TÓM TẮT
Dịch tễ học lâm sàng và phổ bệnh − Bệnh Histoplasmosis là một bệnh nấm nội vùng phổ biến, thường không gây triệu chứng nhưng đôi khi dẫn đến tình trạng bệnh lý nặng. Bệnh Histoplasmosis và tác nhân gây bệnh Histoplasma capsulatum phân bố trên toàn thế giới, đặc biệt là ở Bắc và Trung Mỹ. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Khi nào cần nghi ngờ bệnh Histoplasmosis − Cần xem xét chẩn đoán Histoplasmosis phổi ở những bệnh nhân có các biểu hiện lâm sàng sau, đặc biệt trong bối cảnh dịch tễ phù hợp:
- Viêm phổi kèm hạch trung thất hoặc hạch rốn phổi
- Viêm phổi mắc phải tại cộng đồng không rõ nguyên nhân, không đáp ứng với phác đồ kháng sinh điều trị kinh nghiệm
- Khối u trung thất hoặc rốn phổi
- Nốt đơn độc ở phổi
- Bệnh phổi tạo hang
- Viêm màng ngoài tim kèm hạch trung thất
- Biểu hiện tại phổi kèm viêm khớp hoặc đau khớp và hồng ban nút
- Nuốt khó do hẹp thực quản
- Hội chứng tĩnh mạch chủ trên hoặc tắc nghẽn các cấu trúc trung thất khác.
Những biểu hiện này khiến Histoplasmosis phổi trở thành một chẩn đoán phân biệt quan trọng với bệnh sarcoidosis, lao và ung thư. (Xem ‘Khi nào cần nghi ngờ bệnh Histoplasmosis’ ở dưới.)
Chẩn đoán − Mô bệnh học sử dụng các phương pháp nhuộm nấm, nuôi cấy, xét nghiệm tìm kháng nguyên và xét nghiệm huyết thanh học tìm kháng thể đặc hiệu với Histoplasma đều có thể hỗ trợ chẩn đoán Histoplasmosis phổi. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Phương pháp chẩn đoán − Giá trị chẩn đoán của mỗi phương pháp khác nhau tùy thuộc vào mức độ nhiễm trùng và thời điểm sau phơi nhiễm. Cần phối hợp một loạt các xét nghiệm để đạt được độ nhạy chẩn đoán cao nhất. Các xét nghiệm kháng nguyên và huyết thanh học có thể cho kết quả âm tính trong giai đoạn đầu nhưng sẽ chuyển sang dương tính khi bệnh tiến triển. (Xem ‘Phương pháp chẩn đoán’ ở dưới.)
Phân biệt Histoplasmosis với sarcoidosis − Các phát hiện lâm sàng và hình ảnh học của bệnh Histoplasmosis phổi và sarcoidosis có thể tương tự nhau. Việc sai sót trong chẩn đoán có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu bệnh nhân được điều trị bằng corticosteroid hoặc các thuốc ức chế miễn dịch khác. Do đó, phải loại trừ bệnh Histoplasmosis trước khi điều trị sarcoidosis bằng thuốc ức chế miễn dịch. (Xem ‘Phân biệt với sarcoidosis’ ở dưới.)
Điều trị − Phác đồ điều trị tối ưu cho bệnh Histoplasmosis thay đổi tùy theo hội chứng lâm sàng của bệnh nhân (bảng 1). Hầu hết các trường hợp nhiễm H. capsulatum đều tự giới hạn và không cần điều trị. Tuy nhiên, những bệnh nhân phơi nhiễm với lượng lớn bào tử Histoplasma và những người suy giảm miễn dịch thường cần điều trị bằng thuốc kháng nấm. (Xem ‘Điều trị’ ở dưới.)
Đối với bệnh nhân nhiễm trùng phổi cấp tính mức độ trung bình đến nặng, chỉ định điều trị ban đầu là amphotericin B. Sau một đến hai tuần, bệnh nhân có thể chuyển sang dùng itraconazole với tổng thời gian điều trị từ ba đến sáu tháng. (Xem ‘Bệnh mức độ trung bình đến nặng’ ở dưới.)
Đối với bệnh nhân có hệ miễn dịch bình thường, triệu chứng nhiễm trùng phổi cấp tính mức độ nhẹ đến trung bình kéo dài dưới 4 tuần, thường không cần điều trị. Tuy nhiên, với những bệnh nhân có tình trạng suy giảm miễn dịch hoặc triệu chứng không cải thiện sau một tháng, nên chỉ định itraconazole trong 6 đến 12 tuần (bảng 1). (Xem ‘Bệnh mức độ nhẹ đến trung bình’ ở dưới.)
Chỉ định điều trị cho tất cả bệnh nhân Histoplasmosis phổi mạn tính vì tình trạng nhiễm trùng này dẫn đến suy giảm chức năng phổi tiến triển ở hầu hết bệnh nhân, với tỷ lệ tử vong lên đến 30%. (Xem ‘Histoplasmosis phổi tạo hang mạn tính’ ở dưới.)