TÓM TẮT
Sang chấn – Sang chấn là kết quả của một sự kiện hoặc một nhóm các tình huống mà cá nhân trải qua, gây tổn thương về thể chất, tinh thần hoặc đe dọa tính mạng, để lại những ảnh hưởng tiêu cực kéo dài đến chức năng hoạt động cũng như sức khỏe tâm thần, thể chất, xã hội, cảm xúc hoặc tâm linh của người đó. Sang chấn có thể xảy ra do bạo lực, lạm dụng, bỏ mặc, mất mát, thảm họa, chiến tranh và các trải nghiệm gây hại khác về mặt cảm xúc và/hoặc thể chất. (Xem ‘Định nghĩa về sang chấn’ ở dưới.)
Ảnh hưởng của sang chấn đối với sức khỏe – Sang chấn dẫn đến sự tăng tiết mạn tính các hormone căng thẳng, làm tăng tỷ lệ mắc các bệnh lý nội khoa phổ biến do viêm như bệnh tim, ung thư và bệnh tự miễn, cũng như các rối loạn tâm thần như rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD). (Xem ‘Sang chấn ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?’ ở dưới.)
Chăm sóc nhạy cảm với sang chấn – Các nguyên tắc chính của chăm sóc nhạy cảm với sang chấn bao gồm (xem ‘Các nguyên tắc chính’ ở dưới):
- Sự an toàn
- Sự tin cậy và tính minh bạch
- Sự hỗ trợ từ bạn đồng hành
- Sự cộng tác và tính tương hỗ
- Trao quyền
- Chú trọng đến các vấn đề về văn hóa, lịch sử và giới tính ảnh hưởng đến sức khỏe
Tiếp cận lâm sàng – Các yếu tố trong tiếp cận lâm sàng dựa trên thực hành chăm sóc nhạy cảm với sang chấn bao gồm: xây dựng môi trường an toàn và thân thiện; tôn trọng các nhu cầu chăm sóc liên quan đến văn hóa, chủng tộc, sắc tộc, tôn giáo và/hoặc giới tính; khai thác tiền sử sang chấn và tôn trọng quyền riêng tư trong các buổi thăm khám từ xa (telemedicine). (Xem ‘Tiếp cận lâm sàng’ ở dưới.)
Khám thực thể – Các kỹ thuật khám thực thể trong chăm sóc nhạy cảm với sang chấn bao gồm (nhưng không giới hạn ở) việc lựa chọn ngôn ngữ trước, trong và sau khi khám, cũng như kỹ thuật sắp xếp vị trí cho cả bệnh nhân và nhân viên y tế nhằm tối đa hóa quyền riêng tư và sự tự chủ của người bệnh. Nhân viên y tế cần cảnh giác với khả năng xảy ra hiện tượng phân ly. (Xem ‘Khám thực thể nhạy cảm với sang chấn’ ở dưới.)
Ghi chép hồ sơ – Việc ghi chép các tiền sử tiếp xúc với sang chấn và nguyện vọng chăm sóc của bệnh nhân đóng vai trò quan trọng trong việc trao đổi thông tin với các đồng nghiệp, hệ thống pháp lý và với chính bệnh nhân. Việc công khai ghi chép (open notes) có thể gây ra những thách thức đối với quyền riêng tư của người bệnh. (Xem ‘Ghi chép hồ sơ’ ở dưới và “Mối quan hệ giữa lâm sàng và bệnh nhân trong kỷ nguyên minh bạch thông tin”, phần ‘Các lo ngại về quyền riêng tư’.)