lý tưởng cho các gen mã hóa yếu tố đông máu. Một số bệnh nhân có thể không đủ điều kiện áp dụng liệu pháp gen do có miễn dịch sẵn với vector, có kháng thể (ức chế) với yếu tố, mắc bệnh gan tiềm ẩn hoặc do độ tuổi (gan vẫn đang phát triển ở trẻ nhỏ). Việc duy trì biểu hiện yếu tố sau liệu pháp gen đối với yếu tố VIII dường như là một thách thức lớn hơn so với yếu tố IX; cần theo dõi dài hạn để đảm bảo tính an toàn và hiệu quả. Dữ liệu về các cấu trúc cụ thể và thông tin về xử trí sớm tình trạng tăng transaminase được trình bày ở trên. (Xem mục ‘Liệu pháp gen’, ‘Liệu pháp gen được phê duyệt cho hemophilia A’ và ‘Các liệu pháp gen được phê duyệt cho hemophilia B’ ở dưới.)
Liệu pháp tế bào – Các tế bào tự thân được xử lý bằng liệu pháp gen ngoài cơ thể hoặc các tế bào ngoại lai có thể được sử dụng để sản xuất yếu tố thiếu hụt. Các phương pháp này hiện đang trong giai đoạn phát triển ban đầu. (Xem mục ‘Liệu pháp tế bào’ ở dưới.)
Kéo dài thời gian bán thải của yếu tố – Nhiều phương pháp tiếp cận nhằm kéo dài thời gian bán thải của yếu tố đang được phát triển. Các chế phẩm tái tổ hợp có thời gian bán thải kéo dài đã được đưa vào sử dụng cho hemophilia A và B. (Xem mục ‘Kéo dài thời gian bán thải’ ở dưới, mục ‘Yếu tố VIII kéo dài thời gian bán thải’ trong “Hemophilia A và B: Quản lý thường quy bao gồm dự phòng” và mục ‘Yếu tố IX tái tổ hợp tác dụng kéo dài’ trong “Hemophilia A và B: Quản lý thường quy bao gồm dự phòng”.)
Các phương pháp thay thế yếu tố – Các kháng thể đơn dòng (mAbs) lưỡng chức năng thay thế chức năng của yếu tố thiếu hụt hiện đang được phát triển. Emicizumab là một chế phẩm điển hình đã được phê duyệt và sử dụng rộng rãi cho hemophilia A. (Xem mục ‘Các chất thay thế yếu tố đông máu’ ở dưới và mục ‘Emicizumab cho hemophilia A’ trong “Hemophilia A và B: Quản lý thường quy bao gồm dự phòng”.)
Giảm các chất chống đông tự nhiên
Kháng TFPI – Các kháng thể đơn dòng kháng chất ức chế con đường yếu tố mô (TFPI) cho phép tạo ra nồng độ yếu tố Xa và thrombin tại chỗ cao hơn thông qua con đường ngoại sinh và con đường chung; hai chế phẩm đã được phê duyệt vào năm 2024. (Xem mục ‘Các chế phẩm có thể sử dụng cho hemophilia A hoặc B’ trong “Hemophilia A và B: Quản lý thường quy bao gồm dự phòng”.)
Giảm antithrombin – Fitusiran là một oligonucleotide antisense (ASO) kháng antithrombin (AT, được mã hóa bởi gen SERPINC1) giúp ngăn chặn sự phân giải protein của thrombin; chế phẩm này đã được phê duyệt vào tháng 3 năm 2025 và được thảo luận chi tiết trong một phần riêng. (Xem mục ‘Fitusiran (AT antisense)’ trong “Hemophilia A và B: Quản lý thường quy bao gồm dự phòng”.)
Ức chế aPC – Các phiên bản cải tiến của chất ức chế serine protease tự nhiên (SERPINs) giúp ức chế đặc hiệu protein C hoạt hóa (aPC) mà không gây ảnh hưởng đến các con đường khác hiện đang được nghiên cứu. Một kháng thể đơn dòng nhắm vào aPC cũng đang được thử nghiệm. (Xem mục ‘Ức chế protein C hoạt hóa’ ở dưới.)