TÓM TẮT
Định nghĩa – Thuật ngữ “bạo lực bạn tình” (IPV) mô tả các tổn thương về tâm lý, thể chất hoặc tình dục, bao gồm cả hành vi đe dọa, gây ra bởi bạn tình hoặc vợ/chồng hiện tại hoặc trước đây. IPV có thể xảy ra ở bất kỳ giới tính hay xu hướng tính dục nào và không nhất thiết phải có sự thân mật về tình dục. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Có ba loại IPV chính bao gồm bạo lực tâm lý, thể chất và tình dục:
- Bạo lực tâm lý: liên quan đến các hành vi đe dọa hoặc áp đặt, bao gồm cả hành vi theo dõi (stalking).
- Bạo lực thể chất: việc cố ý sử dụng vũ lực thể chất có khả năng gây tổn thương, chấn thương, tàn tật hoặc tử vong.
- Bạo lực tình dục: bao gồm sử dụng vũ lực để cưỡng ép thực hiện hành vi tình dục, thực hiện hành vi tình dục với người không có khả năng đồng thuận, hoặc các tiếp xúc tình dục mang tính xâm hại.
(Xem ‘Các loại bạo lực bạn tình’ ở dưới.)
Dịch tễ học – Các vụ tấn công IPV về thể chất và tình dục thường không được báo cáo đầy đủ. Một khảo sát tại Hoa Kỳ cho thấy 24% phụ nữ và 12% nam giới thừa nhận từng trải qua hoặc bị đe dọa bởi bạo lực bạn tình về thể chất hoặc tình dục trong suốt cuộc đời. Trên toàn thế giới, tỷ lệ hiện mắc IPV thể chất hoặc tình dục ở phụ nữ dao động từ 15% đến 75%. IPV là yếu tố góp phần trong khoảng 20% các vụ giết người tại Hoa Kỳ, trong đó 3/4 nạn nhân là nữ giới. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Yếu tố nguy cơ – Sự kết hợp của các yếu tố cá nhân, mối quan hệ, cộng đồng và xã hội góp phần làm tăng nguy cơ trở thành nạn nhân hoặc thủ phạm của IPV, và các yếu tố này có thể tương tác lẫn nhau theo cách giao thoa. Các yếu tố nguy cơ đã biết bao gồm: nữ giới trẻ tuổi, sử dụng rượu hoặc ma túy, trình độ học vấn thấp, tiền sử gia đình hoặc từng tiếp xúc với bạo lực trước đây. (Xem ‘Yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)
Ảnh hưởng sức khỏe – IPV liên quan đến việc gia tăng tỷ lệ chấn thương trực tiếp, cùng với các vấn đề y khoa và biến chứng thai kỳ, vốn được hiểu là những phản ứng sinh học đối với tình trạng căng thẳng độc hại (toxic stress). Nạn nhân của IPV có tỷ lệ mắc các bệnh lý tâm thần tăng cao rõ rệt, bao gồm trầm cảm nặng và rối loạn stress sau sang chấn (PTSD). Ngoài ra, IPV còn liên quan đến nhiều hành vi sức khỏe tiêu cực, được xem là những “cơ chế ứng phó” kém thích nghi để sinh tồn, bao gồm hành vi tình dục nguy cơ cao, lạm dụng chất, rối loạn ăn uống và không tuân thủ các khuyến cáo y tế. (Xem ‘Ảnh hưởng sức khỏe’ ở dưới.)