Giảm cử động thai: Chẩn đoán, đánh giá và xử trí

TÓM TẮT

Chẩn đoán – Chẩn đoán giảm cử động thai (DFM) dựa trên cảm nhận định tính (chủ quan) của sản phụ về việc thai nhi cử động ít đi. Sản phụ cần được hướng dẫn liên hệ với nhân viên y tế để được đánh giá thêm nếu nhận thấy cử động thai giảm đáng kể và kéo dài; tuyệt đối không chờ quá hai giờ nếu thai hoàn toàn không cử động. Trong trường hợp sản phụ phân vân về các dấu hiệu của DFM, chúng tôi hướng dẫn phương pháp đếm cử động thai để đánh giá hoạt động của thai nhi, đồng thời yêu cầu sản phụ gọi cho bác sĩ nếu đếm được dưới 10 lần cử động trong hai giờ liên tiếp vào thời điểm thai thường hoạt động, khi người mẹ nằm nghiêng (không nằm ngửa) và tập trung đếm. (Xem thêm ‘Chẩn đoán giảm cử động thai’ ở dưới.)

Đánh giá ban đầu – Tất cả sản phụ đến khám vì lý do giảm cử động thai cần được bác sĩ sản khoa thăm khám và đánh giá. Quy trình đánh giá cơ bản của chúng tôi bao gồm: kiểm tra nhịp tim thai (bằng máy Doppler cầm tay), rà soát hồ sơ tiền sản để tìm các yếu tố nguy cơ gây kết cục thai kỳ bất lợi và thực hiện đo non-stress test (NST). Chúng tôi cũng thực hiện cuộc gọi theo dõi để tìm hiểu xem sản phụ còn lo ngại về cử động thai hay không. (Xem thêm ‘Đánh giá ban đầu’ ở dưới.)

Xét nghiệm bổ sung

Chúng tôi chỉ định siêu âm trong vòng 24 giờ để đánh giá lại sức khỏe thai nhi, trừ khi sản phụ báo cáo thai nhi hoạt động tích cực và “trở lại bình thường” sau khi có kết quả non-stress test phản ứng. Siêu âm cần bao gồm đánh giá chỉ số sinh học thai nhi (biophysical profile), đồng thời đánh giá sự tăng trưởng và khảo sát hình thái học nếu chưa được thực hiện gần đây. (Xem thêm ‘Siêu âm’ ở dưới.)

Đo vận tốc Doppler chỉ được chỉ định cho các trường hợp nghi ngờ thai chậm tăng trưởng trong tử cung hoặc thiếu máu thai nhi. (Xem thêm ‘Đo vận tốc Doppler’ ở dưới.)

Xét nghiệm xuất huyết thai – mẹ chỉ được chỉ định cho các thai kỳ có dấu hiệu thiếu máu thai nhi (ví dụ: kiểu nhịp tim thai hình sin, phù thai trên siêu âm kết hợp với vận tốc đỉnh tâm thu [PSV] của động mạch não giữa [MCA] tăng trên Doppler). (Xem thêm ‘Xét nghiệm xuất huyết thai – mẹ’ ở dưới.)

Xử trí – Việc xử trí sản phụ giảm cử động thai kéo dài tùy thuộc vào tuổi thai và sự hiện diện của các yếu tố nguy cơ gây thai chết lưu có thể xác định được. Các bằng chứng từ những thử nghiệm ngẫu nhiên hiện còn gây tranh cãi và chưa cho thấy lợi ích rõ rệt của việc tự theo dõi DFM. Do đó, xử trí DFM chủ yếu dựa trên ý kiến chuyên gia. Nếu không xác định được nguyên nhân gây giảm cử động thai kéo dài (xem ‘Quản lý thai kỳ và thời điểm sinh’ ở dưới), hướng xử trí như sau:

• Đối với sản phụ ≥ 39 tuần thai có DFM, chúng tôi đề nghị cho sinh (Khuyến cáo 2B). Ở những sản phụ con rạ nguy cơ thấp, việc theo dõi chờ đợi sau 39 tuần không mang lại lợi ích đáng kể mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Sản phụ có DFM là nhóm nguy cơ cao và có nhiều khả năng được hưởng lợi từ việc cho sinh, vì họ có nguy cơ mổ lấy thai cao hơn do các bất thường về nhịp tim thai.
• Đối với sản phụ < 37 tuần thai có DFM, chúng tôi đề nghị thực hiện non-stress test và siêu âm hai lần mỗi tuần, đồng thời hướng dẫn sản phụ liên hệ với bác sĩ nếu nhận thấy cử động thai giảm thêm hoặc mất hẳn cử động thai (Khuyến cáo 2C).
• Đối với sản phụ từ ≥ 37 tuần đến < 39 tuần có DFM, chúng tôi đề nghị khởi phát chuyển dạ (Khuyến cáo 2C). Chúng tôi sẽ thảo luận với sản phụ về nguy cơ tăng cao của tình trạng thai chết lưu không rõ nguyên nhân sau 37 tuần thai, sự giảm thiểu rủi ro khi khởi phát chuyển dạ ở tuổi thai này và khả năng cho sinh sẽ mang lại lợi ích. Đây là quyết định dựa trên sự thống nhất giữa bác sĩ và sản phụ; nếu sau khi được tư vấn, sản phụ chọn theo dõi chờ đợi, chúng tôi sẽ thực hiện kiểm tra thai hai lần mỗi tuần cho đến khi đạt 39 tuần 0 ngày và đề nghị cho sinh vào thời điểm đó.