Các rối loạn y khoa dẫn đến vấn đề mất ngủ ở trẻ em

TÓM TẮT

Tổng quan – Nhiều vấn đề y khoa khác nhau có thể góp phần gây rối loạn giấc ngủ ở trẻ em, và tình trạng này thường trở nên trầm trọng hơn do các vấn đề về hành vi, vệ sinh giấc ngủ kém hoặc tác dụng phụ của thuốc (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới).

Viêm tai giữa – Đôi khi, trẻ gặp tình trạng gián đoạn giấc ngủ kéo dài sau khi hồi phục từ viêm tai giữa cấp tính, nguyên nhân có thể do tràn dịch kéo dài hoặc do các lần thức giấc đã hình thành nên một vấn đề giấc ngủ dạng hành vi. Viêm tai giữa tiết hoặc viêm tai giữa thanh dịch mạn tính có thể gây rối loạn giấc ngủ ở trẻ em ngay cả khi các triệu chứng lâm sàng ban ngày không rõ rệt (Xem ‘Viêm tai giữa’ ở dưới).

Viêm mũi dị ứng – Viêm mũi dị ứng theo mùa hoặc mạn tính thường gây khó khăn trong việc bắt đầu hoặc duy trì giấc ngủ. Các triệu chứng điển hình bao gồm hắt hơi, chảy nước mũi, nghẹt mũi, ngứa mũi và mắt, tất cả đều có thể dẫn đến mất ngủ và mệt mỏi vào ban ngày (Xem ‘Viêm mũi dị ứng’ ở dưới).

Chàm/Viêm da cơ địa – Có đến 60% trẻ em mắc viêm da cơ địa (chàm) gặp tình trạng rối loạn giấc ngủ, nguyên nhân do ngứa hoặc do tác dụng của các thuốc điều trị như thuốc kháng histamine hoặc corticosteroid (Xem ‘Viêm da cơ địa’ ở dưới).

Hen phế quản – Tình trạng khó bắt đầu hoặc khó duy trì giấc ngủ ở trẻ mắc hen phế quản có thể là dấu hiệu cần đánh giá lại khả năng kiểm soát triệu chứng hen vào ban đêm, ảnh hưởng của thuốc, tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng, hoặc chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (một bệnh đồng mắc thường gặp). Việc chẩn đoán và điều trị ngưng thở khi ngủ có thể cải thiện cả triệu chứng giấc ngủ và kiểm soát hen (Xem ‘Hen phế quản’ ở dưới).

Rối loạn thần kinh – Trẻ mắc các rối loạn thần kinh có nguy cơ cao gặp các vấn đề về mất ngủ. Tình trạng này có thể do chính bệnh lý thần kinh gây ra (làm rối loạn chu kỳ thức – ngủ), khó chịu do các bệnh đồng mắc, thuốc điều trị hoặc các yếu tố hành vi và điều kiện sinh hoạt (Xem ‘Rối loạn thần kinh và phát triển thần kinh’ ở dưới).

Quản lý hành vi và các nỗ lực cải thiện vệ sinh giấc ngủ cần được đưa vào bất kỳ kế hoạch điều trị nào (Xem ‘Quản lý hành vi’ ở dưới).

Điều trị bằng thuốc đôi khi là cần thiết đối với trẻ mắc rối loạn thần kinh không đáp ứng với vệ sinh giấc ngủ và các biện pháp hành vi khác. Nếu sử dụng thuốc, cần triển khai đồng thời các chiến lược phi dược lý, bao gồm quản lý hành vi và giáo dục phụ huynh (Xem ‘Điều trị bằng thuốc’ ở dưới).

Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) – Trẻ mắc ADHD thường gặp các vấn đề liên quan đến việc bắt đầu hoặc duy trì giấc ngủ. Những triệu chứng này đôi khi (nhưng không phải luôn luôn) liên quan đến liệu pháp điều trị bằng thuốc kích thích. Các vấn đề về hành vi cũng có thể góp phần gây ra tình trạng này (Xem ‘Rối loạn tăng động giảm chú ý’ ở dưới và “Giấc ngủ ở trẻ em và thanh thiếu niên mắc rối loạn tăng động giảm chú ý”).

Rối loạn giấc ngủ do thuốc – Nhiều loại thuốc khác nhau có thể gây gián đoạn giấc ngủ, bao gồm cả một số thuốc dùng để điều trị chính vấn đề giấc ngủ (bảng 2). Mặc dù các thuốc an thần – gây ngủ thường được chỉ định trong thực hành lâm sàng để điều trị mất ngủ, nhưng đối với hầu hết trẻ em, đây không phải là chiến lược tối ưu cho dài hạn. Trên thực tế, việc sử dụng mạn tính các thuốc này có thể làm trầm trọng thêm vấn đề giấc ngủ (Xem ‘Rối loạn giấc ngủ do thuốc’ ở dưới và ‘Điều trị bằng thuốc’ ở dưới).