TÓM TẮT
Yếu tố nguy cơ – Đối với hầu hết bệnh nhân sau điều trị ung thư, không có lưu ý đặc biệt về sức khỏe răng miệng hay biến chứng muộn dự kiến. Tuy nhiên, các nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng răng miệng bao gồm:
- Bệnh nhân sử dụng thuốc điều chỉnh xương hoặc thuốc kháng tăng sinh mạch.
- Bệnh nhân sau điều trị ung thư đầu mặt cổ.
- Bệnh nhân ung thư trẻ em.
- Bệnh nhân điều trị theo phác đồ hóa trị liều cao kết hợp ghép tế bào gốc (NCT-SCT).
(Xem thêm mục ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Phòng ngừa biến chứng – Bệnh nhân mới chẩn đoán ung thư cần được chuyển đến khám răng miệng toàn diện trước khi bắt đầu điều trị, nhằm đảm bảo nhổ bỏ các răng đang nhiễm trùng hoạt động trước khi triển khai liệu pháp điều trị ung thư. (Xem thêm mục ‘Phòng ngừa biến chứng’ ở dưới.)
Biến chứng liên quan đến điều trị – Các vấn đề về sức khỏe răng miệng ở bệnh nhân ung thư trẻ em thường do tác động của hóa trị và xạ trị vùng đầu mặt cổ, gây ảnh hưởng đáng kể đến quá trình tăng trưởng và phát triển của răng. Các biến chứng bao gồm tăng nguy cơ mắc chứng răng nhỏ (microdontia), sâu răng và mất răng sớm. (Xem thêm mục ‘Ung thư trẻ em’ và ‘Phát triển răng bất thường’ ở dưới.)
Bệnh nhân điều trị ghép tế bào tạo máu đồng loài có nguy cơ gặp biến chứng răng miệng, chủ yếu liên quan đến bệnh mảnh ghép chống chủ mạn tính (cGVHD). Biểu hiện cGVHD tại khoang miệng cũng khiến bệnh nhân dễ nhiễm trùng tái phát (do ức chế miễn dịch kéo dài) và ung thư biểu mô tế bào vảy. (Xem thêm các mục ‘Bệnh mảnh ghép chống chủ mạn tính’, ‘Nấm miệng’, ‘Nhiễm virus herpes simplex tái phát’ và ‘Bệnh mảnh ghép chống chủ mạn tính tại khoang miệng’ ở dưới.)
Biến chứng răng miệng thường gặp ở bệnh nhân sau điều trị ung thư đầu mặt cổ bao gồm: biến dạng khuôn mặt, rối loạn chức năng tuyến nước bọt mạn tính, khít hàm, ung thư thứ phát, tái phát bệnh và hoại tử xương hàm. (Xem thêm các mục ‘Ung thư đầu mặt cổ’, ‘Biến dạng khuôn mặt’, ‘Suy giảm chức năng tuyến nước bọt mạn tính’, ‘Khít hàm’ và ‘Ung thư’ ở dưới.)
Những bệnh nhân đang hoặc đã từng điều trị bằng thuốc điều chỉnh xương hoặc thuốc kháng tăng sinh mạch có nguy cơ hoại tử xương hàm. (Xem thêm “Hoại tử xương hàm liên quan đến thuốc ở bệnh nhân ung thư”.)
Bệnh nhân điều trị bằng liệu pháp miễn dịch, chẳng hạn như các thuốc ức chế điểm kiểm soát, có thể gặp các tác dụng không mong muốn liên quan đến miễn dịch ảnh hưởng đến niêm mạc và tuyến nước bọt. (Xem thêm mục ‘Tác dụng không mong muốn liên quan đến miễn dịch’ ở dưới.)