Điều trị triệu chứng viêm họng cấp ở người lớn

TÓM TẮT

• Các khái niệm chung – Giảm đau là một trong những lý do quan trọng nhất khiến bệnh nhân đi khám khi viêm họng cấp. Trái với quan niệm của nhiều bác sĩ, việc được kê đơn kháng sinh không phải là ưu tiên hàng đầu của bệnh nhân. Việc điều trị quá mức trong viêm họng cấp là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng sử dụng kháng sinh không hợp lý. (Xem thêm ‘Các khái niệm chung’ ở dưới.)

• Tránh lạm dụng kê đơn kháng sinh – Nhằm hạn chế việc kê đơn kháng sinh không cần thiết, chúng tôi thảo luận với bệnh nhân về rủi ro và lợi ích của phương pháp tiếp cận dùng kháng sinh so với không dùng kháng sinh, bao gồm cả giá trị của các biện pháp giảm đau không dùng thuốc; ghi nhận những mục tiêu và lo ngại của bệnh nhân; giáo dục họ về diễn tiến lâm sàng dự kiến và thời gian cải thiện triệu chứng; đồng thời nhấn mạnh việc duy trì giao tiếp cởi mở để bệnh nhân thông báo kịp thời khi các triệu chứng nặng hơn hoặc không cải thiện như mong đợi. (Xem thêm ‘Tránh kê đơn quá mức thuốc kháng sinh’ ở dưới và “Quản lý sử dụng kháng sinh trong điều trị ngoại trú”, phần ‘Giáo dục và chuyên môn’.)

• Tiếp cận kiểm soát triệu chứng – Các phương pháp giảm đau trong viêm họng cấp ở người trưởng thành bao gồm thuốc giảm đau đường uống toàn thân, liệu pháp tại chỗ và các biện pháp hỗ trợ môi trường. Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần cân nhắc các yếu tố từ phía bệnh nhân (ví dụ: mức độ nghiêm trọng của triệu chứng đau họng, sự hiện diện của các triệu chứng đi kèm và các bệnh lý nền) và các yếu tố liên quan đến điều trị (ví dụ: tốc độ khởi phát tác dụng, thời gian giảm đau hiệu quả và hồ sơ tác dụng phụ của mỗi loại thuốc). Nếu bệnh nhân sử dụng nhiều hơn một liệu pháp dược lý, họ cần lưu ý các thành phần hoạt chất trong các chế phẩm để tránh dùng quá liều khuyến cáo của bất kỳ thành phần nào (xem thêm ‘Tiếp cận kiểm soát triệu chứng’ ở dưới):

  • Thuốc giảm đau đường uống – Đối với hầu hết bệnh nhân, chúng tôi đề nghị sử dụng thuốc giảm đau đường uống toàn thân (ví dụ: thuốc chống viêm không steroid [NSAID], acetaminophen, aspirin) thay vì các liệu pháp tại chỗ (Khuyến cáo 2C). NSAID, acetaminophen và aspirin đều được chứng minh là mang lại hiệu quả giảm đau họng; ibuprofen dường như hiệu quả hơn một chút so với acetaminophen, mặc dù chưa rõ liệu lợi ích về hiệu quả này có ý nghĩa lâm sàng trong điều trị viêm họng hay không. Việc lựa chọn loại thuốc nào tùy thuộc vào sở thích của bệnh nhân sau khi đã cân nhắc hồ sơ tác dụng phụ của thuốc trong bối cảnh các bệnh lý nền của họ. (Xem thêm ‘Các liệu pháp đường uống toàn thân’ ở dưới.)

  • Vai trò hạn chế của glucocorticoid – Chúng tôi khuyến cáo không sử dụng glucocorticoid thường quy để giảm đau trong viêm họng cấp (Khuyến cáo 2C). Việc sử dụng thuốc này chỉ giới hạn cho những bệnh nhân đặc biệt có tình trạng đau họng nghiêm trọng và/hoặc cực kỳ khó nuốt. Glucocorticoid giúp giảm thời gian đau họng một cách khiêm tốn; tuy nhiên, các thuốc giảm đau khác (ví dụ: NSAID, acetaminophen, aspirin) cũng có hiệu quả tương đương mà ít rủi ro độc tính hơn. (Xem thêm ‘Vai trò hạn chế của glucocorticoid’ ở dưới.)

  • Liệu pháp tại chỗ – Liệu pháp tại chỗ đơn độc là một lựa chọn thay thế hợp lý cho những bệnh nhân muốn tránh điều trị toàn thân hoặc có nguy cơ cao gặp tác dụng phụ từ thuốc toàn thân, nhưng thời gian hiệu quả ngắn hơn. Việc kết hợp liệu pháp tại chỗ với điều trị toàn thân cũng là một lựa chọn phù hợp. Các liệu pháp tại chỗ dưới dạng viên ngậm hoặc thuốc xịt có ưu điểm là tác dụng trực tiếp lên vùng họng bị tổn thương, khởi phát nhanh và rủi ro độc tính tối thiểu. Ngoài ra, bệnh nhân có thể uống nước ấm, trà mật ong, ăn súp hoặc ngậm đá bào/kem que để làm dịu họng. (Xem thêm ‘Các liệu pháp bôi tại chỗ vùng họng’ ở dưới.)