TÓM TẮT
Dịch tễ học – Lichen xơ hóa ngoài cơ quan sinh dục là một bệnh lý ít gặp, có thể ảnh hưởng đến da hoặc khoang miệng. Bệnh gặp ở nữ giới nhiều hơn nam giới và hiếm khi xảy ra ở trẻ em (Xem thêm phần ‘Dịch tễ học’ ở dưới).
Biểu hiện lâm sàng
- Tổn thương da – Trong giai đoạn sớm và đang hoạt động, các tổn thương da của lichen xơ hóa ngoài cơ quan sinh dục thường biểu hiện là các sẩn đa giác, bề mặt phẳng, có thể liên kết thành các mảng lớn (hình 2A-C) hoặc có dạng hạt. Khi không còn hoạt động, tổn thương có thể chuyển sang màu trắng sứ, bề mặt nhăn mịn và có các mức độ xơ hóa khác nhau (hình 1A, 1C-D). Ở những người có làn da sẫm màu, tổn thương có thể biểu hiện dưới dạng tăng sắc tố hoặc giảm sắc tố (hình 1B, 1E). (Xem thêm phần ‘Tổn thương da’ ở dưới).
- Tổn thương niêm mạc miệng – Lichen xơ hóa niêm mạc miệng biểu hiện là các mảng màu trắng hoặc giảm sắc tố, hình dạng không đều trên môi hoặc trong khoang miệng. (Xem thêm phần ‘Tổn thương da’ ở dưới).
Chẩn đoán – Nhiều bệnh lý da liễu khác có đặc điểm lâm sàng tương tự với lichen xơ hóa ngoài cơ quan sinh dục. Trong trường hợp không thể chẩn đoán xác định thông qua thăm khám lâm sàng, cần tiến hành sinh thiết da (Xem thêm phần ‘Chẩn đoán’, ‘Chẩn đoán phân biệt’ và ‘Mô bệnh học’ ở dưới).
Đánh giá các bệnh lý đi kèm – Lichen xơ hóa ngoài cơ quan sinh dục có thể xuất hiện đồng thời với lichen xơ hóa cơ quan sinh dục hoặc xơ cứng bì khu trú (morphea). Mặc dù nguy cơ ung thư biểu mô tế bào vảy tăng cao trong lichen xơ hóa cơ quan sinh dục, nhưng mối liên hệ này đối với các tổn thương ngoài cơ quan sinh dục hiện vẫn chưa rõ ràng.
Tại thời điểm chẩn đoán, cần thực hiện thăm khám toàn diện vùng da, khoang miệng và vùng da quanh hậu môn – sinh dục ngoài để phát hiện sớm các bệnh lý đi kèm này. Ngoài ra, việc theo dõi định kỳ da và niêm mạc về lâu dài là cần thiết để đánh giá sự khởi phát muộn của các tổn thương niêm mạc hoặc xơ cứng bì khu trú (Xem thêm phần ‘Liên quan đến cơ quan sinh dục’ và ‘Liên quan đến xơ cứng bì khu trú’ ở dưới).