Lichen xơ hóa âm hộ: Xử trí

TÓM TẮT

Tổng quan – Lichen xơ âm hộ (LS) là một bệnh lý mạn tính có thể dẫn đến giảm sắc tố, teo da và nứt kẽ vùng da hậu môn – sinh dục. Các triệu chứng đi kèm thường gặp là ngứa dữ dội và cảm giác khó chịu. Khi bệnh tiến triển có thể gây dính, tạo sẹo và làm biến dạng cấu trúc âm hộ. (Xem thêm ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Đối tượng điều trị – Điều trị lichen xơ âm hộ thường được chỉ định cho tất cả bệnh nhân do nguy cơ gây rối loạn chức năng thể chất, biến dạng cơ quan và làm suy giảm chất lượng cuộc sống. (Xem thêm ‘Đối tượng điều trị’ ở dưới.)

Mục tiêu điều trị – Ưu tiên điều trị sớm nhất có thể. Mục tiêu chính của điều trị là giải quyết các triệu chứng (ngứa, đau) và các dấu hiệu bệnh lý (tăng sừng, nứt kẽ, xuất huyết dưới da). Đáp ứng của tình trạng teo da và giảm sắc tố đối với điều trị thường khác nhau; các thay đổi cấu trúc do teo da và sẹo thường tồn tại dai dẳng. (Xem thêm ‘Mục tiêu và thời điểm điều trị’ ở dưới.)

Giáo dục bệnh nhân – Giáo dục bệnh nhân đóng vai trò quan trọng trong quản lý LS. Các nội dung quan trọng cần thảo luận với bệnh nhân bao gồm: tình trạng bệnh, diễn tiến tiềm tàng của bệnh, cách sử dụng thuốc đúng, nguy cơ ác tính (ở người lớn), cùng các vấn đề về tâm lý và tình dục. (Xem thêm ‘Giáo dục bệnh nhân và người chăm sóc’ ở dưới.)

Liệu pháp dược lý khởi đầu – Đối với điều trị khởi đầu lichen xơ âm hộ khởi phát ở người lớn và trẻ em, chúng tôi đề xuất sử dụng corticosteroid tại chỗ siêu mạnh thay vì các liệu pháp khác (sơ đồ 1) (Khuyến cáo 2C). Mặc dù các nghiên cứu so sánh các liệu pháp điều trị lichen xơ âm hộ còn hạn chế, nhưng việc sử dụng corticosteroid tại chỗ siêu mạnh là thực hành tiêu chuẩn trong điều trị khởi đầu. (Xem thêm ‘Điều trị khởi đầu’ ở dưới.)

Liệu pháp duy trì – Với những bệnh nhân đáp ứng tốt với corticosteroid tại chỗ, chúng tôi đề xuất duy trì điều trị thay vì ngưng thuốc hoàn toàn (Khuyến cáo 2C). Phương pháp tiếp cận điển hình của chúng tôi là giảm dần tần suất bôi thuốc xuống còn hai lần mỗi tuần và tiếp tục điều trị duy trì dài hạn. (Xem thêm ‘Corticosteroid tại chỗ siêu mạnh’ ở dưới.)

Thất bại điều trị khởi đầu – Lichen xơ âm hộ thường đáp ứng tốt với corticosteroid tại chỗ. Nếu bệnh không đáp ứng, cần đánh giá các nguyên nhân gây thất bại điều trị hoặc lý do triệu chứng kéo dài (ví dụ: sử dụng thuốc không đúng cách; thuốc không thấm sâu vào các tổn thương dày; chẩn đoán sai; hoặc có sự hiện diện của bệnh lý ác tính, nhiễm trùng hoặc các tình trạng bệnh lý âm hộ khác).

Đối với những bệnh nhân không xác định được các nguyên nhân gây thất bại điều trị nêu trên, chúng tôi đề xuất điều trị bằng thuốc ức chế calcineurin tại chỗ thay vì các liệu pháp khác (sơ đồ 1) (Khuyến cáo 2C). Các can thiệp khác có thể mang lại lợi ích cho bệnh nhân có bệnh lý kháng trị, chẳng hạn như acitretin đường uống, methotrexate đường uống và các liệu pháp ánh sáng. (Xem thêm ‘Bệnh lý kháng trị’ ở dưới.)

Quản lý tình trạng dính và sẹo – Các biến chứng như dính và sẹo sẽ không cải thiện bằng liệu pháp dược lý. Can thiệp phẫu thuật có thể hữu ích đối với các tổn thương gây mất chức năng hoặc gây biến dạng. Lý tưởng nhất, phẫu thuật nên được trì hoãn cho đến khi bệnh được kiểm soát tốt. Tình trạng tái phát sau phẫu thuật là phổ biến. (Xem thêm ‘Điều trị dính và sẹo’ ở dưới.)

Theo dõi – Theo dõi lâm sàng dài hạn sau khi đạt được giai đoạn thuyên giảm là cần thiết cho bệnh nhân lichen xơ âm hộ. Chúng tôi thường đánh giá bệnh nhân có bệnh được kiểm soát tốt ít nhất một lần mỗi năm và khuyên bệnh nhân tái khám ngay nếu xuất hiện các tổn thương nghi ngờ ác tính (ví dụ: mảng tăng sừng, trợt hoặc loét không cải thiện sau hai tuần điều trị). (Xem thêm ‘Tiên lượng’ và ‘Theo dõi’ ở dưới.)