Sàng lọc người mang gen trước khi thụ thai và trước sinh đối với các rối loạn di truyền phổ biến hơn ở người gốc Do Thái Ashkenazi và những người có tiền sử gia đình mắc các rối loạn này

Đặc điểm lâm sàng

Hội chứng Usher tuýp 1F đi kèm với tình trạng mất thính lực sâu ngay từ khi sinh. Trong thời thơ ấu, trẻ thường chậm biết đi hơn bình thường do mất phản xạ tiền đình. Các dấu hiệu của viêm võng mạc sắc tố xuất hiện trong giai đoạn nhi khoa và thị trường thu hẹp dần theo thời gian. (Xem “Viêm võng mạc sắc tố: Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán”.)

Hội chứng Usher tuýp III có các đặc điểm tương tự; tuy nhiên, tình trạng mất thính lực tiến triển muộn hơn trong thời thơ ấu và viêm võng mạc sắc tố thường xuất hiện vào thập kỷ thứ hai của cuộc đời.

Xét nghiệm

Việc sàng lọc người mang gen hiện được thực hiện thông qua giải trình tự DNA.

TÓM TẮT

Cơ sở của việc sàng lọc – Ít nhất 1 trong 5 người gốc Do Thái Ashkenazi là người mang biến thể gây bệnh của một trong các bệnh lý thuộc nhóm thường được gọi là “rối loạn di truyền Do Thái”. Đối với nhiều rối loạn di truyền trong số này, biến thể gây bệnh chỉ được tìm thấy ở những cá nhân có nguồn gốc Do Thái Ashkenazi. Hầu hết các bệnh lý này đều nghiêm trọng, không có phương pháp điều trị đặc hiệu và làm giảm kỳ vọng sống. Xét nghiệm sàng lọc người mang gen thường giúp xác định những cá nhân có nguy cơ sinh con mắc một trong các tình trạng này. (Xem mục ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Tiếp cận đa sắc tộc – Tác giả của chủ đề này đề xuất thực hiện sàng lọc người mang gen mở rộng đa sắc tộc đối với các rối loạn có tần suất mang gen ≥ 1/200 hoặc có tần suất mang gen cao trong một hoặc nhiều quần thể bệnh nhân (chẳng hạn như người gốc Do Thái Ashkenazi), điều này nhất quán với hướng dẫn của ACMG. (Xem mục ‘Tiếp cận đa sắc tộc’ ở dưới.)

Tiếp cận theo sắc tộc

Ủy ban Di truyền học của ACOG khuyến cáo nên thực hiện sàng lọc định kỳ cho tất cả những người có nguồn gốc Do Thái Ashkenazi đối với bốn rối loạn phổ biến nhất có thể gây tử vong hoặc gây bệnh tật nghiêm trọng, bao gồm: bệnh Tay-Sachs, bệnh Canavan, xơ nang và loạn dưỡng thần kinh thực vật gia đình; đồng thời coi việc cung cấp một bảng gene mở rộng là một phương pháp tiếp cận chấp nhận được. Bảng gene mở rộng này sẽ bao gồm bốn rối loạn nêu trên cùng với:

• Hội chứng Bloom
• Tăng insulin máu gia đình
• Thiếu máu Fanconi nhóm C
• Bệnh Gaucher
• Bệnh tích trữ glycogen tuýp I
• Hội chứng Joubert
• Bệnh nước tiểu đường phong (Maple syrup urine disease)
• Mucolipidosis IV
• Bệnh Niemann-Pick tuýp A
• Hội chứng Usher

(Xem mục ‘Tiếp cận theo sắc tộc’ ở dưới.)

Nếu áp dụng tiếp cận theo sắc tộc, cần xem xét tiền sử cá nhân và gia đình của những người đang có ý định mang thai hoặc đang mang thai để xác định xem vợ hoặc chồng có nguồn gốc Do Thái Ashkenazi hoặc có người thân mắc một hoặc nhiều rối loạn di truyền hay không (bảng 1). Nguồn gốc Do Thái Ashkenazi được định nghĩa là bất kỳ cá nhân nào có một ông hoặc bà là người Do Thái Ashkenazi, hoặc những người có người thân mắc một trong các bệnh di truyền phổ biến ở nhóm người Do Thái Ashkenazi. Nếu một cá nhân không chắc chắn về nguồn gốc Do Thái Ashkenazi của mình, việc sàng lọc người mang gen vẫn được khuyến khích thực hiện. (Xem mục ‘Tiếp cận theo sắc tộc’ ở dưới.)

Đối với những bệnh nhân gốc Do Thái Ashkenazi không có tiền sử gia đình mắc bệnh di truyền, việc sàng lọc các rối loạn có tỷ lệ phát hiện người mang gen ≥ 90% và tần suất mang gen trong quần thể ≥ 1% là hợp lý (bảng 1). (Xem mục ‘Tiếp cận theo sắc tộc’ ở dưới.)