U gai giác hóa: Dịch tễ học, yếu tố nguy cơ và chẩn đoán

TÓM TẮT

Dịch tễ học và yếu tố nguy cơ – U sừng nhú (Keratoacanthoma – KA) là một loại u da thường gặp nhất ở người trung niên và người cao tuổi có làn da sáng màu. Hiện vẫn còn nhiều tranh luận về việc liệu KA là một bệnh lý riêng biệt hay là một biến thể của ung thư biểu mô tế bào vảy ở da. Các yếu tố nguy cơ liên quan đến KA bao gồm làn da sáng màu, tiếp xúc với tia cực tím hoặc các chất gây ung thư hóa học, bất thường về di truyền và một số loại thuốc nhất định. Vai trò của human papillomavirus trong KA hiện vẫn chưa rõ ràng. (Xem thêm ‘Dịch tễ học’ và ‘Yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng – KA đơn độc là hình thái biểu hiện phổ biến nhất. Tổn thương thường có đường kính từ 1 đến 2 cm và thường xuất hiện ở những vùng da tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời (hình 1A-E). KA đơn độc trải qua ba giai đoạn tiến triển: giai đoạn tăng sinh kéo dài vài tuần, giai đoạn trưởng thành có thể kéo dài vài tháng và cuối cùng là giai đoạn thoái triển của tổn thương. (Xem thêm ‘U sừng nhú đơn độc’ ở dưới.)

Các biến thể lâm sàng – Nhiều biến thể khác của KA đã được mô tả, bao gồm KA khổng lồ (hình 2), KA dưới móng, KA niêm mạc và keratoacanthoma centrifugum marginatum (KCM). KA cũng có thể xuất hiện như một đặc điểm của các hội chứng KA đa ổ, chẳng hạn như u biểu mô vảy tự lành đa ổ (MЅSE; bệnh Ferguson-Smith), KA phát tán toàn thân của Grzybowski và atypia vảy phát tán (KA phát tán). Ngoài ra, biến thể Muir-Torre của hội chứng Lynch có thể biểu hiện bằng KA, u tuyến bã và ung thư tạng. (Xem thêm ‘Các biến thể lâm sàng’ và ‘U sừng nhú đa ổ’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Chẩn đoán KA dựa trên sự kết hợp giữa các phát hiện lâm sàng và giải phẫu bệnh, vì việc phân biệt KA với ung thư biểu mô tế bào vảy ở da thông qua xét nghiệm mô bệnh học là một thách thức. Phương pháp ưu tiên để chẩn đoán các tổn thương nghi ngờ KA là phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ tổn thương, bao gồm cả lớp mỡ dưới da. Ngoài ra, sinh thiết hớt sâu (còn được gọi là thủ thuật khoét hình chén – saucerization) để loại bỏ toàn bộ tổn thương và đi sâu vào lớp mỡ dưới da có thể được thực hiện bởi các bác sĩ có kinh nghiệm trong thủ thuật này. (Xem thêm ‘Sinh thiết’ và ‘Mô bệnh học’ ở dưới.)