Tổng quan về các loại gãy xương hông thường gặp ở người lớn

TÓM TẮT

Dịch tễ học – Gãy xương vùng hông phổ biến trên toàn thế giới và làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong cũng như tỷ lệ bệnh tật nghiêm trọng ở người cao tuổi. (Xem “Gãy cổ xương đùi ở người cao tuổi: Dịch tễ học và quản lý y khoa”.)

Giải phẫu lâm sàng và phân loại gãy xương – Gãy xương vùng hông được phân loại theo vị trí giải phẫu và kiểu gãy. Các nhóm chính bao gồm gãy trong bao khớp (cổ và chỏm xương đùi) và gãy ngoài bao khớp (vùng gian mấu và dưới mấu chuyển). Chi tiết về phân loại gãy xương được mô tả trong nội dung bài viết. Gãy trong bao khớp có tỷ lệ khớp giả, can lệch và hoại tử vô mạch chỏm xương đùi cao hơn do nguồn cung cấp máu dễ bị tổn thương. (Xem ‘Phân loại gãy xương’ và ‘Các cân nhắc về giải phẫu’ ở dưới.)

Xử trí ban đầu – Quản lý ban đầu cho bệnh nhân gãy xương vùng hông chủ yếu bao gồm việc giảm đau đầy đủ và hội chẩn với bác sĩ chấn thương chỉnh hình. Phong bế thần kinh vùng có thể mang lại hiệu quả. Cần chỉ định lấy máu làm phản ứng chéo nếu bệnh nhân có ít nhất hai trong các yếu tố nguy cơ sau: tuổi trên 75, huyết sắc tố ban đầu dưới 12 g/dL (120 g/L) và gãy vùng quanh mấu chuyển. Chúng tôi khuyến cáo không sử dụng kéo dãn da hoặc kéo dãn xương (Khuyến cáo 2B). (Xem ‘Đánh giá ban đầu và quản lý y tế’ ở dưới.)

Dự phòng thuyên tắc mạch và nhiễm trùng – Các can thiệp quan trọng này được thảo luận trong một phần riêng. (Xem “Gãy cổ xương đùi ở người cao tuổi: Dịch tễ học và quản lý y khoa”.)

Chẩn đoán hình ảnh – Cần chụp X-quang quy ước khớp hông, bao gồm tư thế trước-sau (AP) với xoay trong tối đa và tư thế nghiêng cho tất cả bệnh nhân nghi ngờ gãy xương vùng hông. Việc đối chiếu với bên không tổn thương sẽ rất hữu ích, do đó thường thực hiện chụp X-quang khung chậu tư thế AP. Nếu X-quang quy ước không phát hiện tổn thương nhưng bệnh nhân đau nhiều hoặc nghi ngờ lâm sàng cao, MRI là phương pháp tốt nhất để xác định xem có gãy xương kín đáo (occult fracture) hay không. (Xem ‘Chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới.)

Đánh giá chấn thương – Đặc biệt đối với bệnh nhân cao tuổi, lâm sàng cần xác định nguyên nhân gây ngã (ví dụ: ngất, đột quỵ), đánh giá các tổn thương chỉnh hình và tổn thương nội tạng kèm theo (ví dụ: xuất huyết nội sọ, gãy cột sống cổ) để khởi động điều trị phù hợp. (Xem “Chấn thương ở người cao tuổi: Đánh giá và xử trí ban đầu”.)

Đánh giá nội khoa và chức năng – Phối hợp với bác sĩ chấn thương chỉnh hình, bác sĩ điều trị chính cần đánh giá khả năng vận động, trạng thái chức năng tổng thể và các bệnh lý nền của bệnh nhân, từ đó quyết định phương án điều trị dứt điểm phù hợp. Ngoại trừ những bệnh nhân suy kiệt nặng, hầu hết các trường hợp gãy xương vùng hông đều được điều trị phẫu thuật. (Xem “Gãy cổ xương đùi ở người cao tuổi: Dịch tễ học và quản lý y khoa”.)

Các loại gãy xương cơ bản

• Gãy cổ xương đùi – Gãy cổ xương đùi là gãy trong bao khớp (hình 5 và hình 3). Nguồn cung cấp máu nghèo nàn cho cổ xương đùi làm tăng nguy cơ biến chứng, trong đó gãy-trật khớp có nguy cơ cao nhất. Gãy xương hông di lệch thường gây đau vùng bẹn nghiêm trọng; chi dưới có thể xoay ngoài và ngắn lại. Thông thường ít thấy vết bầm tím. Với gãy xương do suy giảm xương (insufficiency fractures), có thể không có tiền sử chấn thương rõ rệt và bệnh nhân than phiền đau mơ hồ ở vùng gối, mông, bẹn hoặc đùi. (Xem ‘Các cân nhắc về giải phẫu’ và ‘Gãy cổ xương đùi’ ở dưới.)

• Gãy vùng gian mấu – Gãy vùng gian mấu là gãy ngoài bao khớp và có nguy cơ biến chứng thấp hơn (hình 8 và hình 7). Có thể xuất hiện vết bầm tím rõ rệt tùy thuộc vào thời gian kể từ khi chấn thương. Một lượng máu lớn có thể mất vào vùng đùi, do đó cần theo dõi sát tình trạng huyết động. (Xem ‘Gãy vùng liên mấu chuyển’ ở dưới.)

• Gãy mấu chuyển – Gãy đơn độc mấu chuyển lớn và mấu chuyển bé (hình 12) thường là gãy bong điểm bám do co cơ mạnh ở người trẻ năng động. Ở người cao tuổi, những tổn thương này có thể do chấn thương trực tiếp (ví dụ: ngã), nhưng cũng có liên quan đến gãy xương bệnh lý (ví dụ: do di căn xương). (Xem ‘Gãy mấu chuyển’ ở dưới.)