Tiếp cận tình trạng đỏ bừng mặt ở người lớn

TÓM TẮT

Nguyên nhân – Các nguyên nhân gây đỏ bừng mặt thường gặp nhất bao gồm sốt, tăng thân nhiệt, thời kỳ mãn kinh, đỏ mặt do cảm xúc hoặc bệnh đỏ mặt (rosacea). Hiện tượng đỏ bừng có thể được phân thành hai nhóm: trung gian thần kinh tự chủ hoặc trung gian giãn mạch.

• Đỏ bừng do thần kinh tự chủ bao gồm: đỏ bừng do điều hòa thân nhiệt, do cảm xúc và đỏ bừng liên quan đến rối loạn hệ thần kinh trung ương.
• Đỏ bừng do giãn mạch có thể gây ra bởi các tác nhân ngoại sinh (thuốc, rượu, thực phẩm) hoặc các hormone nội sinh từ bệnh lý hệ thống (bảng 1). (Xem thêm phần ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)

Đánh giá: Bệnh sử và thăm khám lâm sàng – Việc khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng kỹ lưỡng đóng vai trò quan trọng. Bệnh nhân nên ghi chép nhật ký trong ít nhất hai tuần để theo dõi từng đợt đỏ bừng, đồng thời ghi nhận các hoạt động đi kèm, chế độ ăn uống, trạng thái cảm xúc và các thuốc đang sử dụng (sơ đồ 1).

Mặc dù nhiều tình trạng gây đỏ bừng không có dấu hiệu đặc hiệu khi thăm khám, nhưng sự xuất hiện của các tổn thương da khác, tăng huyết áp, nhân tuyến giáp hoặc khối u vùng bụng có thể gợi ý các nguyên nhân cụ thể. (Xem thêm phần ‘Đánh giá’ ở dưới.)

Xét nghiệm cận lâm sàng khi nguyên nhân chưa rõ ràng – Hầu hết các rối loạn hệ thống gây đỏ bừng đều có các triệu chứng đi kèm điển hình. Khi bệnh sử và thăm khám lâm sàng không đưa ra chẩn đoán xác định, cần đánh giá bệnh nhân để tầm soát hội chứng carcinoid, bệnh tăng tế bào mast (mastocytosis) và u tủy thượng thận (pheochromocytoma), vì đây là những rối loạn hệ thống phổ biến nhất gây ra hiện tượng này.

Các xét nghiệm ban đầu nên bao gồm: tổng phân tích tế bào máu, xét nghiệm chức năng gan, định lượng 5-hydroxyindoleacetic acid (5-HIAA) trong nước tiểu 24 giờ (hội chứng carcinoid), tryptase huyết thanh (bệnh tăng tế bào mast), cùng với catecholamines và metanephrines phân đoạn (u tủy thượng thận) (sơ đồ 1). (Xem thêm phần ‘Đánh giá’ ở dưới.)

Điều trị nguyên nhân – Phương pháp điều trị được tùy chỉnh theo bệnh lý nền hoặc các yếu tố khởi phát. Việc hạn chế đồ uống nóng, thực phẩm cay, thịt chế biến sẵn và rượu bia có thể mang lại hiệu quả cho những cá nhân dễ bị kích ứng gây đỏ bừng. (Xem thêm phần ‘Điều trị’ ở dưới.)