Calcitonin trong phòng ngừa và điều trị loãng xương

Đau xương

Calcitonin mang lại hiệu quả giảm đau cấp tính ngắn hạn cho bệnh nhân gãy đốt sống. Khả năng giảm đau này là một đặc điểm ưu việt, tạo nên sự khác biệt rõ rệt của calcitonin so với các thuốc điều trị loãng xương khác. Cơ chế giảm đau hiện chưa được hiểu rõ; một giả thuyết cho rằng calcitonin làm tăng nồng độ endorphin 16. (Xem thêm “Gãy nén đốt sống ngực-thắt lưng do loãng xương: Biểu hiện lâm sàng và điều trị”, phần ‘Calcitonin’.)

Hiệu quả giảm đau của calcitonin được minh chứng qua kết quả phân tích gộp từ 10 thử nghiệm lâm sàng so sánh calcitonin (dạng xịt mũi hoặc tiêm) với giả dược trên bệnh nhân đau cấp tính (khởi phát < 10 ngày) hoặc đau mãn tính (> 3 tháng) do gãy nén đốt sống do loãng xương 24. Sau một tuần điều trị, nhóm sử dụng calcitonin cho đau cấp tính ghi nhận sự cải thiện đáng kể về điểm đau khi nghỉ ngơi (3 thử nghiệm, 196 bệnh nhân) và khi vận động (4 thử nghiệm, 228 bệnh nhân) với mức chênh lệch trung bình cho đau khi nghỉ ngơi là -3,39 (95% CI -4,02 đến -2,76, sử dụng thang nhìn tương tự VAS từ 0 đến 10). Sự cải thiện điểm đau tiếp tục được ghi nhận vào tuần thứ hai, thứ ba và thứ tư sau khi bắt đầu điều trị. Ngược lại, calcitonin không mang lại hiệu quả đối với bệnh nhân đau mãn tính. Phân tích gộp này còn hạn chế do cỡ mẫu nhỏ và kết quả không đồng nhất. Hiện chưa có đủ dữ liệu để đánh giá sự khác biệt liên quan đến đường dùng thuốc.

Lợi ích giảm đau xương của calcitonin được ghi nhận ở cả đường tiêm và xịt mũi 25-28. Trong một nghiên cứu, calcitonin xịt mũi giảm đau hiệu quả hơn so với đường tiêm (hình 5) 26, tuy nhiên kết quả này cần được xác nhận thêm.

TÓM TẮT

Quan ngại về việc sử dụng calcitonin trong điều trị loãng xương – Chúng tôi không sử dụng calcitonin là liệu pháp điều trị hàng đầu cho loãng xương, vì hiện có những thuốc hiệu quả hơn trong việc ngăn ngừa mất xương và giảm nguy cơ gãy xương, đồng thời thuốc còn tiềm ẩn một số rủi ro. (Xem thêm phần ‘Quan ngại về việc sử dụng calcitonin’ ở dưới và “Tổng quan về quản lý giảm khối lượng xương và loãng xương ở phụ nữ sau mãn kinh”.)

Calcitonin làm tăng mật độ xương cột sống và có thể giảm nguy cơ gãy đốt sống. Tuy nhiên, hiện có những dữ liệu mâu thuẫn về hiệu quả của calcitonin trên các vị trí khác ngoài cột sống. (Xem thêm phần ‘Điều trị loãng xương’ ở dưới.)

Sử dụng ngắn hạn để điều trị đau xương do gãy đốt sống cấp tính – Calcitonin có hiệu quả giảm đau cấp tính ngắn hạn cho bệnh nhân gãy đốt sống. Trong trường hợp này, calcitonin có thể được sử dụng trong thời gian ngắn (cho đến khi cơn đau thuyên giảm), sau đó bệnh nhân nên được chuyển sang liệu pháp điều trị loãng xương có hiệu quả ngăn ngừa gãy xương tiếp diễn tốt hơn. (Xem thêm phần ‘Đau xương’ ở dưới, “Liệu pháp Bisphosphonate trong điều trị loãng xương” và “Gãy nén đốt sống ngực-thắt lưng do loãng xương: Biểu hiện lâm sàng và điều trị”, phần ‘Calcitonin’.)