TÓM TẮT
Định nghĩa – Tiểu khó (Dysuria), được định nghĩa là tình trạng đau hoặc nóng rát khi đi tiểu, có thể do nhiều nguyên nhân nhiễm trùng hoặc không nhiễm trùng gây ra, nhưng thường bắt nguồn từ một số bệnh lý phổ biến ở trẻ em và trẻ vị thành niên (bảng 1). (Xem phần ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)
Đánh giá – Hầu hết các nguyên nhân gây tiểu khó ở trẻ em có thể được xác định thông qua khai thác bệnh sử kỹ lưỡng, thăm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp:
Bệnh sử – Các câu hỏi quan trọng khi khai thác bệnh sử ở trẻ tiểu khó bao gồm: sự hiện diện của các triệu chứng ngoài hệ tiết niệu – sinh dục, sốt, tiền sử tiếp xúc tại chỗ, chấn thương và hoạt động tình dục. (Xem phần ‘Bệnh sử’ ở dưới.)
Khám lâm sàng – Các dấu hiệu then chốt khi thăm khám bao gồm: sốt, biểu hiện của bệnh lý toàn thân (ví dụ: viêm kết mạc, viêm khớp hoặc phát ban), tiết dịch sinh dục hoặc có tổn thương ở cơ quan sinh dục. (Xem phần ‘Khám lâm sàng’ ở dưới.)
Cận lâm sàng
Cho tất cả bệnh nhân – Trừ khi nguyên nhân gây tiểu khó đã rõ ràng khi thăm khám (ví dụ: viêm quy đầu bao quy đầu hoặc loét âm đạo ở trẻ chưa dậy thì), tất cả bệnh nhân đều cần được thực hiện xét nghiệm nước tiểu bằng que thử nhanh và nuôi cấy nước tiểu; đồng thời thực hiện soi cặn lắng nước tiểu nếu có chỉ định (khi kết quả que thử gợi ý có bạch cầu hoặc hồng cầu trong nước tiểu). (Xem phần ‘Cho tất cả bệnh nhân’ ở dưới.)
Nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STIs) – Cần thực hiện xét nghiệm STIs đối với những bệnh nhân có tiết dịch niệu đạo, âm đạo hoặc cổ tử cung; những bệnh nhân có hoạt động tình dục hoặc có các tổn thương sinh dục gợi ý. Việc lựa chọn xét nghiệm cụ thể tùy thuộc vào việc đánh giá do nghi ngờ lạm dụng tình dục hay đánh giá một trẻ vị thành niên có quan hệ tình dục tự nguyện. (Xem phần ‘Nghi ngờ nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục’ ở dưới.)
Nữ giới sau dậy thì – Đối với nữ giới sau dậy thì, cần thực hiện xét nghiệm thử thai bên cạnh các xét nghiệm nước tiểu và xét nghiệm STIs nếu có chỉ định dựa trên lâm sàng. Một số tình trạng gây tiểu khó thường gặp hơn ở phụ nữ có hoạt động tình dục và/hoặc đang mang thai. Ngoài ra, tình trạng mang thai có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn phương pháp điều trị sau đó. (Xem phần ‘Nữ giới sau dậy thì’ ở dưới.)
Tiếp cận chẩn đoán – Các sơ đồ cung cấp hướng tiếp cận chẩn đoán gợi ý cho trẻ em hoặc trẻ vị thành niên tiểu khó, phân loại theo tuổi và giới tính (sơ đồ 1A-D). (Xem phần ‘Tiếp cận chẩn đoán’ ở dưới.)