Hội chứng Mallory-Weiss

TÓM TẮT

Căn nguyên và bệnh sinh – Hội chứng Mallory-Weiss đặc trưng bởi các vết rách niêm mạc theo chiều dọc ở đoạn cuối thực quản và đoạn đầu dạ dày, hậu quả của sự gia tăng đột ngột áp lực trong ổ bụng. Chảy máu xảy ra khi vết rách tổn thương đến đám rối tĩnh mạch hoặc động mạch thực quản. Các yếu tố nguy cơ bao gồm sử dụng rượu và thoát vị hoành. Hội chứng Mallory-Weiss có thể khởi phát sau khi nôn, rặn hoặc bê vác vật nặng, ho, co giật, chấn thương bụng kín, đặt ống thông dạ dày-tá tràng hoặc nội soi dạ dày. (Xem thêm mục ‘Dịch tễ học’ và ‘Bệnh sinh’ ở dưới.)

Đặc điểm lâm sàng – Bệnh nhân thường nhập viện với tình trạng nôn ra máu (máu đỏ tươi hoặc máu màu bã cà phê). Nôn ra máu có thể kèm theo đau vùng thượng vị hoặc đau lưng. Bệnh nhân thường có tiền sử nôn không ra máu, oẹ hoặc ho trước khi xuất hiện nôn ra máu. (Xem thêm mục ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Cần nghi ngờ hội chứng Mallory-Weiss ở những bệnh nhân xuất huyết tiêu hóa trên có tiền sử nôn hoặc oẹ. Chẩn đoán được xác lập thông qua nội soi khi quan sát thấy một vết rách niêm mạc duy nhất theo chiều dọc tại điểm nối thực quản – dạ dày. Nội soi thực quản – dạ dày giúp xác định chẩn đoán, loại trừ các nguyên nhân khác và cho phép can thiệp điều trị. (Xem thêm mục ‘Đánh giá’ và ‘Điều trị nội soi cho chảy máu hoạt động’ ở dưới.)

Xử trí

Các biện pháp chung

Bệnh nhân cần được đánh giá khẩn cấp về sự ổn định huyết động và có thể cần chăm sóc hỗ trợ bao gồm hồi sức dịch và/hoặc truyền máu, cùng các thuốc chống nôn để kiểm soát tình trạng buồn nôn hoặc nôn kéo dài.

Nhìn chung, tất cả bệnh nhân nghi ngờ xuất huyết tiêu hóa trên có ý nghĩa lâm sàng sẽ được chỉ định dùng thuốc ức chế bơm proton (PPI) đường tĩnh mạch liều cao hai lần mỗi ngày trước khi nội soi như một phần của quy trình xử trí ban đầu. Đối với bệnh nhân hội chứng Mallory-Weiss, chúng tôi tiếp tục duy trì PPI đường uống (ví dụ: omeprazole 20 mg hai lần mỗi ngày) cho tất cả bệnh nhân trong ít nhất hai tuần. (Xem thêm “Tiếp cận xuất huyết tiêu hóa trên cấp tính ở người trưởng thành”, phần ‘Ức chế acid’.)

Đánh giá và can thiệp nội soi – Ở những bệnh nhân có vết rách Mallory-Weiss kèm dấu hiệu xuất huyết gần đây trên nội soi, chúng tôi khuyến cáo phối hợp can thiệp nội soi và liệu pháp ức chế acid thay vì chỉ dùng đơn độc liệu pháp ức chế acid (Khuyến cáo 1B). Các dấu hiệu xuất huyết gần đây (chảy máu hoạt động, mạch máu hiện rõ hoặc cục máu đông bám dính) làm tăng nguy cơ tái xuất huyết. Bệnh nhân có thể được điều trị bằng phương pháp đông coagulation nhiệt, kẹp clip nội soi hoặc thắt vòng cao su nội soi (có hoặc không kèm tiêm epinephrine) (sơ đồ 1). (Xem thêm mục ‘Điều trị nội soi cho chảy máu hoạt động’ ở dưới.)

Các vết rách Mallory-Weiss không có dấu hiệu xuất huyết gần đây có thể chỉ cần điều trị bằng liệu pháp ức chế acid. (Xem thêm mục ‘Ức chế acid’ ở dưới.)

Nhập viện đối với bệnh nhân có nguy cơ cao tái xuất huyết và biến chứng – Chúng tôi thường cho bệnh nhân có nguy cơ cao tái xuất huyết và gặp biến chứng nhập viện theo dõi trong 48 giờ. Nhóm này bao gồm những bệnh nhân có bất kỳ đặc điểm nào sau đây:

• Yếu tố nguy cơ tái xuất huyết (tăng áp lực tĩnh mạch cửa, rối loạn đông máu).
• Dấu hiệu nội soi của xuất huyết gần đây (ví dụ: đang chảy máu tại thời điểm nội soi, mạch máu hiện rõ không chảy máu, hoặc cục máu đông bám dính).
• Xuất huyết tiêu hóa trên mức độ nặng (huyết động không ổn định, đi ngoài phân máu, có nhu cầu truyền máu).
• Tăng nguy cơ gặp biến chứng nếu tái xuất huyết (ví dụ: bệnh động mạch vành hoặc bệnh mạch máu não nghiêm trọng).

Những bệnh nhân không có yếu tố nguy cơ tái xuất huyết, không có dấu hiệu nội soi của xuất huyết gần đây hoặc không có các đặc điểm lâm sàng cho thấy xuất huyết nặng có thể được xuất viện sau khi nội soi. (Xem thêm mục ‘Xử trí sau nội soi’ ở dưới.)

Bệnh nhân chảy máu kéo dài – Đối với những bệnh nhân thất bại với điều trị nội soi, chúng tôi đề xuất thực hiện nút mạch qua đường động mạch bằng chụp mạch số hóa xóa nền thay vì phẫu thuật (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm mục ‘Chảy máu kéo dài mặc dù đã điều trị nội soi’ ở dưới.)

Tiên lượng – Các vết rách trong hội chứng Mallory-Weiss lành nhanh. Bệnh nhân không cần nội soi kiểm tra lại để xác nhận việc lành vết thương. Khoảng 7% bệnh nhân hội chứng Mallory-Weiss tái xuất huyết. Tình trạng tái xuất huyết thường có thể xử trí được qua nội soi. Tỷ lệ tử vong khoảng 5%, tùy thuộc vào tuổi tác và các bệnh lý đi kèm của bệnh nhân. (Xem thêm mục ‘Nguy cơ tái xuất huyết’ và ‘Tiên lượng’ ở dưới.)