Các trung tâm kiểm soát ngộ độc khu vực
Tại Hoa Kỳ, các trung tâm kiểm soát ngộ độc khu vực luôn sẵn sàng hỗ trợ tư vấn 24/7 cho các trường hợp ngộ độc đã xác định hoặc nghi ngờ, đặc biệt là những bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch, cần nhập viện hoặc có biểu hiện lâm sàng không điển hình (1-800-222-1222). Ngoài ra, một số bệnh viện còn có các bác sĩ chuyên khoa độc chất lâm sàng hỗ trợ hội chẩn trực tiếp tại giường bệnh. Khi có sẵn, đây là những nguồn lực vô cùng quý giá giúp chẩn đoán và xử trí chính xác các ca nuốt nhầm chất độc hoặc quá liều. Thông tin liên hệ của các trung tâm ngộ độc trên toàn thế giới được cung cấp riêng biệt. (Xem “Liên kết hướng dẫn của hiệp hội: Các trung tâm kiểm soát ngộ độc khu vực”.)
TÓM TẮT
Ngộ độc động vật có vỏ và cá nóc – Ngộ độc động vật có vỏ và cá nóc xảy ra do tiêu thụ hải sản nhiễm các loại độc tố khác nhau. Trong hầu hết các trường hợp, hải sản gây ngộ độc vẫn có mùi, hình thức và hương vị bình thường. Các đặc điểm lâm sàng của những thể ngộ độc phổ biến nhất thường khởi phát trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi ăn. Việc chẩn đoán được xác lập dựa trên: tiền sử ăn các loại hải sản thường liên quan đến độc tố cụ thể, biểu hiện lâm sàng phù hợp với hội chứng ngộ độc đó và phát hiện nồng độ độc tố tăng cao trong mẫu hải sản đã tiêu thụ. (Xem phần Tổng quan ở dưới.)
Tổng quan về biểu hiện lâm sàng, chẩn đoán và điều trị các hội chứng ngộ độc hải sản và cá nóc thường gặp được trình bày trong bảng (bảng 1) và mô tả chi tiết ở trên:
- Ngộ độc động vật có vỏ gây liệt cơ (xem Ngộ độc động vật có vỏ gây liệt cơ ở dưới)
- Ngộ độc động vật có vỏ gây độc thần kinh (xem Ngộ độc động vật có vỏ gây độc thần kinh ở dưới)
- Ngộ độc động vật có vỏ gây tiêu chảy (xem Ngộ độc động vật có vỏ gây tiêu chảy ở dưới)
- Ngộ độc động vật có vỏ gây mất trí nhớ (xem Ngộ độc động vật có vỏ gây mất trí nhớ ở dưới)
- Ngộ độc cá nóc (xem Ngộ độc cá nóc (tetrodotoxin) ở dưới)
Hiện tượng tảo nở hoa gây hại – Tình trạng tảo nở hoa trong nước mặn (ngộ độc động vật có vỏ gây độc thần kinh [thủy triều đỏ]) và ở các vùng cửa sông (có thể gây ra hội chứng liên quan đến cửa sông) có thể dẫn đến việc tiếp xúc qua đường hô hấp với các độc tố trong nước, gây kích ứng mắt, các triệu chứng hô hấp, nôn, tiêu chảy và các triệu chứng thần kinh không điển hình như lú lẫn hoặc thay đổi hành vi. Sự hiện diện của các độc tố gây bệnh trong nước thường dẫn đến tình trạng cá chết hàng loạt; các động vật khác tiếp xúc như chó và chim cũng có thể bị ảnh hưởng. (Xem Hiện tượng tảo nở hoa gây hại và Hội chứng có khả năng liên quan đến vùng cửa sông ở dưới.)
Ngộ độc Palytoxin – Việc tiếp xúc qua đường hô hấp với tảo nở hoa trong các bể cá cảnh tại gia hoặc tại Ý có liên quan đến các triệu chứng sốt, viêm kết mạc, suy hô hấp, khò khè và hiếm gặp hơn là hội chứng suy hô hấp cấp ở người lớn do palytoxin gây ra. (Xem Ngộ độc palytoxin ở dưới.)
Báo cáo – Trong mọi trường hợp, điều quan trọng là bác sĩ lâm sàng cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan y tế công cộng địa phương. Các bác sĩ cũng cần lưu ý rằng mặc dù các bệnh lý do độc tố biển không hiếm gặp, nhưng ngộ độc thực phẩm do các tác nhân nhiễm trùng phổ biến hơn nhiều và luôn phải được đưa vào chẩn đoán phân biệt cho một bệnh nhân có bệnh lý liên quan đến hải sản. (Xem “Nguyên nhân gây tiêu chảy nhiễm trùng cấp tính và các bệnh truyền qua thực phẩm khác trong môi trường dồi dào nguồn lực”.)