Sarcoidosis da: Xử trí

TÓM TẮT

Tổng quan – Sarcoidosis là một bệnh lý u hạt đa hệ thống, có thể biểu hiện thông qua các tổn thương da (hình 2A-E). Mặc dù có nhiều phương pháp điều trị được áp dụng cho sarcoidosis da, nhưng các bằng chứng chất lượng cao chứng minh hiệu quả của những liệu pháp này còn hạn chế. Việc điều trị thường gặp nhiều thách thức và cần được cá thể hóa tùy theo đặc điểm lâm sàng, mức độ tổn thương các cơ quan hệ thống, nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn của từng bệnh nhân cũng như các yếu tố về tài chính. (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ và ‘Điều trị ban đầu’ ở dưới.)

Quyết định điều trị – Không phải tất cả bệnh nhân sarcoidosis da đều cần can thiệp điều trị vì bệnh có thể tự thoái lui. Trong trường hợp không có chỉ định điều trị cho các tổn thương ngoài da, nên cân nhắc điều trị cho những bệnh nhân có tổn thương da gây mất thẩm mỹ, có triệu chứng, loét hoặc tiến triển xấu dần. Những bệnh nhân có tổn thương ổn định và không gây khó chịu thì không cần điều trị. Riêng thể lupus pernio thường đòi hỏi phải điều trị do tính chất gây biến dạng khuôn mặt đặc trưng của biến thể này. (Xem thêm phần ‘Quyết định điều trị’ ở dưới.)

Điều trị tổn thương khu trú – Bệnh nhân có số lượng tổn thương da hạn chế có thể đáp ứng tốt với các liệu pháp tại chỗ. Đối với các tổn thương khu trú ở thân mình hoặc chi, chúng tôi đề xuất khởi đầu điều trị bằng corticosteroid bôi tại chỗ loại siêu mạnh hoặc tiêm corticosteroid nội tổn thương (Khuyến cáo 2C). Cần thận trọng hơn khi sử dụng corticosteroid tại chỗ cho vùng da mặt hoặc vùng nếp gấp do nguy cơ cao gây teo da. (Xem thêm phần ‘Tổn thương khu trú’ ở dưới.)

Điều trị tổn thương lan tỏa hoặc kháng trị – Một số bệnh nhân không đáp ứng đầy đủ với điều trị tại chỗ hoặc có tổn thương lan tỏa khiến việc điều trị tại chỗ không khả thi. Đối với những trường hợp này, chúng tôi đề xuất điều trị ban đầu bằng các thuốc chống sốt rét hoặc methotrexate (Khuyến cáo 2C). Minocycline và doxycycline là những lựa chọn điều trị toàn thân thay thế. (Xem thêm phần ‘Tổn thương lan tỏa’ ở dưới.)

Điều trị tổn thương tiến triển nhanh hoặc gây biến dạng – Với những bệnh nhân có bệnh tiến triển nhanh hoặc tình trạng biến dạng ngày càng trầm trọng, chúng tôi đề xuất sử dụng glucocorticoid toàn thân làm liệu pháp khởi đầu (sơ đồ 1) (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm phần ‘Tiến triển nhanh hoặc biến dạng trầm trọng hơn’ ở dưới.)

Bệnh kháng trị – Đối với những bệnh nhân không cải thiện với các liệu pháp khởi đầu nêu trên, chúng tôi đề xuất thử nghiệm liệu pháp kháng yếu tố hoại tử u (anti-TNF) (Khuyến cáo 2C). Các lựa chọn điều trị bao gồm infliximab, adalimumab và thalidomide. (Xem thêm phần ‘Bệnh kháng trị’ ở dưới.)